Sorulara Dön
0
Evrim & Abiyogenez

Evrim aşamasında kromozom sayısı nasıl değişiyor?

Kromozom sayısı çiftleşmeyi etkileyen bir unsur, evrimde geride kalan birey ile evrimleşebilmiş(kromozom sayısı artmış ya da azalmış) birey çiftleştiğinde, ki bu kaçınılmaz diye düşünüyorum, kromozom sayısının evrim boyunca değişebiliyor olmasını çok idrak edemiyorum, açıklarsanız sevinirim

4
Anonim 0
149 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
4 Cevap
Orijinal Soru: Nasıl canlıların koromozon sayısı evrimsel süreçle değisiyor?

Kromozom bazında olan mutasyonlar ile kromozom sayısı değişebiliyor. Örneğin insanda 46 kromozom varken atalarında 48 kromozom vardır. Robertson Tipi Yer Değiştirme Mutasyonu ile kaynaşma gerçekleşebilir veya Kromozom çoklanması denilen olayla artabilir.

122 görüntülenme
2
Teşekkür (2)
Paylaş
2

Kaynaklar

Orijinal Soru: Evrimsel süreçte kromozom sayısı artar mı? Artırıyorsa nasıl artıyor?

Merhaba Emir, kromozom sayısı artışıyla -kromozom çoklanmasıyla- birlikte kromozom sayısı azalmasını -kromozom kaynaşmasını- evrimsel süreçte görmek mümkün Kromozom kaynaşması olayını açmak gerekirse kromozom kaynaşmasından dolayı en yakın kuzenlerimiz 48 kromozoma sahip iken biz 46 kromozoma sahibiz.

Şempanzelerde, gorillerde ve orangutanlarda 2A ve 2B olarak isimlendirilen iki ayrı kromozom, insanda birbirine kaynamıştır ve tek bir kromozomdur. Bizdeki bu kromozom, "2. Kromozom" olarak bilinir.

Hem de şempanze, goril ve orangutanlardaki 2A ve 2B kromozomları daha yakından incelendiğinde, gerçekten de bunların üzerinde bulunan genlerin görevlerinin, bizim 2. kromozomumuzdakiyle tıpatıp aynı olduğu görülmüştür.

48'den 46'ya Düşmesi İçin 2 Kromozomun Kaynaşması Gerekmez mi?

Bu, kromozomların ne olduğuyla ilgili yaygın düşülen hatalardan birisidir.

Kısaca özet geçecek olursak:

Kromozomlardan söz ederken çift halinde bulundukları durumdan değil, tekil hallerinden söz ederiz. Yani insanlar için 22 otozomal kromozom ve 1 cinsiyet kromozomu (veya şempanzelerde 23 otozomal kromozom ve 1 cinsiyet kromozomu) üzerinden sayarız. Çünkü kromozom denen şey budur. Kromozomlar, bölünme sırasında kendilerini kopyaladıklarında birer çifte dönüşürler (ve o zaman 46 veya 48 kromozomdan söz ederiz).

Yani sözünü ettiğimiz 2. kromozomdan vücudunuzda 1 çift (2 adet) vardır. Kaynaşmayı 46 kromozom üzerinden düşünecekseniz, 2 çiftin kaynaştığını düşünebilirsiniz; ancak gerçekte olan, tek bir kromozomun kopyalanma öncesinde kaynaşması, sonrasında kopyalanmasıdır.

103 görüntülenme
1
Teşekkür
Paylaş
1

Kaynaklar

  • Ç. M. Bakırcı. İnsan Ve Maymunlarda 2. Kromozom. (08 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • Ç. M. Bakırcı. Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, Dna, Gen, Kromozom Nedir?. (16 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Orijinal Soru: Kromozom sayısı ve dna yapısı nasıl değişiyor?

Evrim Ağacı Facebook sayfasında Birtan Çiçekçi'nin bir yorumu şöyleydi:

"Hucre bolunmesi sirasinda homolog kromozomlar karsi karsiya gelir ve bu arada bazi parcalarini degis tokus ederler. Bunu su sekilde kafamizda canlandirabiliriz. Iki tane 13. kromozom karsi karsiya geliyor ve her ikisi de dizden asagisini birbirine veriyor. Bu islem sirasinda bir hata oldugunu dusunun; biri dizden asagisini verirken oburu kalcadan asagisini veriyor ve sonra mayoz bolunme ilerliyor. Bu durumda bir gametteki 13. kromozomun kalca diz arasi eksik olurken obur gamette o bolge duplike olacaktir.

Defektli kromozoma sahip gamet muhtemelen yasayamayacak; buna karsilik oteki gamet bir gen takiminin pespese gelen iki kopyasina sahip olacaktir.

Retina hucrelerinde rodopsin denilen proteinler uzerlerine belirli frekansta isik dustugunde fotonu sogurup bir dizi kimyasal reaksiyonu baslatan ve bunun sonucunda sinirde beyine giden uyariyi olusturan yani gorme dedigimiz isleme yol acan proteinlerdir.

Farzedelim ki duplike olan parcada rodopsin kodu da yaziliyor olsun. Ayni genden iki kopya oldugu icin bu kromozomlu gametten olusan canlinin bazi retina hucreleri birinci kopyayi, digerleri ikinci kopyayi kullaniyor olabilirler.

Buraya kadar bir sey yok. Ama bir de bu gen kopyalarindan birinde bir mutasyon oldugunu dusunelim. Bir kopya digerinden tek harfi, sonucta tek aminoasiti, ve bunun sonunda quaterner yapisi ilkinden biraz farkli bir opsin uretecektir. Bu protein yapisal farkliligi nedeniyle farkli frekanstaki fotonlar ile daha cok uyarilmaya uygun bir yapida olabilir.

Geldigimiz noktada canlinin retina hucrelerinin bazilari eskiden oldugu gibi belirli bir frekansa daha cok tepki verirken; birtakim retina hucreleri ise bambaska frekansa daha cok tepki vermektedir.

Beyin bunu daha o nesil icerisinde algilar. Artik o canli; atalarindan bir fazla kromatik hale gelmistir. Mono ise di; di ise tri. Bu hayatta kalmak icin belirgin bir avantaj olusturdugundan dogal secilir.

Yeni dunya-eski dunya maymunlari ayrimini takiben dikromazi den tri kromaziye gecisimiz bu sekilde oldugunu biliyoruz.

Aslinda A, B grubu gibi kan gruplarinin evrimi de benzer sekilde olmustur.

Evrim mekanizmalarina basit bir ornek. Ama komplike bir sonucu doguran. Onceden iki renkli olan bir türün, uc renkli goren bir ture donusme hikayesi."

0
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  • W. Pedia. Primatlarda Trikomazinin Evrimleşmesi. (21 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 21 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı

Kromozom bazında olan mutasyonlar ile sayı artabilir veya azalabilir. Örneğin 48 kromozomlu atalardan 46 kromozomlu insan evrimleşti. Kromozom çoklanması ya da kromozom kaynaşması buna sebep olabilir.

0
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın