Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
3
Puan Ver

Coğrafya kader midir?

Sürekli duyduğum coğrafya kaderdir sözü tam olarak neyi anlatıyor?

2
632 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Wikipedi'ye göre kader "Bütün olayların önceden ve değişmeyecek biçimde düzenlediğine inanılan ezeli takdir. Alın yazısı, Yazgı veya Mukadderat olarak da anılır. "

Sürekli duyduğunuz o söz, sizin tüm eylemlerinizin, toplumunuzun ve yaşanan felaketlerin hepsinin kader olduğunu söylüyor. Irak savaşında ölen 1 milyon insan, coğrafyaları sebebiyle öldüler. Çünkü bu onların kaderiydi. Çevresel determinizm de insan pasif bir canlıdır. Hiç bir seçim olanağı yoktur. Tıpkı insan tarafından yönlendirilen bir robot gibidir. Yani "başımıza ne gelirse kaderimizdir" denilen yanlış bir görüştür.

Avcı ve toplayıcılık döneminde yaşayan insanların çevreye bağımlılığı günümüzden onlarca kat daha yüksekti. Ancak kültürel evrimin yarattığı olanakları göz önüne aldığımızda kaderdir gibi determinist bir bakış açısı sığ kalacaktır. Bizler ellerimizde yontulmuş bir çakmaktaşı ile avcılığa çıkan ve hangi hayvanın saldırısına uğrayacağımızdan habersiz yaşamıyoruz; evlerimiz mağarada değil. Belki gece uyurken zehirli bir yılan sokar mı? sorusunu da sormamaktayız. Tarım devriminden özelde ise sanayi devriminden sonra bu sözü tekrar düşünmek gerekir.

Çevresel determinizm Antik Yunan'a kadar gitmekle birlikte daha kuramsal halini Darwin'in o meşhur "Türlerin Kökeni" kitabıyla hız kazanır. Niçin? Çünkü Darwin, uyum sağlayanın hayatta kalacağını söylüyordu. Maalesef Darwin'in bu sözünü anlamadan "hadi gidelim sömürelim; biz güçlü ve uyum sağlıyoruz. Afrika'dan başlayalım çünkü bu onların kaderi" diyerek çevresel determinizmi kuramsal haline getirerek safsatalar ortaya çıkardılar. Toplum bilimleri ve coğrafyada etkili olan bu paradigma, 1920'li yıllardan sonra tarihe karışmıştır.

Kültürel evrimi iyi kavramadığımız sürece insanı eski çağlardan itibaren sıradan, çevresine uyum sağlayan bir hayvana indirgediğimizde bu çok tehlikeli ve günümüz gerçekçiliğinden uzak kalacaktır.

Ellen Churchill Semple, Ellsworth Huntington, Edmond Demolins ve Friedrich Ratzel gibi coğrafyacıların, Darwin'den sonra bu işi hızlandırmaları, sömürgecilere büyük fırsatlar vermiştir. Batılı sömürgecilerin işine gelen bu görüşü halen dillendirmek bulunduğu çağının gerçeklerini görmezden gelmek olacaktır.

Coğrafya belirlemez (deterministik değildir) ama etkiler sözü daha gerçekçi gözükmektedir.

612 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
6
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
6

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı
  2. Evrim Ağacı Günümüz coğrafyanın bilim felsefesi açısından nerede olduğu ile ilgili bir yazıdır.
  3. ÇEVRESEL DETERMİNİZMDEN POLİTİK EKOLOJİYE: SON 100 YILDA DÜNYA’DA VE TÜRKİYE’DE İNSAN-ÇEVRE COĞRAFYASINDAKİ YAKLAŞIMLAR
  4. Geoced
  5. Frant Fanon Yeryüzünün Lanetlileri Fanon bu kitapta, sömürgeciliğin birey ve toplum üzerindeki insanlıktan çıkarıcı etkilerinin psikiyatrik ve psikolojik bir analizini bir zenci gözüyle yapmaktadır.

Sorunun cevabı, koşula bağlı olarak değişken. Nasıl?

Coğrafya demek, kişinin içinde bulunduğu şartlara göre uyumlanarak yetişmesi, kültür gelenek düşünce yapısını oluşturması anlamına da gelmekte. Bu açılardan, beynin gelişiminde ilk yılların önemini düşünürsek, coğrafyanın nasıl bir kader izleği çizdiğini anlamak zor olmaz.

Ancak, bunun geçerliliği, bireye göre değişir. Neden..

Her birey içinde bulunduğu inanç-düşünce yapısını detaylı bir şekilde analiz etmek, farklı bakış açılarıyla derinleştirmeye çalışmak zorunda. Farklı inanış biçimleri eşzamanlı olarak yaşanabiliyorsa, hepsinin aynı anda aynı nitelikte ve doğrulukta olmaları mümkün olamayacağı için, etrafından aldığı düşünce yapısının mutlak doğru olduğunu asla iddia edemez. İşte bir çok insan psikolojik nedenlerle çevresine benzeyerek kabul görmeyi öncüller ve farklı inanış düşünce yapılarını dışlamayı seçer. Bunun dışına çıkabilen, kendini geliştirmeyi merkeze koyabilenler de, farklı bakış açılarını da ele alıp değerlendirmeyi seçebilir. Bu açıdan, kendisine yazılmış olan kader olan coğrafyayı aşabilir.

Yani coğrafya kaderdir, ancak onu yazacak olan bireydir.

390 görüntülenme
Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
3

Kaynaklar

  1. http://hertaraf.com/koseyazisi-doc-dr-mehmet-saglam-cografya-kader-midir-505 http://hertaraf.com/koseyazisi-doc-dr-mehmet-saglam-cografya-kader-midir-505
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Öğrenmeyi bilen bir kişi, yeterince şey biliyor demektir.”
Henry Adams