Nazım'ın dizeleriyle "özgürlüğün" tanımını yapmak daha doğru olacak sanki...

"Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür ve bir orman gibi kardeşçesine"

Nazım neden bir ağaç, orman metaforu kullanmak gereğinde bulunmuş ki ? Başka bir şeyle tasvirlenemez miydi bu durum? Aslında özgürlüğe gösterge olabilecek en güzel metaforu kullanmıştır Nazım. Zira bir orman yangını düşünün önce bir ağaç, sonra o ağaçtan ötekine derken koca orman mahşer yerine dönüyor değil mi? Aslında "bireyciliğine" alıştırıldığımız şu toplum düzeninde aslında yanımızdaki yöremizdeki insanlarla ne de çok dirsek teması halindeyiz.

Bunu deşmesine deşerim ama anlatının yeri burası değil. Konumuz başka alemde. Zamanında bir öğretmenimin dediği gibi "Benim özgürlüğümün başladığı yerde, bizim özgürlüğümüz biter". Güzel bir özetlemedir aslında diyeceklerime. Özgürlük sonradan edinilen bir kazanımdır. Peşinen sunulan bir hak değildir. O yüzdendir ki üstünkörü yasalarla sınırlandığına inandığımız bir ütopya olması bir kenara dursun. Kişinin öz denetimine tabii bir durumdur özgürlük.^[1]

Doğanın bize koyduğu herhangi bir sınır yok. Fiziksel ve biyolojik sınırlardan bahsetmiyorum tabii ki. Şimdi istesek de su altında ve açık uzayda hiçbir koruyucu ve destekleyici önlem almadığımız sürece hayatta kalamayız. Ama toplum içimde davranışlarımızın hiçbir sınırı yok doğa açısından. Ancak toplumsal bütünlüğü korumak için ortaklaşa bazı kurallar koyarız. Herkes diğerlerini rahatsız edecek şeyler yaparsa, bu, toplumda bir düzensizlik ortamı yaratır ve toplumun sağlamlığını bozar. Sonuç olarak da insan türü psikolojik yönden dengesizleşir, en sonda da türünü devam ettiremeyecek bir düzeye erişir. Bunun için de toplum içindeki davranışlarımızı sınırlamak zorunda kalırız. Aynı şey doğaya karşı tutumumuz için de geçerli. Yine de, sınırlar koymazsak doğayı yaşanılamayacak bir hale getiririz. En sonda da ne olacağı belli zaten.

Bu sınırlar çerçevesinde kişi istediğini yapmakta özgür. İster aşı karşıtlığı yapsın, ister uyuşturucu kullansın ve s.

Özgürlüğümüzün sınırı, başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeye başladığımız noktada biter. John Stuart Mill’in "Zarar İlkesi"ne göre, bireyler istedikleri gibi hareket etmekte özgürdür; ancak bu özgürlük, başkalarına fiziksel, psikolojik veya toplumsal zarar vermemek koşuluyla geçerlidir. Toplum içinde yaşamak, bireysel özgürlük ile kolektif sorumluluk arasında bir denge gerektirir. Hukuk, etik ve kültürel normlar bu sınırları çizerken, özgürlüğün sonsuz olmadığını, aksine toplumsal uyum için belirli çerçeveler içinde şekillendiğini gösterir. Gerçek özgürlük, sadece kişisel isteklerimizi gerçekleştirmek değil, aynı zamanda başkalarının haklarını da gözeterek yaşamaktır.^[1]

Özgürlüğü nasıl tanımlayacağımız gibi faktörlerle değişecek lsa bile genel tanıyı kabul ederek bir cevap verecek olursam; özgürlük, bir başka özgürlük alanı ile kesişinceye kadar devam eden bir şeydir. Burada klasik yargı olarak bir başkasının özgürlüğü gibi düşünebilirsiniz ama ben daha çok herhangi bir canlının özgürlüğü olarak bakıyorum. Bence halihazırda yaptığımız her eylem özgürce değildir ve bu sınırları aşmadan yapılmaz. Aksine, günlük hayatımızda birçok eylemimizle diğer canlıların özgürlüğünü kısıtlamaya yönelik hareketlerde bulunuruz. Fakat buradaki kısıtlama eylemi kötü bir şey olarak değil daha çok bir spektrum olarak düşünülmeli ve bunun dozaj fazlalığı kötü olarak nitelendirilebilir.

Özgürlük, başkalarının haklarına zarar vermeden yaşama hakkıdır. Eğer bir kişi özgürlüğünü; hayvanlara zarar vermek, kendisinden güçsüzlere şiddet uygulamak, doğayı bilinçli olarak tahrip etmek veya kötülüğü yüceltmek şeklinde yorumluyorsa, bu durum sadece bireysel bir tercih olmaktan çıkar ve toplumsal bir tehdide dönüşür. Böyle bireyler, potansiyel olarak ciddi suçlara eğilimli oldukları için toplumdan izole edilmeli ve gerekli cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalmalıdır. Çünkü gerçek özgürlük, sorumluluk bilinciyle hareket etmeyi gerektirir.