Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Uzunbacak (Himantopus himantopus)

Uzunbacak (Himantopus himantopus)
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Bacakların vücuda göre muhteşem uzunluğu.
Bacakların vücuda göre muhteşem uzunluğu.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Balıkesir'in en batısında, Ege kıyısında bulunan Ayvalık ilçesinde gözlemlediğimiz bir yaygın uzunbacak (Himantopus himantopus). Kendileri Sarımsaklı Bulvarı kenarındaki ufak bir akarsuda daimi yaşayan popülasyona ait. Akarsu, yol üzerinde gözükmediği için arazinin içerisinde ilerlemeniz gerekiyor.

Renklerin yoğunluğuna bakılırsa bir yetişkin gibi duruyor.
Renklerin yoğunluğuna bakılırsa bir yetişkin gibi duruyor.
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

Adından da anlaşılacağı gibi vücutlarına nazaran inanılmaz uzunlukta ve incelikte, pembe tonlarında bacakları vardır. Bu sayede sığ göllerde rahatça yürüyebilirler. Büyüklükleri yaklaşık 33-45 cm civarındadır. Kanat açıklıkları ise 67-85 cm arasındadır. Sırt tüyleri siyah tonlarında koyu renktedir. Uçuş sırasında sırtlarında gözüken “V” şekli oldukça dikkat çekicidir. Gözleri kırmızı, gagaları ince ve uzundur. Erkeklerin kafa tepelerinde daha fazla siyah tüy bulunabilir. Ayrıca erkeklerde sırt ve kanat arkası tüylerin rengi de daha yoğun siyahtır. Fakat varyasyonlar çok çeşitli olduğu için cinsiyet ayrımı yapmak zordur. Örneğin erkeklerin kafa tepesi kış postunda tamamen beyaz dahi olabilir. Diğer yandan yavrular ve gençlerin siyah tonları ise daha soluktur. Kanatları kapatınca aralardaki beyaz tüyler belli olur.

Bu karede gözlerin kırmızı rengi daha güzel anlaşılıyor.
Bu karede gözlerin kırmızı rengi daha güzel anlaşılıyor.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kılıçgagagiller diye bilinen uzunbacaklar ve kılıçgagaları içeren Recurvirostridae ailesine üyedirler. Fakat türlerin alt tür mü olduğu yoksa ayrı birer tür mü olduğu halen tartışılmaktadır. Taksonomik olarak Charadriiformes takımında bulunurlar. Yaklaşık 10 milyon yıl öncesine denk gelen Geç Miyosen'e ait Himantopus olsoni isimli bir tarih öncesi uzunbacak türü tanımlanmıştır.

Uçarken sırttaki ters "V" şekli fark ediliyor.
Uçarken sırttaki ters "V" şekli fark ediliyor.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel olarak diğer birçok kuş gibi non-avian dinozorların yok olduğu Kretase/Tersiyer (K/T) yok oluşundan sonra yükselişe geçtiler. Dev non-avian dinozorlar yok olduktan sonra avian dinozorlar (kuşlar), boşalan birçok ekolojik nişi doldurmaya başladı. Bu evrimsel dallardan birini de söz konusu uzunbacak türleri oluşturur. Çünkü bu avian dinozorlar (kuşlar), artık avcıların azaldığı bataklık ve ufak göllerdeki hayvanlarla daha kolay beslenebilecekti. Zira söz konusu coğrafyalardaki ekoton (kesişim) bölgelerinde, biyoçeşitlilik oldukça fazladır.

Uzunbacak türleri (Himantopus sp.) içerisinde bacağı diğer üyelerden biraz daha uzun ve ince doğan bireyler, doğada ekolojik nişinden ötürü avantaj sağlayacak, dolayısıyla nesiller içerisinde birikecektir. Zaten dikkat ederseniz su kenarında yaşayan pek çok avian dinozorun (kuşun) bacakları ince ve uzundur. Ancak uzunbacak türleri, doğal seçilimin muhteşemliğini gözler önüne seren en abartı örneklerden biridir.

Havada uçuşan uzunbacaklar (Himantopus himantopus), yerde tüneyen gri balıkçıllar (Ardea cinerea) ve sağ tarafta kafası gözüken bir yeşilbaş ördek (Anas platyrhynchos).
Havada uçuşan uzunbacaklar (Himantopus himantopus), yerde tüneyen gri balıkçıllar (Ardea cinerea) ve sağ tarafta kafası gözüken bir yeşilbaş ördek (Anas platyrhynchos).
Pedram Türkoğlu

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Bu türler Avrasya ve Afrika'nın birçok yerine yayılmış sıcak ve tropikal iklimleri tercih ederler. Neredeyse her zaman bataklıklar, sığ göller, sığ akarsular ve gölcüklerin kenarında yaşarlar. Ayrıca pirinç tarlaları gibi bazı tarlalarda ve barajlarda da görülebilirler. Fazlasıyla uzun ve ince bacakları sayesinde suda batmadan rahatça yürüyebilirler. Bazen akarsunun ortalarında beklerler ve denk gelen besinleri yakalarlar. Bataklıkların içerisinde bacakları sayesinde kolaya yürüyebilirler.

Yaşadığı çevreyi yansıtan bir kare.
Yaşadığı çevreyi yansıtan bir kare.
Pedram Türkoğlu

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Göçmen Kuşlar Sözleşmesi (Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds) üyesi olan kuşlardır. Mevsimler arası Afrika'dan Avrupa'ya göç eden kuşların korumasını esas alan bir sözleşmesidir. Şu an IUCN Kırmızı Listesi'nde Asgari Endişe anlamında olan LC (Least Concern) kategorisinde sınıflandırılırlar.

Kanat yapısının ve bacak uzunluğunun daha güzel belli olduğu alttan görünümü.
Kanat yapısının ve bacak uzunluğunun daha güzel belli olduğu alttan görünümü.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Bacaklarının uzunluğu sayesinde göllerin içerisinde yürürler. Genelde ufak gruplar halinde yaşarlar ve keskin gözleri sayesinde herhangi bir tehdit algıladıklarında bacaklarını dik bir şekilde yere paralel tutarak uçmaya başlarlar. Ayrıca yeşilbaş (Anas platyrhynchos) ve düdükçün türleri (Scolopacidae sp.) gibi pek çok su kuşu ile birlikte yaşayabilirler. Diğer kuşlar bu türlerin uzun bacakları yanında kendilerini güvende hissederler. Uçarken üzerine basılan oyuncak bebek veya dijital saat alarmı gibi kısa ve tiz sesler çıkarırlar. Ötüşleri "kik" veya "yik" şeklinde oldukça azarlayıcı bir tonda karakteristiktir. Örneğin kaydettiğimiz bu videoda davranışlarının neye benzediğini izleyebilirsiniz.

Diyet ve Metabolizma

Su kenarlarında veya içerisinde besinlenirler. Diyetleri arasında genelde böcekler, kabuklular ve ufak hayvanlar bulunur. İnce ve uzun gagaları sayesinde sığ suların dibindeki kabukluları ve bataklık çamurları içerisindeki solucanları rahatça kaparlar.

İnanılmaz uzun bacakları sayesinde sığ sularda kolayca yürüyüp, avlanabilirler. Kanat tüyleri arasındaki beyaz renkler henüz bir genç olduğunu gösteriyor.
İnanılmaz uzun bacakları sayesinde sığ sularda kolayca yürüyüp, avlanabilirler. Kanat tüyleri arasındaki beyaz renkler henüz bir genç olduğunu gösteriyor.
Pedram Türkoğlu

Etimoloji

İngilizce "cambaz ayağı" anlamında olan stilt diye bilinirler. Türkçe uzunbacak veya yaygın uzunbacak denir. İngilizce'de "common" kısmen hatalı bir şekilde bazı kaynaklarda "bayağı" veya "adi" şeklinde çevrilmiştir. Bu terimi "yaygın" şeklinde kullanmakta fayda vardır. Ayrıca "yaygın" ifadesi kullanılmadan dile getirilen bütün tanımlardan "yaygın" türü anlaşılmalıdır. Örneğin "yaygın uzunbacak" ile "uzunbacak" aynı türdür. Ayrıca İngilizce daha spesifik bir tanım olması amacı ile "black-winged stilt" diye tanımlanırlar. Fakat en yaygın olan tür oldukları için sadece "uzunbacak" veya "stilt" denildiğinde de Himantopus himantopus tür kastedilmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Lars Svensson & Peter J. Grant. (1999). Collins Bird Guide. ISBN: 0-00-219728-6. Yayınevi: HarperCollins.
  • Wikipedia. Stilt. (04 Ağustos 2018). Alındığı Tarih: 04 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • The Cornell Lab of Ornitology. Black-Necked Stilts. (04 Ağustos 2018). Alındığı Tarih: 04 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Why Evolution is True | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2020 16:48:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7329

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kan
Diş Hekimliği
Sars Mers
Zaman
Kas
Epidemik
Astronot
Astrofotoğrafçılık
Uzaylı
Pandemik
Zeka
Hominidae
Canlı Cansız
Tarih
Renk
Viral
Haber
Süpernova
Carl Sagan
Işık
Ses
İnsan Evrimi
Atmosfer
Transkripsiyon
Kimya
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ya bilimi adam gibi öğrenin, ya bilimin içinden gelen kişilere saygı gösterin.”
Celal Şengör
Geri Bildirim Gönder