Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
8

Eğer evrende onu belirleyebilecek, ölçebilecek hiçbir canlı yoksa, öyle bir evrenin var olduğunu söyleyebilir miyiz?

Kuantum evreninde de olduğu gibi her hangi bir şeyi belirlemek,onun durumunu bilmek için onu ölçmek gerekir,ama,eğer bunu yapacak bir canlı yoksa,hiç bir şey teknik olarak olamaz.
916 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
5 Cevap
Ufuk Derin
Öğrenci-Okur

Ölçemeseydik var veya yok diyemezdik. Bir yorum yapamazdık. Ama evren gerçekse, bizim onu bulmamızdan bağımsız olarak bir gerçek olmaya devam ederdi.

Şunun ayrımını iyi yapmak gerekir: İnsanın algısına bağlı şeyler vardır. Ses veya renk gibi. Bunlar dalgalar veya dalgaboyları gibi gerçeklerin insanın algısına göre yorumlarıdır. Bunlar insanın algılarıdır. Algılayan yoksa ses veya renk yoktur. Ama atomların hareketi, dalgalar, dalgaboyları vardır. Çünkü bu durum bizim onları algılamamızdan ibaret değildir. Biz algılamasak da onlar orada olacak, evren de orada olacak. Ağaç da düşecek. Sadece haberimiz olmayacak. Sadece düşerken ses çıkmamış olacak. Ancak o dalga yayılacak.

Tüm Reklamları Kapat

4
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir

Sessiz Düşen Ağaç Paradoksu* tam da bu konu ile alakâlı bir felsefi sorunsal. Bu paradoks bize der ki; "Ormanda bir ağaç düşmüş. Ama orada düşüşünü gözlemleyecek kimse yokmuş. Bu durumda o ağaç gerçekten düşmüş müdür?"

Sizin sorduğunuz soru da bu paradoksun daha kozmolojik boyuttaki bir yansıması diyebiliriz. Bilimsel deneylerde ölçümün öneminin tarih boyunca giderek arttığını ve özellikle bazı disiplinlerde ölçümsüz gözlemin artık bilimsel argüman kabul edilmediğini biliyoruz. Deneylerde ölçümün önemi ile ilgili olarak Çift Yarık Deneyi'ne bakabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

İnsanı bir ağaç üzerinden paradoks yaratmaya iten de sizi bu soruyu sormaya iten de ölçümün bilim tarihinde gittikçe artan nüfuzu. Çünkü a posteriori (deney sonrası) bilginin a priori (deney öncesi) bilgiden daha güvenilir olduğu bugünün bilim dünyasında su götürmez bir gerçek.

Her ne kadar net bir cevap vermek pek mümkün görünmese de bu soruya cevap ararken bakış açısı çok önemlidir. Örneğin; eğer Bilim Felsefesi sorusu olarak cevaplayacaksak evrenin var olmadığına, Varlık Felsefesi sorusu olarak cevaplayacaksak evrenin var olduğuna hükmedebiliriz.

Tüm Reklamları Kapat

Soruya cevap vermekten çok soruyu biraz açıklamış oldum farkındayım. Ama umarım yardımcı olabilmişimdir. Uzun yaşayın ve başarılı olun.

*Bu paradoksun net bir ismi yok. Bir tiyatro oyunundan yola çıkarak ona bu ismi yakıştırdım.

154 görüntülenme
4
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Gökhan Öztürk
Gökhan Öztürk
1,464 UP
Görüş ve Gerçek farkı

Bu sorduğun soru tam da gerçek ve görüş (fact and opinion) arasındaki farka dayalı bir soru bana kalırsa. Gerçek dediğimiz şey gözlemciden bağımsız var olduğu için gerçektir. Görüş dediğimiz ise adı üstünde kişisel bir yorum, fikir veya "görüş" bildirir.

Şimdi sen karar ver, evren yasaları doğrultusunda oluşan evren gerçek mi yoksa bir görüş mü?

Tüm Reklamları Kapat

1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Mehmet Tumsa
Beden Eğitimi Öğretmeni adayıyım, Şanlıurfa da yaşıyorum.

Bir şeyin varlık yada yokluk konumunda olması bir canlının o şeyi referans göstermesine bağlı değildir. Canlılık olmadan da madde var olabilir. Sadece akıllı yaşam olmadığı için yani biz insanların kurdukları zihinsel soyut kurallar (mat. gibi) olgusu olmayacağı için bunun bir anlam ifade etmediği dolayısıyla varlığı reddetme eğilimine sahip olabiliyoruz. Ancak gerçek söz konusu evrenin var olmadığı değil, bizim yada akıllı yaşamın var olmadığı gerçeği olur.

0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Deniz Yener
Deniz Yener
8K UP
sıradan biriyim

Eğer evrende onu belirleyebilecek, ölçebilecek hiçbir canlı yoksa, öyle bir evrenin var olduğunu söyleyemez; çünkü evrende onu belirleyebilecek, ölçebilecek veya var olduğunu söyleyebilecek hiçbir canlı yok.

1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close