Memelilerde sebum olduğu halde neden birkaç istisna dışında çoğu memelide akne ve sivilce oluşmaz?

Memelilerin neredeyse tamamı sebum salgılar ancak kendi yağında boğulup akne vulgaris geliştiren tek tür insandır. Çoğu memelinin bu dertten muaf kalması, kürk örtüsünün sunduğu mekanik tahliye avantajı ile insan sebumunun adeta bir biyokimyasal pusu gibi işleyen sıra dışı yapısından kaynaklanır.

Kimyasal açıdan bakıldığında insan sebumu diğer memelilerinkine hiç benzemez. Tipik bir memelide kolesterole dönüştürülen skualen maddesi, insanda bu metabolik basamak durakladığı için salgının yüzde 12 ile 15 gibi devasa bir kısmını oluşturur. Buna yalnızca insan türünde rastlanan sapienik asit eşlik eder. Skualen açık havayla temas ettiği anda hızla peroksitlenir. Oksitlenen bu yağlar gözenek kanalındaki ölü hücrelerin dökülme dengesini bozar ve yapışkan bir tıkaç oluşturur. Diğer memelilerin salgısında skualen ya hiç yoktur ya da eser miktardadır, bu yüzden onlarda benzer bir kimyasal bozulma zinciri başlamaz.

İkinci mesele ise kanalın mimarisidir. Kürklü bir memelide folikülün içinden geçen kalın bir kıl gövdesi bulunur. Bu kıl, salgılanan sebumu yüzeye taşıyan kusursuz bir fitil görevi görür. Yağ, kıl boyunca ilerleyip cilde yayılır ve içeride göllenip kanalı tıkamaya fırsat bulamaz. İnsanda ise evrimsel süreçte kürk kaybedilmiş fakat özellikle yüz ve sırttaki yağ bezleri orantısız biçimde büyük kalmıştır. Sebase folikül denilen bu yapılarda kıl, neredeyse mikroskobik bir tüy seviyesine gerilemiştir. Salgıyı dışarı süpürecek mekanik bir güç kalmadığında, yüksek viskoziteli sebum ile ölü keratinositler içeride birikir.

Oksijensiz kalan bu tıkacın dibi, deride doğal olarak bulunan Cutibacterium acnes bakterisi için ideal bir üreme merkezine dönüşür. Bakterinin sebumu parçalayarak ürettiği serbest yağ asitleri nötrofilleri çağırır ve doku iltihaplanır. Kedi veya köpeklerin çenesinde görülen ve halk arasında sivilce sanılan durumlar ise akne vulgaris değildir. Bunlar mama kabı sürtünmesi, yetersiz hijyen veya travma kaynaklı ikincil folikülit vakalarıdır. İnsan derisi, tüyünü kaybedip sebumunun ağır kimyasını koruyarak kendi patolojisini kendi yaratan garip bir evrimsel bedel öder.