Puan Ver
5
Puan Ver

Gerçek nedir? Bir şeyin gerçek olduğu kanısına nasıl varırız?

Mesela şizofren bir insanla normal bir insan olsun şizofren olan normal olan göre farklı şeyler görür ama normal olan kişi bunların hayal olduğuna emindir. Peki herkes şizofren olsaydı normal olan insan farklı olmazmıydı,demek istediğim kime göre gerçek kime göre hayal?

2
2 Cevap

"Kime göre hayal" sorusunun cevabı "evrene göre hayal" olmalı. Bizlerin zihinlerinden bağımsız bir insanın olduğunu hepimiz topluca zannediyorsak ama böyle biri gerçekte yoksa gördüğümüz şey hayaldir. Normal olan kişi bu durumda şizofrenler arasında haklı olacaktır. Haklılık kriteri, en azından bu örnek açısından, görülen şeyin dış dünyaya denk düşüp düşmediğidir. Objektif olarak haklı olan biri her zaman olurdu ve bu kişi örnekte azınlıkta olan 'normal' kişi olurdu. 

Gerçeğin ne olduğu konusuysa felsefede tartışmalı, ancak önceki paragrafta belirttiğim gibi en azından sıradan durumlarda bir şeyin gerçek olması demek zihinden bağımsız var olan gerçekliğe denk düşmesi demek. Kedinin halının üzerinde yattığı ancak ve ancak halının üzerinde yatan bir kedi zihinlerimizden bağımsız bir şekilde varsa gerçektir. 

Bir şeyin gerçek olduğu kanısınaysa sahip olduğumuz çeşitli yetilerimizin; duyu algısı, hafıza, akıl gibi, onu ne derecede teyit ettiğini görerek bakarız. Bazen bu 'direkt bir şekilde' olur. Mesela gördüğümüz bir şeyin teyit edildiğini düşünüp ona göre inanç oluşturmayız. Aksine, o şeyi görür görmez, dolaysız bir şekilde -herhangi bir akıl yürütmeye dayanmadan- inanç oluştururuz ve bu inanca inanmayı ancak söz konusu inancımızdan şüphe etmemiz için ek bir gerekçemiz (yani felsefedeki adıyla bir 'çürütenimiz')  varsa bırakırız. Kısacası bir şeyin gerçek olduğu kanısına elimizdeki çeşitli yetilerin ve diğerlerinin tanıklığı gibi bazı ek şeylerin o şeyin var olduğu iddiasını desteklemesiyle varırız. 

4

Burada normallik ve anormalliği nasıl tanımladığımız önemli aslında. Şizofrenlerdeki sorun, bilişsel fonksiyonlarının olması gerektiği gibi çalışmasını engelleyen nörolojik birtakım kusurlardan muzdarip olmaları. Bunu "hayalet organ" vakalarındaki hastalara benzetebiliriz. Örneğin bir kaza sonucu kolu kopan insanlar, o organın halâ orada olduğuna dair  bir "eminlik" içerisinde oluyorlar, o organı hissediyorlar vb. Bunu, kollarının koptuğunun kanıtı gözlerinin önünde olmalarına rağmen yapıyorlar çünkü burada bilişsel bazı bozukluklar meydana gelmiş oluyor. Gerçeklik artık orada kolları olmaması olduğu halde, onlar orada olduklarını hissedebiliyorlar. Eğer hepimiz hayalet organ sendromundan muzdarip olsaydık ve bir kişi olmasaydı, yine de onun pozisyonu (artık bazı organlarımızın olmadığına inanmak) "normal" ya da gerçek pozisyon olurdu. 

Gerçek/normal olanın anomaliler üzerinden incelenmesi bilişsel psikologların sıkça başvurduğu bir yöntem.  Şizofrenilerin beyninin nasıl işlediğini öğrenerek aslında nasıl çalışması gerektiğini kavrayabiliyoruz mesela. 

3
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bizimkisi kadar büyük bir evrende, olabilecek her şey olacaktır.”
Larry Niven
Geri Bildirim Gönder