Evrim Ağacı LogoEvrim Ağacı
  • Keşfet
  • Aktif Kullanıcılar
  • Uygulamayı İndir
  • Videolar

  • Güncel Makaleler
  • Bilimdeki Son Gelişmeler
  • EA Akademi
  • Kategoriler
  • Rastgele Makale
  • Bilim Sözlüğü

  • Size Özel
  • EA Sosyal & Gönderiler
  • Soru & Cevap
  • Argümanlar
  • Münazara
  • Podcast
  • Etkinlik & İlan
  • Eser
  • Söz
  • Blog
  • Quiz & Anket
  • Oyun
  • Keşif Kulübü

  • Yaşam Ağacı
  • NASA APOD
  • Sismik Harita
  • Periodum
  • Agora Bilim Pazarı
  • Bilim Turları
  • Premium
  • Darvin
  • Apex Notepad
  • Notopod

©2010-2026 Evrim Ağacı
©2010-2026 Evrim Ağacı
Premium
Sorulara Dön
Sena Küçükkıvanç
Sena Küçükkıvanç
ÜyeAstronomi & Kozmoloji
Kaynak İstiyor Karanlık madde, sıradan madde gibi çökerek yıldız, gezegen veya kara delik oluşturabilir mi?
572 görüntülenme
Karanlık madde, sıradan madde gibi çökerek yıldız, gezegen veya kara delik oluşturabilir mi?
Karanlık madde, sıradan madde gibi çökerek yıldız, gezegen veya kara delik oluşturabilir mi?
Cevap Ver
17
Paylaş
1 Cevap Bulundu.
İlhan Taşlı
İlhan Taşlı
Üye CevabıSen de Cevap Ver

Bildiğimiz baryonik madde (gezegenler, yıldızlar, gaz bulutları v.s.) evrenin %5'ini oluştururken, karanlık madde %27'si gibi görünüyor. Karanlık madde olabileceği düşünülen bazı adaylar mevcut. WIMP (zayıf etkileşimli büyük kütleli parçacıklar), aksiyonlar (hafif, düşük enerjili parçacıklar), egzotik parçacıklar (henüz keşfedilmemiş olanlar) veya galakside ışığını yaymayan veya çok az yayan büyük kütleli olanlar (karadelikler, kahverengi cüceler, kırmızı cüceler veya tahminlerimizden çok daha fazla olan gezegenler). Belki de bunların toplamının tamamı.

Fakat eldeki verileri ne kadar abartırsak abartalım, evrenin %27'sini oluşturan karanlık maddenin, kütle çekim etkilerine ulaşabilecek bir varlığı veya varlıkları tespit edemiyoruz. Yani ortada elektromanyetizma ile etkileşimi olmayan tuhaf bir madde var. Dolayısı ile karanlık maddenin çökerek elektromanyetizma ile etkileşime giren (gözlemlenen) bir madde oluşturması imkansız gibi görünüyor. Veya kast edilen "karanlık madde çökerek, yine elektromanyetizma ile etkileşemeyen bir gök cismi oluşturabilir" şeklindeyse, bu duruma en azından şimdilik şahit olamadık. Eğer böyle bir şey oluyorsa; bu maddenin yerel kütle çekim etkileri olmalı veya en azından arkasından gelen ışığı merceklemeli. Evrende ışığını yaymayan, fakat yerel kütle çekim etkileri olan cisimler mevcut. Yerel etkileri ile çevresindeki cisimleri yörüngesine sokan veya arkasındaki ışığı kütle çekim merceklemesi yapanları zaten "karadelik" olarak tanımlıyoruz. Fakat gözlemlenen karadeliklerin en azından beslenenleri madde ile etkileşim yapabiliyor, çevrelerinde disk oluşturabiliyorlar ve karadelik oluşumları hakkında en azından şimdilik yanlışlanamayan bilgiye sahibiz.

Kim bilir? Belki de ortada karanlık madde diye bir şey yoktur. Büyük ölçekli evren (yerel hesaplamalarda Genel Görelilik muhteşem işliyor) hesaplamalarımızda, farklı bir bakış açısı veya parametre gereklidir. [1]

Tüm Reklamları Kapat

Kaynaklar

  1. CERN. Dark Matter. (30 Ocak 2025). Alındığı Tarih: 4 Şubat 2025. Alındığı Yer: CERN | Arşiv Bağlantısı
108 görüntülenme
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
9
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.