Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
4
Puan Ver

Evrenin yaşını 13. 82 milyar yıl olarak biliyoruz. Fakat bizden farklı kütle-çekimine mağruz kalmış uzaylı türleri için bu süre değişmez mi?

2
Teşekkür (2)
Hatırla (4)
Takip (2)
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Cevap : Matematik.

Çağrı Mert Bakırcı yayınında detaylı olarak bu sorunun cevabına yer vermişti. Burada ki linkten inceleyebilirsin.

Felsefi taraflarına değinmeden sorunun öbeğine odaklanmak gerektiğini düşünüyorum.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Sorunuz gibi, zaman algısı ve farklılıkları soruları hep kafa karıştırıcı olmuştur ve birçoğunun cevabı aslında aynıdır.

Ve vereceğim cevap da aslında biraz hileli bir cevap. Size tam olarak cevap vermeyeceğim, sadece konuya bakış açınızı çeşitlendirmeye ve zenginleştirmeye çalışacağım.

Uzayda bir yapı hiyerarşisi var. Büyük kütleli yapılar da var, küçük kütleli de. Çok hızlı hareket eden cisimler de var daha yavaş hareket eden de. Ve aslında zamanın akışı ve dinamiği, tüm bu yapılar ve cisimler için farklı. Buna göre evet, diyelim ki bir uzaylı medeniyet var ve o medeniyet dünyadan binlerce kat kütleye sahip bir gezegenin yüzeyinde var olmuş ve bir medeniyet kurmuşlar. Orada zaman farklı süregider. O canlılara göre evrenin yaşı 2 milyar yıl olabilir. Bu durum, biz insanların, evren ile keşfettiğimiz bilgilerin büyük birer yanılgı olduğu anlamına mı gelir?

E bir de olaya şöyle bakalım; Diyelim ki öyle bir medeniyet de var ki uzay boşluğundaki çok küçük ve kütlesi de dünyanın binde biri kadar olan bir gaz gezegenin üzerinde kurulmuş. Bize göre karınca boyutunda akıllı canlılar bunlar ve onların zaman algısına göre de evren 80 milyar yaşında. Ne oldu şimdi? Evren 2 milyar yaşında mı, 13 milyar yaşında mı, 80 milyar yaşında mı?

Konuya ve evrenin yaşına, farklı zaman algıları ile bakmak anlam sunan bir hesaplama ve bilimsel perspektif gibi görünmüyor. Zamanı bizden çok daha hızlı akan bir gezegenin üzerinde yaşayan canlılar, dünyadaki yerçekiminin ve atmosfer basıncının onlarca katına sahip bir ortamda evrimleşmiş olacakları için muhtemelen (organik temelli olacakları da şüpheli tabi ama) biz insanlardan çok daha güçlü, kaba, ağır, sert metabolizmaya sahip olmaları beklenir. Dolaşım, sindirim, hareket sistemleri de muhtemelen buna göredir. Bir çeşit Süpermen'den bahsediyoruz. O kadar sert gezegen şartlarına sahip bir medeniyetin yaşam dinamikleri de ona göre biçimlenmiştir ve şartları gibi yoğun birer hayat yaşıyor ve çok ama çok hızlı hareket ediyor olabilirler. Yani onlar 10 yılda, bizim 80 yılda yaşadığımız aşamaları, üretkenliği, deneyimi yaşıyor olabilirler. Kalpleri dakikada sadece 400 atıyor olabilir. Gezegende her şey bize göre hızlı çekim olabilir. Ya da tam tersi, çok düşük yerçekiminde ve atmosfer koşullarında yaşayıp bedenleri bizim tül perdelerimiz gibi zarif, boyutları da bizdeki karıncalar kadar olan bir medeniyetin bireyleri de o kadar seyreltik ve hafif bir hayat yaşıyor olabilir ki bizim tokalaşmamız onlar için binlerce bireyin ölmesine neden olacak bir deprem anlamına gelebilir. Ama o kadar yavaş hareket ediyor ve yaşıyor olabilirler ki 1000 yıllık ömürlerinde bizim 80 yılda yaşadığımız aşamaları, üretkenliği, deneyimi yaşıyor olabilirler. Onlara göre evrenin 80 milyar yaşında olması ile bize göre evrenin 13 milyar yaşında olması aynı anlama geliyor olabilir. Tıpkı Süpermenlere göre 2 milyar olması gibi.

Örneğimi fazla çeşitlendirdim sanırım ama demek istiyorum ki bu kıyaslar aslında birbirine dönüştürülebilir birimler içermez. Çünkü bir kaplumbağanın 200 yıl yaşaması mı daha uzun bir yaşamdır, bir insanın 80 yıl yaşaması mı yoksa bir arının 2 yıl yaşaması mı, bunu netleştirmek zordur. Uzunluk kısalık neye göre hangi gezegene göre uzun kısadır ya da hangi "uzaylı"ya göre hangi yaşam uzundur ya da kısadır, evrenin yaşı hangi medeniyete göre uzun ya da kısadır? Tüm bu sorulara, kendi zaman ve yaşam dinamikleriniz ile cevap ararsanız oldukça sarsıcı sonuçlara ulaşırsınız ama bu sonuçlar aslında birer yanılsamadır. Belki de 2 yıl arıya çok uzun, 200 yıl bir kaplumbağaya çok kısa geliyordur? Biz, dakikanın 6 saniye, saatin 60 dakika, günün 24 saat sürdüğü bir yaşam akış dinamiğine göre evrilmişiz ve bu zaman algısına göre evrenin yaşı 13 milyar. Hiç şüpheniz olmasın ki eğer başka bir medeniyete göre evrenin yaşı farklı ise, o medeniyetin zaman algısı da bizden çok farklıdır ve yaşamları da kendi zaman algılarına göre biçimlenmiştir.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dünya, hayranlık uyandıracak şeylerle doludur. Ancak bilim onlara göz attığında, bunlar daha da hayranlık uyandırıcı hale gelir, daha az değil!”
David Attenborough
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol