Evet, bir gezegenin yer çekimi zamanla değişir fakat bu durum evrensel kütle çekim sabitinin oynamasından değil, kütlenin yüzeydeki dinamik hareketinden kaynaklanır. Küresel ölçekte Dünya'nın yer çekimi pratikte sabit kalsa da, yerel ölçekte aydan aya veya yıldan yıla ölçülebilir düzeyde artıp azalır.
Bir noktada hissettiğiniz yer çekimi ivmesi, altınızdaki toplam kütleye ve o kütlenin merkezine olan mesafenize bağlıdır. Gezegenimiz yekpare ve hareketsiz bir kaya kütlesi değil. Kutuplardaki buzulların erimesi, mevsimsel su döngüleri, devasa yeraltı akiferlerinin tükenmesi ve hatta okyanus akıntıları, yüzeydeki trilyonlarca tonluk kütleyi sürekli yer değiştirir. Yörüngede aralarındaki mesafeyi mikrometre hassasiyetiyle takip eden GRACE uyduları tam olarak bu yerel dalgalanmaları izler. Örneğin Grönland üzerinde buzul tabakası eriyip kütle kaybettikçe, uyduların o bölgeden geçerken algıladığı yer çekimi kuvveti de milimetrik olarak zayıflar. Benzer şekilde son buzul çağında ezilen yer kabuğunun buzlar kalktıktan sonra yavaşça yukarı esnemesi de bölgesel çekimi zaman içinde değiştirir.
Peki gezegenin toplam kütlesi zamanla artıp yer çekimini toptan güçlendirebilir mi? Dünya'ya her gün uzay tozu ve meteoritler formunda tonlarca madde yağar. Fakat diğer taraftan atmosferin üst katmanlarından uzay boşluğuna sürekli hidrojen ve helyum gazı kaçar. Net bütçeye baktığımızda Dünya her yıl kabaca birkaç on bin ton kütle kaybeder. Yaklaşık altı septilyon kilogramlık gezegen kütlesinin yanında bu kayıp devasa bir sistemde yuvarlama hatası bile sayılmaz, dolayısıyla küresel çekimde hissedilir bir fark yaratmaz.
Son olarak, Newton'ın kütle çekim sabiti olan G değerinin zamanla değişip değişmediği uzun süre araştırıldı. Ay yüzeyine bırakılan reflektörlere gönderilen lazerler ve gezegen yörüngelerinin analizi, G sabitinin zaman içinde değişmediğini, kozmolojik ölçekte son derece kararlı kaldığını gösteriyor. Yani yer çekimindeki zamansal değişimler fizik yasalarının evrilmesinden değil, gezegenin kendi içindeki dinamik kütle akışından ileri gelir.
Kaynaklar
-
B. Root. A Planet In Motion: Understanding Earth’s Changing Gravity Field. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
L. Iorio. Does Newton’s Gravitational Constant Vary Sinusoidally With Time? Orbital Motions Say No. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı