Puan Ver
5
Puan Ver

“bütün üç renkli kediler dişidir” bilgisinin doğruluğu nedir?

Üç renkli kediler için calico ırkı kedilerden bahsediliyor, bazı sitelerde böyle bir ırk olmadığı da yazıyor. Detaylı ve doğru bilgiye ulaşmama yardımcı olur musunuz?

2
Anonim 5
Favorilerime Ekle
Sonra Cevapla
Takip Et
Reklam
Reklam
2 Cevap

    Öncelikle şunu söylemek gerekir: kedilerin renklerini belirleyen genler X kromozomu üzerindedir. Dolayısı ile erkek kedilerde başka bir genetik durum söz konusu olmadığı sürece tek renk/desen gözlenir. Dişilerde iki adet X kromozomu bulunduğu için 2 renkliliğin doğal olduğu düşünülebilir ancak bu kadar basit değildir.   

    Gen inaktivasyonu dediğimiz bir durum söz konusu. Dişilerdeki bir X kromozomu inaktive edilir. Yani her hücrede yalnızca tek X kromozomu aktif olarak işlenir. Hangi hücrede hangi kromozomun inaktive olduğu döllenmeden, zigotun oluşumundan sonra (8-16 hücre döneminde olduğu düşünülüyor) belirlenir.

    İnaktive edilen X kromozomu ışık mikroskobunda dahi görülebilen Barr cisimciğini oluşturur.

 

    Burada mutasyonlu olarak işaretlenmiş hücreyi (pembe) ve diğer hücreleri (mor) farklı X kromozomları inaktive edilmiş hücreler olarak düşünürsek olayı görselleştirebiliriz diye düşünüyorum (X geni inaktivasyonunu gösteren güzel bir görsel bulamadım ama olay aynı buna mozaiklik diyoruz). 

    Yani elimizde henüz daha 8-16 hücre varken bunlardan bir kısmının anasal X kromozomu (1. X diyelim) bir kısmının babasal X kromozomu (2. X diyelim) aktif kalıyor, diğeri inaktive oluyor. bu hücreler bölündükçe bunlardan oluşan hücreler bu aktivasyon/inaktivasyon durumunu koruyorlar ve kedimizin renklerini ayırt edebilmeye başladığımız kadar büyüdüğünde 1. kromozomu aktif olan bölgeleri başka, 2. kromozomu aktif olan hücreleri başka renkte görüyoruz.    Tüm bunlara ek beyaz renk oluşumuna sebep olan defekt de eklenirse 3 renkli kedileri göremiz mümkün oluyor. eğer 2 veya daha fazla renkli kedi görüyorsak muhtemelen dişidir. ama farklı genetik mekanizmalar bunlara sebep olabilir. Örneğin klinifelter sendromunda olduğu gibi XXY şeklinde 3 eşey kromozomuna sahip bir kedide de bu mozaiklik durumu söz konusu olablir.

Favorilerime Ekle
6

Kaynaklar

  1. kedilerde renkler kedi renkleri ile ilgili daha çok bilgi buradan edinilebilir.
  2. 1. görsel
  3. 2. görsel

Evet, 3 renkli ve kaliko adı verilen kedilerin büyük bir kısmı dişidir. Bunun nedeni X-İnaktivasyonu adı verilen bir süreçtir.

Tüm memeli hayvanlarda olduğu gibi, bir memeli olan insanların da embriyolojik gelişimi sırasında dişilerde ilginç bir şey yaşanır: Embriyo yaklaşık 4 günlükken, yani oluşacak bebeğin sadece 100 kadar hücresi bulunurken, bu dişi hücrelerdeki iki adet X kromozomundan birisi susturulur. Buna X-İnaktivasyonu adı verilir. Bunun sebebi, cinsiyete özgü genlerin biri anneden, biri babadan gelen X kromozomlarında tamamen farklı nitelikte olabiliyor olmasıdır. Bunlardan birinin susturulmadığı halde dişi gelişimi düzgün tamamlanamaz.

Yaklaşık dördüncü günde olan, hücre çekirdeği içindeki iki X kromozomunun birbiriyle adeta kavgaya tutuşmasıdır. Bu moleküler bir kavgadır. Krozomomlar aracılığıyla üretilen çeşitli yapısal proteinlerin ve metil gruplarının karşı tarafı baskılaması yoluyla kazanılır. Ve nihayetinde bir taraf üstün gelir. Bu üstünlük, diğer X kromozomunun paketlenmesini sağlayan histon proteinlerinin daha da sıkı paketlenerek kromozomu ufacık bir yapıya dönüştürmesi ile sağlanır. Böylece hücre bu ufalmış X kromozomuna artık erişemez, üzerindeki genetik bilgiyi okuyamaz. İşte bu "X kromozomu inaktive edilmiştir." deriz.

Kaliko kedilerinde de X kromozomu üzerinde bulunan bir gen, kürk rengine etki edecek şekilde mutasyona uğramıştır. Dişi ve erkek soy hatlarında farklı şekillerde bulunan bu gen, dişi vücudunda susturulan X kromozomu dağılımına göre kedilere renk desenlerini verir.

Yani kaliko bir kedi çeşidi değildir. Belirli bir genetik dağılıma sahip olduğu için rengarenk olabilen farklı kedi çeşitlerinin genel ismidir. Örneğin Van Kedisi, Norveç Orman Kedisi, Siberya Kedisi, İran Kedisi, Arap Mau kedisi gibi birçok kedi çeşidinde kalikoluk durumu görülebilir.

Neredeyse hepsi dişi olur dedim, çünkü bazı nadir durumlarda erkekler de kaliko olabilirler. Ancak bu durumun oluşabilmesi için erkeğin XY kromozomu yerine XXY kromozomuna sahip olması gerekir. Yani bir kromozomal çoklanma mutasyonu yaşanmalıdır.

Favorilerime Ekle
6
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Düşünmeden harekete geçmek ölümcüldür; harekete geçmeden düşünmekse boşuna...”
Mary Beard
Geri Bildirim Gönder