Ders 2: Evrimle İlgili Temel Yanılgılar, Hatalar ve Gerçekler

Canlı popülasyonlarında gen frekanslarının zaman içinde değişmesi olgusudur.

Evrim olgusunun neden ve nasıl gerçekleştiğini açıklayan bilimsel kuramdır.

Canlıların zaman içindeki değişimini, çeşitlenmesini ve akrabalık ilişkilerini inceleyen biyoloji alanıdır.

Çok sayıda gözlem, test ve kanıtla desteklenen açıklayıcı bilimsel bilgi bütünüdür.

Doğada düzenli olarak gözlenen bir ilişkinin veya sürecin ne olduğunu tanımlayan ifadedir.

Gözlem ve kanıtlarla güçlü biçimde desteklenen olgudur.

Test edilebilir bilimsel açıklama önerisidir.

Aynı türden bireylerin belirli bir zaman ve yerde oluşturduğu topluluktur.

Bir popülasyonda belirli bir gen varyantının görülme oranıdır.

Genetik materyalde meydana gelen değişimdir.

Çevreye daha uygun kalıtsal özelliklere sahip bireylerin daha fazla hayatta kalıp üremesi sürecidir.

Eş seçimi veya eş için rekabet nedeniyle bazı özelliklerin avantaj kazanmasıdır.

İnsanların belirli özelliklere sahip bireyleri seçerek üretmesiyle popülasyonların değişmesidir.

Gen frekanslarının özellikle küçük popülasyonlarda rastlantısal olarak değişmesidir.

Akrabaların üreme başarısını artıran davranış veya özelliklerin seçilimle desteklenmesidir.

Genetik materyalin ebeveyn-yavru hattı dışında canlılar arasında aktarılmasıdır.

Bireylerin popülasyonlar arasında hareket ederek gen akışına katkı yapmasıdır.

Bir popülasyondaki bireyler arasında bulunan kalıtsal veya fenotipik farklılıklardır.

Çevresel koşulların bazı özellikleri avantajlı veya dezavantajlı hale getirmesidir.

Bir özelliğin belirli çevresel koşullarda hayatta kalma veya üreme başarısını artırmasıdır.

Canlıları akrabalık ve benzerliklerine göre sınıflandıran bilimsel alandır.

Canlı gruplarının evrimsel akrabalık tarihidir.

Bir ortak atayı ve o ortak atadan gelen tüm torun türleri kapsayan gruptur.

İki veya daha fazla soy hattının geçmişte paylaştığı ata popülasyondur.

Hücrelerinde çekirdek ve zarlı organeller bulunan canlı grubudur.

Omurgaya sahip hayvan grubudur.

Yavrularını sütle besleyen, kıllı ve sıcak kanlı omurgalı hayvan grubudur.

İnsanları, maymunları ve ilgili akraba grupları kapsayan memeli takımıdır.

Konuşmada dar anlamda belirli türleri çağrıştırsa da biyolojik bağlamda geniş bir primat grubunu ifade eder.

İngilizcedeki ape grubuna karşılık gelen, gibonlar, orangutanlar, goriller, şempanzeler, bonobolar ve insanları içeren primat grubudur.

Afrika ve Asya kökenli belirli maymun gruplarını ifade eden primat sınıflandırmasıdır.

Amerika kıtalarında bulunan belirli maymun gruplarını ifade eden primat sınıflandırmasıdır.

Modern insan türünün bilimsel adıdır.

Modern insanı ve soyu tükenmiş yakın insan akrabalarını içeren cinstir.

Bir canlının DNA'sındaki bazların sıralanışıdır.

Canlıların biçim ve yapı özelliklerini inceleyen alandır.

Canlıların embriyo gelişimini inceleyen biyoloji alanıdır.

Geçmişte yaşamış canlıların kayaçlarda korunmuş kalıntı veya izleridir.

Fosillerin zaman içindeki dağılımı ve evrimsel ilişkiler hakkında sunduğu kanıt bütünüdür.

Fosilleri ve geçmiş yaşam formlarını inceleyen bilim dalıdır.

Canlıların evrimsel akrabalık ilişkilerini dallanan bir yapı olarak gösteren çerçevedir.

Evrimin bilinçli bir tasarımcı gibi hedefli değil, kör ve yönsüz işlediğini anlatan benzetmedir.

Canlılığın cansız kimyasal süreçlerden nasıl ortaya çıkmış olabileceğini inceleyen süreç ve araştırma alanıdır.

Proteinlerin yapı taşları olan organik moleküllerdir.

Kimyasal veya fiziksel sistemlerin dışarıdan ayrıntılı yönlendirme olmadan düzenli yapılar oluşturabilmesidir.

Doğal süreçleri matematiksel ifadelerle basitleştirerek temsil eden modeldir.

Doğal süreçleri bilgisayar ortamında simüle eden basitleştirilmiş temsildir.

Kazanılmış özelliklerin kalıtılabileceğini ve kullanım-körelme yoluyla evrimin ilerlediğini savunan tarihsel evrim görüşüdür.

Evrimsel değişimi kalıtsal varyasyon ve seçilim üzerinden açıklayan yaklaşımdır.

Canlılarda enerji maliyeti ile sağlanan avantaj arasındaki dengenin evrimsel başarıyı etkilemesidir.

Bir canlının yaşamı boyunca temel süreçler, hayatta kalma ve üreme için kullanabileceği sınırlı enerji toplamıdır.

Atalarda önemli bir işlevi olan ancak günümüzde o işlevi azalmış, değişmiş veya kaybolmuş yapıdır.

Kılları dikleştiren ve insanlarda tüylerin diken diken olmasına yol açan kas yapısıdır.

İnsanlarda küçülmüş kör bağırsak uzantısıdır ve atalara ait selüloz sindirimiyle ilişkili yapıların kalıntısı olarak değerlendirilir.

Bitki hücre duvarındaki selülozun mikroorganizmalar yardımıyla parçalanması sürecidir.

İnsanda atalara ait kuyruğun iskeletsel kalıntısı olan omurga sonu yapısıdır.

Bazı insanlarda sorunlu çıkan veya hiç oluşmayan üçüncü azı dişleridir ve körelme süreci bağlamında örnek verilir.

İnsan kulağında bazı bireylerde görülen ve evrimsel kalıntı olarak değerlendirilen küçük çıkıntıdır.

Bazı hayvanlarda işlevsel olan, insanlarda ise kalıntı halinde bulunan göz kapağı yapısıdır.

İnsan seçilimi altında hayvan popülasyonlarının davranışsal ve fiziksel olarak değişmesidir.

Virüs popülasyonlarının mutasyon ve seçilimle hızla değişmesidir.

Evrimsel analizlerle farklı primat kaynaklarından insanlara geçişi incelenen bir virüstür.

Bir konuda uzman bilim insanlarının büyük çoğunluğunun kanıtlara dayalı ortak kabulüdür.

Canlı karmaşıklığını doğaüstü veya tasarımcı temelli açıklamaya çalışan ancak bilimsel olmadığı belirtilen yaklaşımdır.

Evrim teorisini destekleyen ve adı Steve veya benzeri olan bilim insanlarının imzalarına dayanan bilim eğitimi kampanyasıdır.

Soy hatlarının genetik olarak birbirinden farklılaşmasıdır.

Evrimsel geçişte iki büyük grup arasında özellikler taşıyan fosil veya canlı formudur.

Atasal ve türemiş özellikleri birlikte göstererek evrimsel geçişleri belgeleyen canlı veya fosildir.

Canlı kalıntılarının uygun koşullarda jeolojik kayıtlarda korunması sürecidir.

Balinaların karasal memelilerden sucul memelilere evriminde verilen önemli geçiş formu örneğidir.

Balıklardan karasal omurgalılara geçişi anlamada önemli olan geçiş formudur.

Hacettepe Üniversitesi'ndeki heykelde yer alan 'Tek kitaptan korkarım' anlamındaki sözün atfedildiği kişilerden biri olarak anıldı.

Doğal seçilim fikrinin Wallace ile birlikte geliştirilmesi, Türlerin Kökeni'nin yayımlanması, Darwinci yaklaşım ve Darwin tüberkülü bağlamlarında anıldı.

Darwin ile birlikte doğal seçilim fikrini geliştiren bilim insanı olarak anıldı.

Bakterilerle yaptığı uzun süreli evrim deneyi, evrimin laboratuvarda gözlenebilirliğine örnek olarak verildi.

Hacettepe Üniversitesi'ndeki heykelin üzerinde yer alan 'Tek kitaptan korkarım' yazısının kaldırılması bağlamında adı belirtilmeden anıldı.