Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
1

Duygular nasıl evrimleşti?

Soyut kavramlar anne sevkati sevgi korku vicdan bu nasıl evrimlesiyor
144 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Cevap
Ufuk Derin
Ufuk Derin Öğrenci-Okur

Bu oldukça geniş bir konudur. Çünkü her bir duygunun tek tek ele alınıp, kökenlerinin incelenmesi gerekmektedir. Ancak soruya genel bir cevap aranacaksa, bu cevap elbette ki şudur: Çünkü bu duygular, ortaya çıktıkları canlıya avantaj sağlamıştır, gerek hayatta kalmak konusunda, gerekse de üreme/çiftleşme konusunda.

Örneğin aşk, bu şekilde evrimleştiği düşünülen bir duygudur. Şöyle bir hayali deney düzenleyelim: İki grubumuz olsun, 30'arlı iki grup. Her bir grupta 15 dişi, 15 erkek var. A grubunda aşk dediğimiz duygu yok. B grubunda ise var. Şu açıktır ki, aşk, cinselliğe giden yolda çok önemli bir etmendir. Günümüzde aşk duymadan cinsel birleşmeler yaşansa da, genellikle gerçek üreme olan ve çocuk doğumuna sebep olan birlikteliklerde genelde aşk unsuru bulunmaktadır. Evli çiftler, en azından evlenirlerken ve çocuk sahibi olurlarken birbirlerine aşıktırlar. Demek ki aşk duygusu, cinselliği desteklemektedir. Bu sebeple, hayali deneyimizde, A grubundakiler aşk duygusu beslemedikleri için daha kısıtlı bir şekilde çiftleşebileceklerdir. B grubundakiler ise daha başarılı olacaklardır. Yalnız burada şu nokta gözden kaçmamalıdır: Aşk, sosyal primatlarda ve en net bir şekilde insanlarda evrimleşmiş bir duygudur. Dolayısıyla başka canlılara uyarlamak çok doğru olmayacaktır.

Bu Reklamı Kapat

Bu noktada, unutmamak gerekir ki en "kutsal" hislerden biri olarak görülen aşk da, belirli hormonlar ve diğer kimyasalların beyinde yarattıkları biyokimyasal reaksiyonlara verilen tepkiden başka bir şey değildir. Temel olarak, tüm duygular gibi bir yanılgıdır. Ancak Doğal Seçilim tarafından, cinselliğe katkı sağladığı için desteklenmiştir. Hepimiz biliriz ki, aşık olduğumuzda, aşık olduğumuz kişinin etrafından ayrılmak istemeyiz ya da ona yakın olmak isteriz. Bu yakınlığın cinsel birleşme ile sonuçlanması çok muhtemeldir. İşte bu sebeple Doğal Seçilim, aşkın evrimleşmesini desteklemiştir. Cindy Hazan ve Phillip P. Shaver 1987 yılında bu konuda bir makale yayınlamıştır. Konuyla ilgili daha detaylı bilgiye aşağıdaki bağlantıda ulaşabilirsiniz:

http://family.jrank.org/pages/1084/Love-Attachment-Theory-Evolution-Love.html

Bu Reklamı Kapat

Daha genel bir örnek ise, yukarıda da değinildiği gibi, çok eski atalarımızdan bize miras kalan korkudur. Korku, apaçık bir şekilde, hayatta kalma şansını arttıran bir faktördür. Çünkü korku hissi, pek çok hormonun ortak çalışması sonucu duyulmaktadır. Ve bir canlı eğer korkuyorsa, av olmak konusunda daha düşük bir ihtimale sahiptir. Çünkü korkan bir canlı, kendini ortaya çıkarmaktan çekinecek ve avcılara karşı daha uyanık olabilecektir. Bu konuyla ilgili bilgilere de şu bğalantıdan ulaşabilirsiniz:

http://www.dailygalaxy.com/my_weblog/2009/09/has-evolution-etched-fear-into-our-behavior.html

Duygularımızın bir kısmı kalıtsaldır, bir kısmı ise çevreden edinilir. Bunlar, hala süren araştırma konularıdır. Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi, bir duygunun nasıl evrimleştiğini anlamamız için, atalarımıza ve doğru atalarımıza bakmamız gerekmektedir.

Fakat sorunuza cevap olarak söyleyebiliriz ki, duyguların var olmasının sebebi, ya hayatta kalmamıza ya da cinselliğe katkı sağlamalarıdır. Bazı his ve duygularımız bu ikisine de katkı sağlamıyor gibi gözükebilir ancak derin ve ayrıntılı düşünüldüğünde mutlaka arada dolaylı da olsa bağlantı bulunabilecektir. Ayrıca unutmamak gerekir ki, bazı evrimsel basamaklar "nötral"dir ve Doğal Seçilim üzerinde etkileri yoktur. Bunlar "genetik sürüklenme" dediğimiz olay ile yok edilir ya da popülasyona yayılır. 

Konuyla ilgili olarak, sayfamız üyelerinden Onur Özer ise şöyle bir açıklamada bulundu:

Bu soruların cevabı için öncelikle Bilim ve Teknik'e göz atmanızı öneririm, Şubat 2005 "Karar Vermek Yürek İster" ve Kasım 2005 "Duygularımız" diye iki güzel yazı ve daha fazlası var.

Özellikle "Karar Vermek Yürek İster" başlıklı yazı benim oldukça hoşuma gitmişti. Antonio Damasio'nun, duygusal kararlar (genelde anlık ve hızlı alınanlar) ile rasyonel kararlar (kâr-zarar dengesi gözetilerek uzun bir süreçte yavaş alınan kararlar) arasındaki dengeyi anlattığı kısım oldukça ilgi çekici.

Duyguların bir çoğu davranışlarımızla ilişkilidir. Sevgi, diğer bireylerle yakınlaşmayı ve bağ kurmayı kolaylaştırır. Öfke ve nefret saldırganlığın itekleyicisidir. Aşk (az önce bahsedildiği gibi) büyük oranda cinsellikle alakalıdır. Bunların hepsi toplumsal hiyerarşide işe yarayabilecel davranışlardır. Yani sahip olduğumuz her duygunun belli bir kökeni ve davranışsal karşılığı vardır. Evrimsel süreçte, davranışların ortaya konulmasını destekleyen bu tarz bir mekanizma yani duygular, elbetteki avantaj sağlayacaktır.

Bu Reklamı Kapat

Duyguların evrimi konusunda çok eski ve ilginç bir deney vardır. Dünyanın dört bir yanındaki misyonerlere belli yüz ifadelerini gösteren fotoğraflar gönderilmiş ve bunları yerli halka göstermeleri istenmiştir. Sonuçta bir çok yüz ifadesinin (yani duyguların dışa vurumunun) kültürden bağımsız olarak aynı anlamı ifade ettiği görülmüştür. Uzak akraba sayabileceğimiz bazı hayvanlarda bile bizimkilere oldukça benzer yüz ifadelerinin bulunması bu durumun evrimsel derinliğini anlatır.

Doğuştan gelen duyguların yanı sıra sonradan kazanılanlar da vardır elbette. Mesela çıplaklık durumu, bir bebek için herhangi bir anlam ifade etmez. Giysi kullanmayan kabilelerde yetişkinler için de aynı durum söz konusudur. Ancak içimizden birini işlek bir caddenin ortasında çıplak bıraksak, ne tarz duygu seli yaşayabileceğinizi siz tahmin edin. Bu tarz duyguların kültürel bir temeli vardır ve bunları salt evrim ile açıklamaya çalışmak bence boşa çaba olur.

147 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Evrim Ağacı. (30 Kasım 2019). Alındığı Tarih: 30 Kasım 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
4
  • Raporla
Cevap
Orijinal Soru: Duygular nasıl evrimleşti?

Duyguların evriminin incelenmesi 19. yüzyıla kadar uzanır. Evrim ve doğal seçilim, insan iletişiminin incelenmesine, özellikle Charles Darwin'in 1872 tarihli The Expression of the Emotions in Man and Animals adlı çalışmasında uygulanmıştır.[1] Darwin, evrim teorisini desteklemek için duyguların ifadesini araştırdı. Hayvanlarda bulunan diğer özellikler gibi duyguların da zamanla evrimleştiğini ve uyarlandığını öne sürdü.[2] Çalışmaları yalnızca hayvanlarda ve özellikle insanlarda yüz ifadelerine bakmakla kalmadı, aynı zamanda insanlar ve diğer hayvanlardaki davranışlar arasındaki paralelliklere de işaret etmeye çalıştı.

Evrim teorisine göre, farklı duygular farklı zamanlarda evrimleşmiştir. Korku gibi ilkel duygular, beynin eski bölümleriyle ilişkilidir ve muhtemelen memeli öncesi atalarımız arasında evrimleşmiştir. Bir insan annenin yavrusuna duyduğu sevgi gibi evlatlık duyguları, ilk memeliler arasında evrimleşmiş gibi görünüyor. Suçluluk ve gurur gibi sosyal duygular, sosyal primatlar arasında gelişti. Bazen, örneğin korteksin amigdalanın korku tepkisini yumuşatması gibi, beynin daha yeni evrimleşmiş bir bölümü beynin daha eski bir bölümünü yönetir. Evrimsel psikologlar, insan duygularının, atalarımızın göçebe toplayıcı topluluklarda sürdürdüğü hayata en iyi şekilde uyarlandığını düşünürler.

Bu Reklamı Kapat

Darwin'in orijinal planı, duyguların ifadesi hakkındaki bulgularını The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex (Darwin, 1871) adlı eserinin bir bölümüne dahil etmekti, ancak bütün bir kitap için yeterli materyale sahip olduğunu buldu. Hem etrafındakilerin hem de dünyanın birçok yerindeki insanların gözlemlerine dayanıyordu. Yaptığı önemli bir gözlem, doğuştan kör olan bireylerde bile sergilenen vücut ve yüz ifadelerinin diğerlerininkine benzer olduğuydu. Duyguların evrenselliği hakkındaki kitabında bulunan fikirler, Sir Charles Bell'in 1844'te, insan yüz kaslarının onlara duyguları ifade etmek için eşsiz bir yetenek vermek için yaratıldığına dair iddiasına karşı çıkmayı amaçlıyordu. Darwin'in çalışmasının temel amacı, insanlarda ve diğer hayvanlarda duyguların benzer olduğunu göstererek evrim teorisini desteklemekti. Bulduğu benzerliklerin çoğu yakından ilişkili türler arasındaydı, ancak uzaktan akraba türler arasında da bazı benzerlikler buldu. Duygusal durumların uyarlanabilir olduğu fikrini önerdi ve bu nedenle yalnızca belirli duyguları ifade edebilenlerin özelliklerini aktardı.

1872 çalışmasında Darwin üç ilke önerdi. ilk ilke, belirli alışkanlıklara sahip olduğumuz veya belirli zihin durumlarında farklı eylemler gerçekleştirdiğimiz şeklinde tanımladığı "işe yarar alışkanlıklar ilkesi"dir. . Örnek olarak, gözlere çok fazla ışığın girmesini önlemek için kullanışlı olduğunu belirttiği kaşların daralmasını (kaşların çatılması) kullandı. Ayrıca kaşları kaldırmanın görüş alanını artırmaya hizmet ettiğini söyledi. Bir şeyi hatırlamaya çalışan ve hatırlamaya çalıştıklarını "görebiliyorlarmış" gibi kaşlarını kaldıran insanlardan örnekler verdi.

Bu Reklamı Kapat

İlkelerden ikincisi antitezdir. Bazı alışkanlıklar yararlı olsa da, Darwin bazı eylemlerin veya alışkanlıkların yalnızca doğaları gereği yararlı bir alışkanlığa zıt oldukları için gerçekleştirildiğini, ancak kendilerinin yararlı olmadıklarını öne sürdü. Omuz silkmek, Darwin'in antitez için kullandığı bir örnektir, çünkü hiçbir hizmeti yoktur. Omuz silkme pasif bir ifadedir ve kendinden emin veya agresif bir ifadenin tam tersidir.

İlkelerin üçüncüsü, dışavurumcu alışkanlıklar veya sinir sisteminden sinir boşalmasıdır. Bu ilke, bazı alışkanlıkların, heyecanın boşalmasına neden olan sinir sisteminin birikmesi nedeniyle gerçekleştirildiğini öne sürer. Örnekler arasında ayak ve parmakla vurmanın yanı sıra sesli ifadeler ve öfke ifadeleri sayılabilir. Darwin, birçok hayvanın acı içindeyken bile nadiren ses çıkardığını, ancak aşırı koşullarda acı ve korkuya tepki olarak ses çıkardıklarını kaydetti.

Paul Ekman, bu alanda en çok duyguların yüz ifadelerini içeren araştırma yürütmesiyle tanınır. Çalışmaları, Darwin'in kültürler arasında bile yüz ifadelerinin evrenselliği hakkındaki fikirlerini destekleyecek veriler sağladı. İnsanlara temel duygu ifadelerini gösteren fotoğrafları göstererek ve hangi duygunun ifade edildiğini belirlemelerini isteyerek araştırma yaptı. 1971'de Ekman ve Wallace Friesen, yazı öncesi bir kültürdeki insanlara belirli bir duyguyu içeren bir hikaye ile birlikte belirli yüz ifadelerinin fotoğraflarını sundu. Fotoğraflar daha önce Batı kültürlerinden deneklerin kullanıldığı çalışmalarda kullanılmıştı. Öyküde ifade edilen duyguyu iki ya da üç fotoğraftan seçmeleri istendiğinde, okuryazar olmayan deneklerin seçimleri çoğu zaman Batılı deneklerinkiyle eşleşiyordu. Bu sonuçlar, insanların Batı kültürüne çok az maruz kaldıkları veya hiç maruz kalmadıkları durumlarda bile, belirli ifadelerin evrensel olarak belirli duygularla ilişkili olduğunu gösterdi. Okuma yazma bilmeyenlerin ayırt etmekte zorlandıkları tek duygu korku ve şaşkınlıktı.[4] Ekman, evrensel ifadelerin Darwin'in evrim teorisini kanıtlamak zorunda olmadığını, ancak olasılığa dair güçlü kanıtlar sunduğunu kaydetti. Darwin'in fikirlerini desteklemek için insan ifadeleri ile diğer primatların ifadeleri arasındaki benzerliklerden ve belirli ifadelerin genel evrenselliğinden bahsetti. Ekman'ın araştırmalara dayalı olarak en evrensel olarak belirttiği duygu ifadeleri şunlardır: öfke, korku, iğrenme, üzüntü ve keyif.[3]

Yaygın bir görüş, yüz ifadelerinin başlangıçta iletişimsel olmayan uyarlanabilir bir işleve hizmet ettiği yönündedir. Böylece korkunun yüz ifadesindeki büyümüş gözlerin, tehditleri bulmaya ve takip etmeye yardımcı olan görme alanını ve gözlerin hareket hızını arttırdığı gösterilmiştir. Yüzdeki iğrenme ifadesinin buruşuk burnu ve ağzı, kötü kokulu ve muhtemelen tehlikeli hava ve parçacıkların alımını sınırlar. Daha sonra, grubun diğer üyeleri tarafından gözlemlenebilen bu tür tepkiler, öncelikle sosyal olarak iletişimsel bir işlevi yerine getirmek için giderek daha belirgin ve abartılı hale gelir. Bu iletişimsel işlev, gruptaki diğer üyelerin davranışlarını önemli ölçüde veya gizlice etkileyebilir. Böylece, al yanaklı maymunlar veya insan bebekler, yalnızca diğer grup üyelerinin veya ebeveynlerin korkularının yüz ifadelerine dayanarak potansiyel tehlikelerden korkmayı öğrenebilirler. Korku ifadelerini görmek, kaçma tepkilerine eğilimi artırırken, öfke ifadelerini görmek kavga tepkilerine eğilimi artırır. Klasik koşullanma çalışmaları, olumsuz bir uyarıcı ile öfke/korku ifadesi arasında bir eşleştirme oluşturmanın, olumsuz bir uyarıcı ile mutluluk ifadesi arasında bir eşleştirme oluşturmanın daha kolay olduğunu bulmuştur. Kültürler arası araştırmalar ve doğuştan körler üzerine yapılan araştırmalar, bu grupların sosyal statüyle ilgili durumlarda aynı utanç ve gurur ifadelerini sergilediklerini buldu. Bu ifadelerin, diğer primatların boyun eğme ve egemenlik sergilemeleriyle açık benzerlikleri vardır. Gurur ifadesini gören insanlar, otomatik olarak bu tür bireylere diğer duyguları ifade edenlere göre daha yüksek bir sosyal statü verir.[5]

Kaynaklar

  1. Charles, Darwin. (1872). The Expression Of The Emotions In Man And Animals. ISBN: 978-0-8014-1990-4.. Yayınevi: New York: Filiquarian. sf: 1-100.
  2. doi.apa.org. Apa Psycnet. Alındığı Yer: doi.apa.org doi: 10.1037/a0013386. | Arşiv Bağlantısı
  3. doi.apa.org. Apa Psycnet. Alındığı Yer: doi.apa.org doi: 10.1037/0003-066X.48.4.384. | Arşiv Bağlantısı
  4. doi.apa.org. Apa Psycnet. Alındığı Yer: doi.apa.org doi: 10.1037/h0030377. | Arşiv Bağlantısı
  5. Shariff, A. F.; Tracy, J. L.. What Are Emotion Expressions For?". (5 Mayıs 2011). Alındığı Yer: journals.sagepub.com doi: 10.1177/0963721411424739. | Arşiv Bağlantısı
1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.