Puan Ver
1
Puan Ver

Coğrafya kader midir?

Sürekli duyduğum coğrafya kaderdir sözü tam olarak neyi anlatıyor?

2
Favorilerime Ekle
Sonra Cevapla
Takip Et
Reklam
Reklam
2 Cevap

Wikipedi'ye göre kader "Bütün olayların önceden ve değişmeyecek biçimde düzenlediğine inanılan ezeli takdir. Alın yazısı, Yazgı veya Mukadderat olarak da anılır. "

Sürekli duyduğunuz o söz, sizin tüm eylemlerinizin, toplumunuzun ve yaşanan felaketlerin hepsinin kader olduğunu söylüyor. Irak savaşında ölen 1 milyon insan, coğrafyaları sebebiyle öldüler. Çünkü bu onların kaderiydi. Çevresel determinizm de insan pasif bir canlıdır. Hiç bir seçim olanağı yoktur. Tıpkı insan tarafından yönlendirilen bir robot gibidir. Yani "başımıza ne gelirse kaderimizdir" denilen yanlış bir görüştür.

Avcı ve toplayıcılık döneminde yaşayan insanların çevreye bağımlılığı günümüzden onlarca kat daha yüksekti. Ancak kültürel evrimin yarattığı olanakları göz önüne aldığımızda kaderdir gibi determinist bir bakış açısı sığ kalacaktır. Bizler ellerimizde yontulmuş bir çakmaktaşı ile avcılığa çıkan ve hangi hayvanın saldırısına uğrayacağımızdan habersiz yaşamıyoruz; evlerimiz mağarada değil. Belki gece uyurken zehirli bir yılan sokar mı? sorusunu da sormamaktayız. Tarım devriminden özelde ise sanayi devriminden sonra bu sözü tekrar düşünmek gerekir.

Çevresel determinizm Antik Yunan'a kadar gitmekle birlikte daha kuramsal halini Darwin'in o meşhur "Türlerin Kökeni" kitabıyla hız kazanır. Niçin? Çünkü Darwin, uyum sağlayanın hayatta kalacağını söylüyordu. Maalesef Darwin'in bu sözünü anlamadan "hadi gidelim sömürelim; biz güçlü ve uyum sağlıyoruz. Afrika'dan başlayalım çünkü bu onların kaderi" diyerek çevresel determinizmi kuramsal haline getirerek safsatalar ortaya çıkardılar. Toplum bilimleri ve coğrafyada etkili olan bu paradigma, 1920'li yıllardan sonra tarihe karışmıştır.

Kültürel evrimi iyi kavramadığımız sürece insanı eski çağlardan itibaren sıradan, çevresine uyum sağlayan bir hayvana indirgediğimizde bu çok tehlikeli ve günümüz gerçekçiliğinden uzak kalacaktır.

Ellen Churchill Semple, Ellsworth Huntington, Edmond Demolins ve Friedrich Ratzel gibi coğrafyacıların, Darwin'den sonra bu işi hızlandırmaları, sömürgecilere büyük fırsatlar vermiştir. Batılı sömürgecilerin işine gelen bu görüşü halen dillendirmek bulunduğu çağının gerçeklerini görmezden gelmek olacaktır.

Coğrafya belirlemez (deterministik değildir) ama etkiler sözü daha gerçekçi gözükmektedir.

Favorilerime Ekle
3

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı
  2. Evrim Ağacı Günümüz coğrafyanın bilim felsefesi açısından nerede olduğu ile ilgili bir yazıdır.
  3. ÇEVRESEL DETERMİNİZMDEN POLİTİK EKOLOJİYE: SON 100 YILDA DÜNYA’DA VE TÜRKİYE’DE İNSAN-ÇEVRE COĞRAFYASINDAKİ YAKLAŞIMLAR
  4. Geoced
  5. Frant Fanon Yeryüzünün Lanetlileri Fanon bu kitapta, sömürgeciliğin birey ve toplum üzerindeki insanlıktan çıkarıcı etkilerinin psikiyatrik ve psikolojik bir analizini bir zenci gözüyle yapmaktadır.

Sorunun cevabı, koşula bağlı olarak değişken. Nasıl?

Coğrafya demek, kişinin içinde bulunduğu şartlara göre uyumlanarak yetişmesi, kültür gelenek düşünce yapısını oluşturması anlamına da gelmekte. Bu açılardan, beynin gelişiminde ilk yılların önemini düşünürsek, coğrafyanın nasıl bir kader izleği çizdiğini anlamak zor olmaz.

Ancak, bunun geçerliliği, bireye göre değişir. Neden..

Her birey içinde bulunduğu inanç-düşünce yapısını detaylı bir şekilde analiz etmek, farklı bakış açılarıyla derinleştirmeye çalışmak zorunda. Farklı inanış biçimleri eşzamanlı olarak yaşanabiliyorsa, hepsinin aynı anda aynı nitelikte ve doğrulukta olmaları mümkün olamayacağı için, etrafından aldığı düşünce yapısının mutlak doğru olduğunu asla iddia edemez. İşte bir çok insan psikolojik nedenlerle çevresine benzeyerek kabul görmeyi öncüller ve farklı inanış düşünce yapılarını dışlamayı seçer. Bunun dışına çıkabilen, kendini geliştirmeyi merkeze koyabilenler de, farklı bakış açılarını da ele alıp değerlendirmeyi seçebilir. Bu açıdan, kendisine yazılmış olan kader olan coğrafyayı aşabilir.

Yani coğrafya kaderdir, ancak onu yazacak olan bireydir.

Favorilerime Ekle
2

Kaynaklar

  1. http://hertaraf.com/koseyazisi-doc-dr-mehmet-saglam-cografya-kader-midir-505 http://hertaraf.com/koseyazisi-doc-dr-mehmet-saglam-cografya-kader-midir-505
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Cehennem, diğer insanlardır.”
Jean-Paul Sartre
Geri Bildirim Gönder