Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
7
Puan Ver

Gerçek nedir? Bir şeyin gerçek olduğu kanısına nasıl varırız?

Mesela şizofren bir insanla normal bir insan olsun şizofren olan normal olan göre farklı şeyler görür ama normal olan kişi bunların hayal olduğuna emindir. Peki herkes şizofren olsaydı normal olan insan farklı olmazmıydı,demek istediğim kime göre gerçek kime göre hayal?

2
1,027 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

"Kime göre hayal" sorusunun cevabı "evrene göre hayal" olmalı. Bizlerin zihinlerinden bağımsız bir insanın olduğunu hepimiz topluca zannediyorsak ama böyle biri gerçekte yoksa gördüğümüz şey hayaldir. Normal olan kişi bu durumda şizofrenler arasında haklı olacaktır. Haklılık kriteri, en azından bu örnek açısından, görülen şeyin dış dünyaya denk düşüp düşmediğidir. Objektif olarak haklı olan biri her zaman olurdu ve bu kişi örnekte azınlıkta olan 'normal' kişi olurdu. 

Gerçeğin ne olduğu konusuysa felsefede tartışmalı, ancak önceki paragrafta belirttiğim gibi en azından sıradan durumlarda bir şeyin gerçek olması demek zihinden bağımsız var olan gerçekliğe denk düşmesi demek. Kedinin halının üzerinde yattığı ancak ve ancak halının üzerinde yatan bir kedi zihinlerimizden bağımsız bir şekilde varsa gerçektir. 

Bir şeyin gerçek olduğu kanısınaysa sahip olduğumuz çeşitli yetilerimizin; duyu algısı, hafıza, akıl gibi, onu ne derecede teyit ettiğini görerek bakarız. Bazen bu 'direkt bir şekilde' olur. Mesela gördüğümüz bir şeyin teyit edildiğini düşünüp ona göre inanç oluşturmayız. Aksine, o şeyi görür görmez, dolaysız bir şekilde -herhangi bir akıl yürütmeye dayanmadan- inanç oluştururuz ve bu inanca inanmayı ancak söz konusu inancımızdan şüphe etmemiz için ek bir gerekçemiz (yani felsefedeki adıyla bir 'çürütenimiz')  varsa bırakırız. Kısacası bir şeyin gerçek olduğu kanısına elimizdeki çeşitli yetilerin ve diğerlerinin tanıklığı gibi bazı ek şeylerin o şeyin var olduğu iddiasını desteklemesiyle varırız. 

818 görüntülenme
Puan Ver
5
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
5

Burada normallik ve anormalliği nasıl tanımladığımız önemli aslında. Şizofrenlerdeki sorun, bilişsel fonksiyonlarının olması gerektiği gibi çalışmasını engelleyen nörolojik birtakım kusurlardan muzdarip olmaları. Bunu "hayalet organ" vakalarındaki hastalara benzetebiliriz. Örneğin bir kaza sonucu kolu kopan insanlar, o organın halâ orada olduğuna dair  bir "eminlik" içerisinde oluyorlar, o organı hissediyorlar vb. Bunu, kollarının koptuğunun kanıtı gözlerinin önünde olmalarına rağmen yapıyorlar çünkü burada bilişsel bazı bozukluklar meydana gelmiş oluyor. Gerçeklik artık orada kolları olmaması olduğu halde, onlar orada olduklarını hissedebiliyorlar. Eğer hepimiz hayalet organ sendromundan muzdarip olsaydık ve bir kişi olmasaydı, yine de onun pozisyonu (artık bazı organlarımızın olmadığına inanmak) "normal" ya da gerçek pozisyon olurdu. 

Gerçek/normal olanın anomaliler üzerinden incelenmesi bilişsel psikologların sıkça başvurduğu bir yöntem.  Şizofrenilerin beyninin nasıl işlediğini öğrenerek aslında nasıl çalışması gerektiğini kavrayabiliyoruz mesela. 

549 görüntülenme
Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
3
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yeryüzünde insandan başka bilim yapan hiçbir tür yok. Bilim, tamamiyle insan icadıdır ve doğal seçilim yoluyla serebral korteksimizde evrimleşmesinin tek bir nedeni vardır: Bilim, çalışır!”
Carl Sagan
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol