Sorulara Dön
0
Sosyal Bilimler

Şehir merkezlerinde yaşayanlar yerleşik mi göçebe midir?

Gün boyu aklıma takıldı da şehir merkezlerinde yaşayanlar hangi guruba ayırabiliriz. Verdiğim linkten karşılaştırma yapabilirsiniz

2
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Böyle bir sorgulamayı gerektirecek bir durum olduğunu düşünmüyorum. Verilen kaynak da ilkokul düzeyi bir tarih dersi için hazırlanmış. Evrensel anlamıyla yerleşik yaşam ve göçebeliği ele almak yerine orta çağ ve ilk çağ anlamlarıyla ele alınmış ki bu yüzden günümüzdeki bir kent için düşünülecek bir soruya yanıt veremeyecek bir kaynak.

Peki, şehir merkezlerinde yaşayanlar göçebe midir sorusunu anlamları biraz esneterek ve çarpıtarak tartışalım. Göçebeler ilk çağlarda evi ve yurdu olmayan yalnızca yaşamını sürdürmek için kaynak arayışıyla göçme eylemini gerçekleştiren topluluklardan zamanla edinilen yeni bilgi ve tekniklerle birikimli ilerleyen bir kültüre dönüşmüştür. Günümüzde Türkiye gibi kentleşmenin %70'in üzerinde olduğu ülkelerde bile göçebe yaşayan topluluklar bulunmaktadır. Günümüze kadar birikerek gelen göçebe kültürü topluma son hakim olduğu zamanlarda yazlak ve kışlak olarak iki ayrı yurt arasında mevsime bağlı olarak göçmekle yetinmişlerdir. Ekonomik etkinlikler, siyasi etkinlikler ve bilimsel etkinlikler göçebeliği git gide sınırlandırmış ve refah amacı güden her toplumu öncelikle yerleşik yaşama daha sonrasında ise kentsel yaşama sürüklemiştir. Günümüzde yerleşik yaşam sunduğu hizmetlere ve barındırdığı etkinliklere göre kırsal ve kentsel olarak ayrılmaktadır. Şimdi göçebe yaşamın temel mekaniklerine ve günümüzdeki kırsal ve kentsel yaşamların mekaniklerine bakalım.

Göçebe bir yaşamda göçmenin temel amacı kaynaklara erişmektir. Bunun için de kaynakların değişme sürecinin trendleri içerisinde yer değiştirirler. Bu da mevsimlere, belki yıllara karşılık gelir. Günümüzde bu kaynaklar günlük yer değiştirebildiği için -yani yaşam hızlandığı için, insanlar da aynı süreci daha hızlı yaşıyor olabilirler. Örneğin göçebe yaşamda portakal yemek için güz zamanında kıyılara göç etmek gerekiyorsa bugün de her gün işe gitmemizin nedeni temelde o portakalı satın almayı sağlayacak para kaynağına erişmek olabilir. Bunu böyle düşünebilmenin temeli asıl amacın kaynağa ulaşmak olmasıdır. para bugün için gerekli tek kaynak olarak görülebilir.

Göçebe yaşamda bir insanın günü geçirmek için -karnını doyurmak ve açlıktan ölmemek için, her gün olmasa da sık sık avlanmaya/ toplamaya çıkması gerekir çünkü yiyecekleri saklamak için yöntemler çok sınırlıdır. Bugünse günü geçirmek için toplumun en azından %80 'inin sürekli işe gitmesi gerekir. Burada göçebenin temel amacı yaşamını sürdürmek için karnını doyurmaya çalışmaktır. Yerleşik insanın temel amacı da yaşamını sürdürmektir çünkü paraya gereksinimi vardır. Ve her ikisi de barındığı yerden gün içinde ışığı da kullanarak yaşamını sürdürmek için gerekli görevlerini yerine getirir.

Tanım: Yürüme ölçeği bir insanın yürüyerek erişebileceği alanları anlatır. Buna göre yürüme ölçeğinde İstanbul'dan Antalya'ya gitmek çok zordur ve tüm yolun ayrıntıları belirlenemez. Bir haritada ölçek küçüldükçe ayrıntıların azalması gibi. Haritadaki ölçeklere örnek olarak ülke ölçeği, kentsel ölçek, mimari ölçek vb. verilebilir.

Göçebe bir insan yeterli kaynağa erişebilmek için gün içinde barınma alanından yürüme ölçeğiyle ulaşabileceğinden daha uzak mesafeleri genellikle kat etmez. Topluluk her zaman bu ölçek içerisinde kalır ve ancak toplu olarak göç etme yoluyla ekonomik etkinlikler taşınır. Bugün kentlerde ve kırsal alanlarda da inanlar belirli bir ölçeğin içinde hareket etmektedir. Herkes toplu taşıma veya bireysel araç kullanımıyla gün içindeki ekonomik etkinliklerini sürdürmektedir.

Yukardaki kısıtlı, özenle seçilmiş ve ayırt edici olmaktan uzak örneklere bakılacak olursa bugün yerleşik yaşamda olduğunu kabul ettiğimiz insanlar aslında bir tanıma göre göçebe sayılabilir. Ama hayır göçebelik ve yerleşik yaşamın ayırt edici noktası içinde bulunulan ekonomik etkinlikler ve barınma gereksiniminin karşılandığı yerin durağan ya da akışkan olmasıdır. Bu iki kavramın mekansal karşılığı belirli ya da belirsiz aralıklarla değişiyorsa kişi göçebe kabul edilir. Ancak burada temel ayrımsa şuradan yapılır: bu mekansal değişimin nedeni kişinin kendi özgür iradesinde, kişisel tercihlerinde mi yatıyor yoksa elde olmayan nedenlere, zorunluluk gerektiren koşullara bağlı mı gelişiyor? Bu sorunun yanıtına göre ikinci yanıt göçebe insanı anlatır. Kısacası bugün ekonomik etkinliklerini ve barınma gereksinimini aynı kentsel veya kırsal alanda (metropoliten alanlar da kentsel alan kavramının içindedir. Örneğin Ruhr Havzası, Hollanda, Londra, İstanbul vb.) devam ettiren birey veya topluluklar yerleşik kabul edilir.

0
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

Yerleşiktir.

Yaşamını yerleşik düzenin kanun ve kurallarıyla sağlar. Belki şehirde yaşayan örneğin bir muhasebecinin bizzat hayvan yetiştirmemesinden dolayı tereddüt etmiş olabilirsiniz. Ama işin aslı zaman içinde yerleşik düzendeki sosyal organizasyonların gitgide spesifikleşmesi ve her iş için özelleşmiş iş kollarının doğması bu yanılgıyı oluşturur. Muhasebecinin rolü de nihayetinde tarım ve hayvancılık ile elde edilen besinin atıyorum tarlayı sürecek traktörü üreten mühendisin emeğiyle takas etme işini para sistemi üzerinden düzenlemede işi yürütmek. Özünde yerleşik düzenenin sürdürülmesini sağlamak.

0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın