Madem Trilyonlarca Yıldız Var, Evren Neden Kapkaranlık? - Olbers Paradoksu

303 B görüntülenme30.07.2020
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıOlbers Paradoksu: Trilyonlarca Yıldız Barındırmasına Rağmen Uzay Neden Karanlık?
Derinlemesine

Özet

Video, gece gökyüzünün neden karanlık olduğunu açıklamak için Olbers Paradoksu'nu tanıtır ve paradoksu çözen çağdaş kozmolojik anlayışı (Büyük Patlama, evrenin genişlemesi ve ışığın kızıla kayması) özetler. Evrenin geçmişte ışıkla dolu olduğunu ancak genişleme ve ışık hızına bağlı zaman sınırları nedeniyle günümüzde gökyüzünün karanlık göründüğünü açıklar.

Terimler

  • Gözlenebilir Evren

    Ortalama bir tahminle, sadece Gözlenebilir Evren içerisinde 225 milyar büyük galaksi, 7 trilyon cüce galaksi ve 30 milyar kere trilyon adet yıldız olduğu düşünülüyor.

  • Galaksi

    Ortalama bir tahminle, sadece Gözlenebilir Evren içerisinde 225 milyar büyük galaksi ... olduğu düşünülüyor.

  • Cüce galaksi

    Ortalama bir tahminle, sadece Gözlenebilir Evren içerisinde ... 7 trilyon cüce galaksi ... olduğu düşünülüyor.

  • Yıldız

    Ortalama bir tahminle ... 30 milyar kere trilyon adet yıldız olduğu düşünülüyor. Sadece bizim yıldızımız bile, gezegenimizi gün boyu, göz kamaştıracak düzeyde parlak yapabilirken; nasıl oluyor da Evren bu kadar karanlık?

  • Olbers Paradoksu

    Olbers Paradoksu, günümüzde artık bir paradoks olmaktan çıktı; çünkü Olbers Paradoksu'nu doğuran varsayımların doğru olmadığını artık biliyoruz. Ancak Evren'in neden ışıl ışıl olmadığını anlamak için, öncelikle, Evren'in ışıkla dolu olması gerektiğini düşündüren, yani Olbers Paradoksu'nu doğuran 3 olasılıktan (veya temel varsayımdan) söz etmemiz gerekiyor: sonsuz evren, statik evren, zamansız evren. ... Bu paradoks ilk olarak 1823 yılında Alman astronom Heinrich Wilhem Olbers tarafından ifade edildi. Bu nedenle de Olbers Paradoksu olarak anılır.

  • Sonsuz evren

    Çünkü Evren eğer ki o zamanlar düşünüldüğü gibi sonsuz büyüklükteyse, içerisinde sonsuz sayıda yıldız olmalıdır. Bu durumda, nereye bakarsak bakalım, mutlaka bir yıldız görmeyi beklerdik ve bu yıldızlardan saçılan ışıklar, ezelden beri var olacakları için, nihayetinde bize ulaşırdı.

  • Statik evren

    Olbers Paradoksu'nu doğuran varsayımlardan biri: statik evren — tıpkı öylece duran, içinde aynalarla dolu bir odanın içinde ışık yakmak gibi... Eğer Evren bu üç özelliğe birden sahipse, Evren'in kendisi baştan sona ışıkla dolu olmalıdır.

  • Zamansız evren

    Olbers Paradoksu'nu doğuran varsayımlardan biri: zamansız evren — yani yıldızların hepsinin ezelden beri var olması (tıpkı öylece duran, içinde aynalarla dolu bir odanın içinde ışık yakmak gibi).

  • Edwin Hubble

    Olbers Paradoksunu paradoks olmaktan çıkaran kişi, 1920'li yıllarda Edwin Hubble oldu. Hubble, galaksilerin birbirinden giderek uzaklaştığını fark etmiş ve Evren'in statik veya zamansız olmadığını, tam tersine zaman içinde durmaksızın genişlediğini keşfetmiştir.

  • Büyük Patlama Teorisi

    Bunun üzerine Büyük Patlama Teorisi inşa edilmiş ve çok sayıda yeni kanıt ile bu teori desteklenerek, günümüzdeki en güçlü evren modeli haline gelmiştir. Bu teoriye göre Evren, sonsuz yaşta değil, "sadece" 13.82 milyar yaşındadır. Ayrıca Evren, en azından şu anda içinde bulunduğumuz evrenin kendisi, sonsuz da değildir.

  • Evren'in yaşı (13.82 milyar yıl)

    Bu teoriye göre Evren, sonsuz yaşta değil, "sadece" 13.82 milyar yaşındadır. Dünya'ya ulaşan en eski ışık, en fazla 13.82 milyar yıl boyunca yol almış olan ışık.

  • Işık hızı

    Dünya'ya ulaşan en eski ışık, en fazla 13.82 milyar yıl boyunca yol almış olan ışık. Bundan daha fazlasının bize ulaşması, ışık hızının aşılamayacak olmasından ötürü, teorik olarak mümkün değil.

  • Uzay-zaman dokusu

    Yani uzay-zaman dokusunun kendisi genişliyordu ve bu genişleme, ışığı da adeta sündürüyordu.

  • Kızıla kayma

    Bu sünmeye bugün "kızıla kayma" adını veriyoruz.

  • Büyük Patlama'dan kalma ışık / Büyük Patlama'da doğan radyasyon

    Günümüzde Büyük Patlama'dan kalma ışık o kadar fazla sünmüştür ki, artık kızılötesinin de altındaki dalga boylarına ulaşmıştır ve bu nedenle görülebilir dalga boyunda değildir. Bu da, Büyük Patlama'da doğan radyasyonun Evren'i gözle görülür dalga boylarında ışıl ışıl yapamıyor olmasının nedenidir.

  • Evren'in genişlemesi

    Hubble, galaksilerin birbirinden giderek uzaklaştığını fark etmiş ve Evren'in statik veya zamansız olmadığını, tam tersine zaman içinde durmaksızın genişlediğini keşfetmiştir. Bunun üzerine Büyük Patlama Teorisi inşa edilmiş...

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Evren sonsuz ve statik ise gece gökyüzünün karanlık olması normaldir.

    Eğer Evren gerçekten sonsuz, statik ve ezeli olsaydı gece gökyüzü baştan sona parlak olurdu; karanlık oluşu bu varsayımlardan en az birinin yanlış olduğunu gösterir.

  • Yıldızlar hep vardı; dolayısıyla onların ışığı tüm uzayı tamamen aydınlatmış olmalı.

    Yıldızlar ezelden beri var değil; Evren'in sonlu yaşı ve ışığın sınırlı hızı nedeniyle bazı yıldızların ışığı bize henüz ulaşmamıştır.

  • Büyük Patlama'dan kalan radyasyon bugün görünür ışık olmalı ve gökyüzünü parlak yapmalı.

    Büyük Patlama'dan kalan radyasyon genişleme nedeniyle uzun dalga boylarına (mikrodalga) kaymıştır; bu yüzden görünür ışıkta parlaklık yaratmaz.

  • Olbers Paradoksu hâlâ açıklanamayan bir gizemdir.

    Olbers Paradoksu günümüzde paradoks olmaktan çıkmıştır; Hubble'ın evrenin genişlediğini göstermesi ve Büyük Patlama modeli ile açıklanmıştır.

  • Gözlemlenebilir Evren sonsuz sayıda yıldız içerir.

    Gözlemlenebilir Evren'in içinde tahmini olarak belirli bir (sonlu) sayıda galaksi ve yıldız vardır; sayılar çok büyük olsa da sonludur.

Sorular

  • Evren neden kapkaranlık?

    Çünkü Evren sonsuz ve statik değil; yaklaşık 13.82 milyar yıllık bir geçmişi var ve ışığın bize ulaşması için yeterli zaman geçmemiş olması ile genişleme nedeniyle ışığın kızıla kayması sonucu görünür ışıkta karanlık gözükür.

  • Evren'in bir rengi var mı?

    Video bu soruyu tam olarak cevaplamıyor ancak mevcut durumda görünür dalga boylarında Evren siyah gibi görünüyor; arka plan radyasyonu ise mikrodalga bölgesinde olduğu için görünür renk oluşturmaz.

  • Olbers Paradoksu nedir?

    Olbers Paradoksu, eğer Evren sonsuz, statik ve zamansız olsaydı gece gökyüzünün tümüyle parlak olması gerektiğini söyleyen paradokstur.

  • Olbers Paradoksu nasıl çözülür?

    Paradoks, Evren'in sonsuz, statik ve zamansız olduğu varsayımlarının yanlış olduğunu göstererek çözülür; Hubble'ın evrenin genişlediğini göstermesi ve Evren'in sonlu yaşı bu çözümün temelidir.

  • Kim Olbers Paradoksu'nu formüle etti?

    Paradoks ilk olarak 1823'te Alman astronom Heinrich Wilhelm Olbers tarafından ifade edildi.

  • Hubble'ın keşfinin Olbers Paradoksu ile ilişkisi nedir?

    Hubble, galaksilerin birbirinden uzaklaştığını göstererek Evren'in statik olmadığını ve zaman içinde genişlediğini ortaya koydu; bu da Olbers Paradoksu'nu çözen ana unsurlardan biridir.

  • Neden Büyük Patlama'dan kalan ışık bugün görünür değil?

    Evren genişledikçe radyasyonun dalga boyu uzadı (kızıla kaydı), bu yüzden o eski ışık artık mikrodalga ve daha uzun dalga boylarında bulunuyor, görünür ışıkta değil.

  • Işık neden her yere ulaşamıyor?

    Çünkü ışığın hızı sınırlıdır ve Evren'in yaşı sonludur; uzak bölgelerden çıkan ışığın bize henüz ulaşmamış olması mümkün.

  • Büyük Patlama döneminde Evren neden ışıklıydı?

    Çünkü o dönemde Evren aşırı sıcak ve yoğundu, madde ve radyasyon yoğun olarak doluydu, bu yüzden her yönden ışık geliyordu.

Ön Bilgiler

  • Işığın doğası ve elektromanyetik spektrum hakkında temel bilgi
  • Işık hızı ve onun fiziksel sınırlarının anlaşılması
  • Temel astronomi terimleri (yıldız, galaksi, cüce galaksi)
  • Kozmolojiye giriş – Büyük Patlama ve evrenin genişlemesi kavramları
  • Kızılötesi ve görünür ışık arasındaki fark
  • Zaman ve mesafe kavramlarının uzayda nasıl işlendiğine dair temel anlayış

Tarihsel Bağlam

  • 1823: Heinrich Wilhelm Olbers tarafından Olbers Paradoksu'nun ifade edilmesi
  • 1920'ler: Edwin Hubble'ın galaksilerin birbirinden uzaklaştığını keşfetmesi ve Evrenin genişlediğinin anlaşılması
  • 20. yüzyıl: Hubble'ın keşfi sonrası Büyük Patlama Teorisi'nin inşa edilmesi ve çok sayıda yeni kanıtla desteklenmesi
  • Modern kozmoloji: Evrenin yaşının yaklaşık 13.82 milyar yıl olarak tahmin edilmesi
  • Büyük Patlama'nın erken evreleri: Evrenin aşırı sıcak ve yoğun olduğu ve her yerde ışıkla dolu olduğu dönem
  • Büyük Patlama'dan kalan ışığın genişleme nedeniyle kızıla kayması ve bugün görülebilir dalga boylarının ötesine geçmesi
  • 17. yüzyıl
  • 17.-18. yüzyıllar
  • 19. yüzyıl
  • 1920'ler
  • 20. yüzyıl
  • Büyük Patlama'nın erken evreleri

Kişiler

  • Johannes Kepler

    Olbers Paradoksu'na dair kafa karışıklığı yaşayan erken dönem astronomlardan biri olarak anıldı.

  • Edmond Halley

    Johannes Kepler ile birlikte, Evren'in neden karanlık olduğu sorusunu düşünmüş erken dönem astronomlar arasında sayıldı.

  • Heinrich Wilhelm Olbers

    1823'te paradoksu ilk olarak ifade eden kişi olarak anıldı; paradoksa onun adı verildi (Olbers Paradoksu).

  • Edwin Hubble

    1920'lerde galaksilerin birbirinden uzaklaştığını keşfederek Olbers Paradoksu'nu paradoks olmaktan çıkaran keşfi yapan kişi olarak belirtildi.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Uzay-zaman dokusunun neden siyah olduğu (neden yeşil/pembe/mor değil)

Yani neden yeşil veya pembe ya da mor değil de siyah? Buna da bir başka videoda bakalım. Eğer kaçırmak istemiyorsanız ve içeriklerimizi faydalı buluyorsanız, kanala abone olmayı, zil tuşuna basmayı ve sosyal medya hesaplarınızda paylaşmayı unutmayın.