Evrim insanı yaratmasaydı dünya hatta evren nasıl bir yer olurdu?

Açıklık getirmemiz gereken en önemli konu, fikir yürütmemizden önce, başta söylemiş olduğun “evrim insanı yarattı” sözü. Sen farklı bir manada söylemek istediysen bile lafzın delalet ettiği mana, evrimin insandan üstün bir varlık veya güç olduğunu ve insanı bugünkü hâline getirdiğini ima eder. Hâlbuki gözlemlediğimiz bir duruma verdiğimiz isim, o işi kendi başına yapıyor demek değildir. Elmanın yere düşmesinin sebebinin, yerçekimi yasasının onu “düşürmüş” olması değil; yerçekimi sayesinde elmanın düşmüş olması gibi.

Öte yandan, cümleye bilimsel bir bakış açısıyla yaklaşırken hemen aşağıda daha çok felsefi olarak kullanılan ön kabullerle gelmişsin. Evrene anlam katmak veya katmamak, deneysel olarak gözlemleyebileceğimiz bir şey değil; çünkü bilimin konusu değildir. Bir şeye anlam katan veya onu değerli kılan şey, kendisi olmak zorunda değildir; ona özne tarafından yüklenen anlam veya değerden kaynaklanabilir. Fakat eğer ortada bilinçli bir özne olmayacaksa, anlam veya değeri yükleyecek üçüncü bir kişi bulunmayacağından, senin de dediğin gibi evren anlamsız olacaktır.

İlla karşıt bir argüman üreteceksek, naturalistik bakış açısından evrenin kendisinde zorunlu olarak içkin bir anlam veya değer bulunması da gerekmez. Bilinçli varlıkların ortaya çıkması ve evrendeki bazı şeylere anlam ve değer yüklemesi, bu anlam ve değerin evrenin kendisine ait olduğunu değil, bilinçli özneler aracılığıyla ortaya çıktığını gösterebilir.