Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Neden rüya görürüz ve rüya yorumları gerçek midir? Bununla alakalı bilimsel yazılar var mı?

1
364 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Tüm rüyalar aynı değildir. Genellikle tuhaf unsurlarla baş döndürücü bir duygu ve olay yelpazesini içeren insan deneyiminin (ve bazen de ötesinde) gamını çalıştırır. Rüyalar komik, korkutucu, üzgün veya garip olabilir. Uçan rüyalar olabilir, rüyaları kovalamak korkunç olabilir, sınavım için çalışmayı unutmuş birinin rüyaları stresli olabilir.

Kabuslar, tekrarlayan rüyalar ve berrak rüyalar da dahil olmak üzere çeşitli rüya sınıflandırmaları vardır. Bazı farklı formlara kısaca bakalım:

Kabuslar geniş uykudan uyanmaya bir dereceye neden olan korkutucu rüyalar olarak tanımlanır. "Kötü rüyalar" daha az şiddetli bir kabus şekli olarak kabul edilir. Çoğu insan yaşam boyunca, genellikle çok nadiren ve daha az sıklıkla, daha düzenli olarak kabuslar yaşar. Nüfusun küçük bir yüzdesi-çalışmalar yaklaşık %5'i söylemektedir-haftada bir kez olduğu kadar sık kabus görmektedir.

Kabuslar, stres, duygusal karışıklık ve travmatik deneyimler dahil olmak üzere farklı tetikleyicilerden kaynaklanabilir. Bazı ilaçların yan etkileri, uyuşturucu ve alkol kullanımı ve kötüye kullanımı ve hastalık olarak ortaya çıkabilirler. Kabuslar kendileri sadece uyuyanı uyandırmakla kalmayıp aynı zamanda uykuya dalma ve rahatsız edici bir rüyaya dönme korkusuna da yol açarak uykuyu bozarlar.

Kabusların uykuyla ilgili diğer olumsuz sağlık sonuçları da olabilir. Araştırmaya göre, uykusuzluk, gündüz yorgunluğu, depresyon ve kaygıya katkıda bulunabilirler.

Gece terörü veya Uyku terörü, korkutucu bir rüya benzeri deneyim yaratır. Onlar korkutucu ve uyku yıkıcı olsa da, gece terörü kabuslar aynı değildir. Gece terörü rüyalar sırasında çok yoğun korku bölümleridir. Bu korkutucu bölüm genellikle çığlık veya bağırma yanı sıra yataktan sıçrayan veya panik içinde sallanan gibi fiziksel hareket eşlik eder. Araştırmalar uyku terörü olmayan REM uyku rüya sırasında meydana düşündürmektedir, kabuslar REM uykusu sırasında gerçekleşmesi eğilimindedir.

Yetişkinler gece terörü yaşarlar, ancak çocuklarda biraz daha yaygındır. Tahminler, çocukların %6'sının en sık 3-12 yaşları arasında gece terörü yaşadığını göstermektedir. Gece terörü bazen ailelerde koşar. Gece terörü (uyku yürüyüşü ve diğer parasomniler) için genetik bir yatkınlık olabilir. Çocuklarda gece terörü, uyku apnesi ve genişlemiş bademcikler ve adenoidler arasında bir ilişki olduğuna dair kanıtlar da vardır.

Yinelenen rüyalar, bazı düzenlilik modelleriyle yeniden ortaya çıkan rüyalardır. Çalışmalar, tekrarlayan rüyaların normal rüyalardan daha fazla tehdit edici içerik içerebileceğini göstermektedir. Araştırmalar, hem yetişkinlerde hem de çocuklarda tekrarlayan rüyalar ile psikolojik sıkıntı arasındaki bağlantıları göstermektedir.

Berrak rüyalar özellikle büyüleyici bir rüya şeklidir. Berrak rüyalarda, hayalperest o rüya ve genellikle manipüle veya izlerken rüya kontrol gerçeğinin farkındadır.

Araştırma, berrak rüyayı alışılmadık derecede yüksek beyin aktivitesi seviyelerine bağlar. Çalışmalar, berrak hayalperestlerin, berrak olmayan hayalperestlerden daha yüksek beyin dalgası frekanslarının yanı sıra frontal lobun bazı kısımlarında artan aktivite gösterdiğini bulmuştur. Beynin bu alanı bilinçli farkındalık, benlik duygusu, Dil ve hafıza ile derinden ilgilidir. Berrak rüyalar çalışmaları sadece hayal mekaniğine ışık tutmakla kalmaz, aynı zamanda bilincin kendisinin sinirsel temelleri üzerine de ışık tutar.

Rüyalar birçok yönden uyanma hayatımızın etkisinde görünmektedir. Neden hayal ettiğimizle ilgili teoriler, rüyanın beynin uyanma günü boyunca emilen duyguları, uyaranları, anıları ve bilgileri işlediği bir araç olduğunu önerenleri içerir.

Araştırmaya göre, rüyalarda görünen insanların önemli bir yüzdesinin hayalperestler olduğu biliniyor. Bir çalışma, rüya karakterlerinin %48'inden fazlasının hayalperestlere isim olarak tanındığını buldu. Karakterlerin bir başka %35'i, hayalperestlerle, örneğin bir arkadaş, doktor veya polis memuru olarak genel sosyal rolleri veya ilişkileri ile tanımlanabilirdi. Rüya karakterlerinin beşte birinden daha azı - %16-hayalperestler için tanınmazdı.

Diğer araştırmalar, rüyaların çoğunluğunun otobiyografik anılarla ilgili içerik içerdiğini gösterir—kendiyle ilgili anılar—epizodik anıların aksine, konumlar ve zamanlar gibi olaylar ve ayrıntılarla ilgilidir.

Uyanma hayatımızın hayallerimizin içeriği üzerinde büyük etkisi olduğunu gösteren bir çalışma gövdesi var. Hamile kadınlar hamilelik ve doğum hakkında daha fazla rüya görür. Başkalarına bakıcı olarak hareket eden bakımevi çalışanları (hastalar veya aile üyeleri olsun), bakım verme deneyimlerini ve önemsedikleri insanları hayal eder. Müzisyenler, müzisyen olmayanların yaptığı gibi müzikle ilgili iki kat daha sık rüya görürler.

Ayrıca, uyanık deneyimlerimizin ötesinde, derin şekillerde hayal etme kapasitemizi gösteren büyüleyici araştırmalar da var. Felçli doğan insanların rüya raporları, felçsiz insanlar kadar sık yürüdüklerini, yüzdüklerini ve rüyalarında koştuklarını ortaya koymaktadır. Sağır doğan insanların rüya raporları, genellikle rüyalarında duyduklarını gösterir. Bu raporlar, hayallerin, hayatta kalma ve büyümeyi öğreten ve destekleyen, uyanma hayatının geniş, sanal gerçeklik modeli-bir proto—bilinç-olarak hizmet ettiği teorisine güvenebilir.

Günlük yaşam deneyimleri her zaman kendilerini hemen rüyalarda göstermezler. Bazen hayattan bir deneyim birkaç gün sonra, hatta bir hafta sonra bir rüyaya süzülür. Bu gecikme rüya gecikme olarak bilinen şeydir. Belleğin rüyalarla olan ilişkisini inceleyen bilim adamları, rüyalara dahil edilebilecek farklı bellek türlerini tanımladılar. Hem çok kısa süreli anılar (gün kalıntısı olarak bilinir) hem de biraz daha uzun süreli anılar (yaklaşık bir haftalık bir süreden itibaren) genellikle rüyalarda kendilerini gösterir. Bu olayların hayal edilmesi - ve anıların rüyalarda göründüğü zamanlama - aslında bellek birleştirme sürecinin önemli bir parçası olabilir. Anıların rüyalara dahil edilmesi sorunsuz ve hatta gerçekçi değildir. Aksine, uyanma hayatından anılar genellikle kırık bir aynadan cam parçaları gibi eksik parçalarda rüyalarda görülür.

Rüyalar günlük, rutin yaşamın yönlerini içerebilse de, rüya da olağanüstü deneyimlerle uğraştığımız bir durumdur. Rüyanın bir başka muhtemel işlevi, travmatik olaylarla işleme ve uzlaşmaya varmak gibi görünüyor. Keder, korku, kayıp, terk etme, hatta fiziksel acı, genellikle rüyalarda kendilerini tekrar eden tüm duygular ve deneyimlerdir. Sevdiklerinin kaybı yaşayan insanların çalışmaları, çoğunun ölen kişiyi hayal ettiğini gösteriyor. Kederli insanlar bu rüyalar için birkaç benzer temalar rapor, dahil:

Aynı çalışma, yaslı hayalperestlerin %60'ının hayallerinin yas tutma süreci üzerinde etkili olduğunu söyledi. Keder dönemlerinde rüyalar yararlı olduğu kadar zor da olabilir. Bir çalışma yas ilk yılında hayalperestler baskıcı rüyalar önemli ölçüde daha yüksek bir frekans vardı bulundu, ve bu rüyalar ve depresyon ve anksiyete belirtileri arasında bir bağlantı bulundu. Rüyalar ve özellikle kabuslar, depresyonun yanı sıra travma sonrası stres bozukluğu gibi diğer durumlarla derinden ilişkilidi.

Rüyaların içeriğini incelemek ve yorumlamak, eski zamanlardan beri insanları büyüledi. Eski kültürlerde, rüya tercümanları aranan ve saygı gören uzmanlardı. Modern bilim, bir dereceye kadar, odağını rüya içeriğinin incelenmesinden, hem psikolojik hem de bilişsel—hayal mekaniğinin ve amacının araştırmalarına kaydırdı. Ancak hayallerin içeriğini keşfetmeye devam eden bilim adamları var ve yeni teknolojiler bize daha önce hiç olmadığı kadar rüya içeriğini gözlemleme yeteneği verdi.

Rüya içeriğiyle ilgili çoğu veri rüya raporları ve anketler kullanılarak toplanmıştır. Rüya deneyimleri geniş ölçüde değişir, ancak birçok hayalperest arasında ortaya çıkan köklü temalar vardır. En yaygın rüya konularından bazıları şunlardır:

Okul rüyaları (eğitim, test alma)

Cinsel rüyalar

Düşüş

Geç kalma

Uçma

Fiziksel olarak saldırıya uğramak

Hayatta birinin ölmesi ya da ölü birinin hayatta olması

-Michael J. Breus

(TAMAMEN ALINTIDIR)

312 görüntülenme
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir gerçeğin karşısında bir varsayım ne kadar da boştur!”
Mark Twain
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol