Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Enes Seymen Taşdelen
Üye
1

Su neden sabit kalmak yerine akar?

Su sabit durmak yerine neden akma hareketi gösterir?
484 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Okan Yıldız
Mühendis - Uygulamalı Fizikçi

Öncelikle kesme veya diğer adıyla kayma kuvvetini tanımlayarak başlayalım. Bir cismi sabit bir eksen boyunca zıt iki kuvvete maruz bırakmak onu kesilmeye veya kaymaya zorlar. Makasın çalışmasını düşünün, aynı eksen üzerinde zıt iki kuvvet kağıdı keser. Veya masanın üstünde duran bir bardağı çekmeye başladığınızda masayla bardağın temas ettiği yüzey ekseni boyunca bardak kaymaya başlar(Burada zıt kuvvetlerden biri bizim uyguladığımız kuvvet diğeri iki cisim arası sürtünmedir).

Kayma mödülünün hesabını gösteren bir şema
Kayma mödülünün hesabını gösteren bir şema
stack exchange

Akışkanlar tanımları itibariyle, kesme kuvvetine direnç gösteremeyen maddelerdir(Sadece su veya sıvılar akışkan değildir, gazlarda akışkandır. Gazlarda kohezyon kuvveti yoktur bu sebeple kohezyona dayanan açıklamalar hatalı veya eksiktir). Akışkanları ayrıca katman katman düşünmek gerekir. Bir akışkan katmanı üzerine gelen kesme kuvvetine karşı koyamaz ve altındaki katmanla arasındaki sürtünmeyi yenerek harekete geçer. Ne kadar fazla kuvvet uygularsan o kadar "hızlı" hareket eder. Fakat bazı akışkanlar kuvvetin büyüklüğünün yanı sıra ne kadar süre içerisinde uygulandığına da bağlı olarak farklı akış biçimleri gösterebilir(bingham plastikleri veya dilatant akışkanlar gibi). Akışkanların uygulanan kayma kuvvetine ne kadar sürede ve hızda tepki verdiğini viskozite ile tanımlarız. Viskozitesi yüksek olan akışkanlarda her halükarda kesme kuvveti altında akar, sadece miktarı ve süresi değişir. (Not: Aslında kristal katılarda belli bir kuvvetten sonra akarlar fakat bu akış mikroboyutlarda olur. Kristal katıların akmaya başladığı basınca akma gerilmesi(yield stress) denir).

Tüm Reklamları Kapat

Yere sabitlenmiş bir katıda kesme kuvvetine karşı gösterilen tepki katının biçimsel olarak çarpılmasına sebep olurken akışkanlarda böyle bir durum söz konusu değildir çünkü bir akışkanı blok halinde sabitleyemezsiniz.

Peki ama neden akışkanlar kesme kuvvetine karşı direnç gösteremiyor. Bunun sebebi akışkan molekülleri arasında bir bağ olmamasından kaynaklıdır. Sıvılarda kohezyon sebebiyle damlacık şeklinde kümelenmeler görülebilirken gazlarda bu şekilde bir kümelenme görülmez. Kohezyonun sebebi ise kabaca moleküller arasındaki elektrik etkileşimidir ama konu çok dağılıyor. Katı ve sıvı haller hakkında daha fazla detay için şu soruya verdiğim cevabı okumanı tavsiye ederim.[1]

Kaynaklar

  1. Libretexts. 1.4: Shear Stress. (31 Temmuz 2016). Alındığı Tarih: 16 Kasım 2022. Alındığı Yer: Engineering LibreTexts | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Enes Demir
Enes Demir
47K UP
Araştırmacı

Adezyon ve Kohezyon nedir? Tanım ve örnekler

Adezyon da kohezyon da yapışma anlamına gelir. Adezyon farklı türdeki moleküllerin birbirini çekmesidir, bir maddenin başka türde bir maddeye yapışmasıdır, bu nedenle yapışma da denir. Kohezyon aynı türdeki moleküllerin birbirini çekmesidir, bir maddenin kendi kendine yapışması birbirini tutmasıdır, bu nedenle birbirini tutma da denir.

Tüm Reklamları Kapat

Mesela Su damlasının yere düşmemesinin nedeni, yaprağa yapışmasını sağlayan, yaprağın molekülleriyle su molekülleri arasındaki adezyon kuvvetidir. Bu yapışma kuvveti su damlasının ağırlığını dengeler, böylece damla yaprakta asılı kalır. Suyun dağılmasını önleyen ve damla halinde bir arada durmasını sağlayan su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetidir. Adezyon da kohezyon da elektriksel kuvvettir, moleküller arası bağdır, kütle çekimle hiç ilgisi yoktur. Molekül boyutunda kütle çekimin etkisi ihmal edilecek kadar zayıftır.

Su damlasının yere düşmemesinin nedeni, yaprağa yapışmasını sağlayan, yaprağın molekülleriyle su molekülleri arasındaki adezyon kuvvetidir. Bu yapışma kuvveti su damlasının ağırlığını dengeler, böylece damla yaprakta asılı kalır. Suyun dağılmasını önleyen ve damla halinde bir arada durmasını sağlayan su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetidir. Adezyon da kohezyon da elektriksel kuvvettir, moleküller arası bağdır, kütle çekimle hiç ilgisi yoktur. Molekül boyutunda kütle çekimin etkisi ihmal edilecek kadar zayıftır.

Tüm Reklamları Kapat

Suyun bir akım halinde akmasının da nedeni birbirini tutmadır. Ayrıca musluğun ağzında suyun bir damla şeklinde birikmesinin de nedeni su moleküllerinin birbirini tutmasıdır.

Kohezyon nelere bağlıdır?

Maddenin türü: Cıvanın, suyun ve zeytinyağının kohezyon kuvvetleri farklıdır.

Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça moleküller daha çok hareket eder, moleküller arası kuvvetleri azalır.

Başka madde karıştırılması: Suyun içine deterjan karıştırırsanız su moleküllerinin arasına deterjan molekülleri girer ve birbirini tutma bağlarını zayıflatır.

Sıvı bir yüzeyi hangi koşulda ıslatır?

Bir sıvı bir yüzeyi ancak adezyon kuvveti kohezyon kuvvetinden büyükse ıslatabilir. Islatmak bir anlamda yapışmak demektir. Eğer yüzeyin yapıldığı maddenin molekülleri sıvı moleküllerini, sıvının moleküllerinin birbirini çekmesinden daha güçlü çekiyorsa, sıvı yüzeyi ıslatır.

[1]

Kaynaklar

  1. F. Dersi. Adezyon Ve Kohezyon Nedir? Tanım Ve Örnekler - Fizik Dersi. (13 Haziran 2017). Alındığı Tarih: 13 Kasım 2022. Alındığı Yer: Fizik Dersi | Arşiv Bağlantısı
3
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Zırvasız Bilim: Konuşabilen Bitkiler, Yapay Zekanın Sonu, Aşırı Yaşlı Karadelikler!
Zırvasız Bilim: Konuşabilen Bitkiler, Yapay Zekanın Sonu, Aşırı Yaşlı Karadelikler!
İnci Nasıl Oluşur?
İnci Nasıl Oluşur?
Tıraş Edilen Sakal Daha Gür Çıkar mı?
Tıraş Edilen Sakal Daha Gür Çıkar mı?
Büyük Elmas Yalanı: Aşıkları Nasıl Kandırıyorlar?
Büyük Elmas Yalanı: Aşıkları Nasıl Kandırıyorlar?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close