Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Yaklaşık 15 küsür cm boyutunda, en fazla bir insan eli kadardırlar. Örneğin Filipin tarsiyeri (Carlito syrichta) yaşayan en küçük primatlardan biridir. Boyutu nedeniyle doğal ortamında zor tespit edilir. Ağırlıkları genelde 30 gram ila 170 gram arasındadır. Kafalarında kocaman gözleri karakteristiktir. Dalları tutmak için uzun parmakları bulunur. Zaten Filipin tarsiyerlerindeki göz/vücut oranı memeliler arasındaki en fazla olandır. Denge sağlayan ince kuyrukları bulunur. Gebelik süreleri 180 gün veya 6 ay arasındadır. Doğan bebekleri kürklüdür ve gözleri açıktır. Bileklerindeki karakteristik "tarsus" kemikleri nedeniyle tarsiyer diye adlandırılırlar. Bu kemik sayesinde ağaçtan ağaca sıçrayabilirler.

Tarsiyerlerin en ilginç özelliklerinden biri ise diğer primatların aksine gözlerini kafataslarının içerisinde hareket ettiremezler. Yani gözleri, göz çukuru içerisine kaslarla tutunmamıştır. Bu yüzden göz çukurunda hareket edemez. Bu yüzden kafalarını 180 dereceye yakın çevirebilecek boyun omurları ile evrimleşmişlerdir. Noktürnal (gececil) canlılar oldukları için pupilleri (göz bebekleri) gözlerinin tamamını kaplayacak kadar genişleyebilir. Böylece müthiş gece görüşü kazanırlar. Ayrıca Tarsius wallacei türü tarsiyerin gözleri beyninden daha büyüktür. Bu da primatlar içerisinde gözleri beyinlerinden büyük üyeler olduğunu gösteriyor.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Bulundukları taksondan da anlaşılacağı gibi lemurlar, galagolar ve lorislerin bulunduğu ıslak burunlu primatlara (Strepsirrhini) değil de maymunların bulunduğu kuru burunlu primatlara (Haplorhini) daha yakındırlar. Kuru burunlu primatlar içerisinde simiyenlerden 60 milyon yıl önce Senozoyik'te ayrıldıkları hesaplanmıştır. Tarsiyerler içerisinde Tarsiidae ailesi yaşayan tek üyelerdir. Omomyidler isimli canlıların yaşayan tarsiyerlerin atası veya yakın akrabası olduğu düşünülüyor. Tarsiyerler içerisinde Eosen'e ait nesli tükenen Tarsius eocaenus ve Miyosen'e ait nesli tükenen Tarsius thailandicus türleri de bulunur. Hatta Xanthorhysis ve Afrotarsius adlı nesli tükenen iki cins de yaşayan tarsiyerler ile yakın akraba olduğu için Tarsiiformes içerisinde sınıflandırılır.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Eskiden Avrupa, Kuzey Afrika, Asya ve Kuzey Amerika'da yayılmışlardı; ancak artık sadece Güneydoğu Asya'nın adaların yaşıyorlar. Tropikal yağmur ormanlarını, sık ağaçlık alanları ve bambu dallarını tercih ederler. Zira dalların arasında gizlenmeye ihtiyaçları vardır.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Çoğu türün nesli tükenmiştir veya Tehdite Yakın yani NT (Near Threatened) olarak sınıflandırılır.

Davranış ve Etoloji

Utangaç, noktürnal ve arboreal (ağaçsıl) türlerdir. Gün boyu karanlık ağaç dalları arasında uyumayı tercih ederler. Geceleri aktif dönemlerinde ağaçtan ağaca kolaylıkla zıplayarak hareket ederler. Bileklerindeki karakteristik "tarsus" kemikleri sayesinde 3 metreye kadar sıçrayabilirler. Uzun, uçları geniş parmakları sayesinde dalları kolaylıkla tutabilirler. Hatta bu sayede birçok yüzeyde rahatlıkla tutunabilirler. Vakitlerinin büyük kısmını ağaçların dikey bölgelerinde geçirirler.

Diyet ve Metabolizma

Özellikle böcekçil olmak üzere hepçil ile beslenirler. Ağırlıklı olarak böcekler, örümcekler ve kabuklular ile beslenirler. Gerekirse ufak sürüngenleri ve ufak kuşları da yiyebilirler. Avcıları arasında genelde yakın akrabaları olan insanlar (Homo sapiens) bulunur. Ayrıca yerel kediler, baykuşlar ve diğer yırtıcı kuşlara av olabilirler.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Gunnell, G. ve Rose, G.. (2002). Tarsiiformes: Evolutionary History And Adaptation. ISBN: 978-0-521-66315-1.. Yayınevi: The Primate Fossil Record. Cambridge University Press.
  • Groves, C. P.. (2005). Mammal Species Of The World: A Taxonomic And Geographic Reference . ISBN: 978-0-8018-8221-0. Yayınevi: Johns Hopkins University Press.
  • Michael Marshall. Zoologger: A Primate With Eyes Bigger Than Its Brains. (2010, Ekim 17). Alındığı Tarih: 06 Ocak 2020. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • Don E. Wilson ve DeeAnn M. Reeder. (2020). Mammals Of The World. Google Books | Arşiv Bağlantısı, sf: 111.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/03/2020 12:30:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8173

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir uzman, çok dar bir alanda yapılabilecek hataların tamamını yapmış kişiye denir.”
Niels Bohr
Geri Bildirim Gönder