Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
6
Puan Ver

“bütün üç renkli kediler dişidir” bilgisinin doğruluğu nedir?

Üç renkli kediler için calico ırkı kedilerden bahsediliyor, bazı sitelerde böyle bir ırk olmadığı da yazıyor. Detaylı ve doğru bilgiye ulaşmama yardımcı olur musunuz?

2
Anonim 6
990 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

    Öncelikle şunu söylemek gerekir: kedilerin renklerini belirleyen genler X kromozomu üzerindedir. Dolayısı ile erkek kedilerde başka bir genetik durum söz konusu olmadığı sürece tek renk/desen gözlenir. Dişilerde iki adet X kromozomu bulunduğu için 2 renkliliğin doğal olduğu düşünülebilir ancak bu kadar basit değildir.   

    Gen inaktivasyonu dediğimiz bir durum söz konusu. Dişilerdeki bir X kromozomu inaktive edilir. Yani her hücrede yalnızca tek X kromozomu aktif olarak işlenir. Hangi hücrede hangi kromozomun inaktive olduğu döllenmeden, zigotun oluşumundan sonra (8-16 hücre döneminde olduğu düşünülüyor) belirlenir.

    İnaktive edilen X kromozomu ışık mikroskobunda dahi görülebilen Barr cisimciğini oluşturur.

 

    Burada mutasyonlu olarak işaretlenmiş hücreyi (pembe) ve diğer hücreleri (mor) farklı X kromozomları inaktive edilmiş hücreler olarak düşünürsek olayı görselleştirebiliriz diye düşünüyorum (X geni inaktivasyonunu gösteren güzel bir görsel bulamadım ama olay aynı buna mozaiklik diyoruz). 

    Yani elimizde henüz daha 8-16 hücre varken bunlardan bir kısmının anasal X kromozomu (1. X diyelim) bir kısmının babasal X kromozomu (2. X diyelim) aktif kalıyor, diğeri inaktive oluyor. bu hücreler bölündükçe bunlardan oluşan hücreler bu aktivasyon/inaktivasyon durumunu koruyorlar ve kedimizin renklerini ayırt edebilmeye başladığımız kadar büyüdüğünde 1. kromozomu aktif olan bölgeleri başka, 2. kromozomu aktif olan hücreleri başka renkte görüyoruz.    Tüm bunlara ek beyaz renk oluşumuna sebep olan defekt de eklenirse 3 renkli kedileri göremiz mümkün oluyor. eğer 2 veya daha fazla renkli kedi görüyorsak muhtemelen dişidir. ama farklı genetik mekanizmalar bunlara sebep olabilir. Örneğin klinifelter sendromunda olduğu gibi XXY şeklinde 3 eşey kromozomuna sahip bir kedide de bu mozaiklik durumu söz konusu olablir.

781 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
9
Puan Ver
Teşekkür (3)
Paylaş
9

Kaynaklar

Evet, 3 renkli ve kaliko adı verilen kedilerin büyük bir kısmı dişidir. Bunun nedeni X-İnaktivasyonu adı verilen bir süreçtir.

Tüm memeli hayvanlarda olduğu gibi, bir memeli olan insanların da embriyolojik gelişimi sırasında dişilerde ilginç bir şey yaşanır: Embriyo yaklaşık 4 günlükken, yani oluşacak bebeğin sadece 100 kadar hücresi bulunurken, bu dişi hücrelerdeki iki adet X kromozomundan birisi susturulur. Buna X-İnaktivasyonu adı verilir. Bunun sebebi, cinsiyete özgü genlerin biri anneden, biri babadan gelen X kromozomlarında tamamen farklı nitelikte olabiliyor olmasıdır. Bunlardan birinin susturulmadığı halde dişi gelişimi düzgün tamamlanamaz.

Yaklaşık dördüncü günde olan, hücre çekirdeği içindeki iki X kromozomunun birbiriyle adeta kavgaya tutuşmasıdır. Bu moleküler bir kavgadır. Krozomomlar aracılığıyla üretilen çeşitli yapısal proteinlerin ve metil gruplarının karşı tarafı baskılaması yoluyla kazanılır. Ve nihayetinde bir taraf üstün gelir. Bu üstünlük, diğer X kromozomunun paketlenmesini sağlayan histon proteinlerinin daha da sıkı paketlenerek kromozomu ufacık bir yapıya dönüştürmesi ile sağlanır. Böylece hücre bu ufalmış X kromozomuna artık erişemez, üzerindeki genetik bilgiyi okuyamaz. İşte bu "X kromozomu inaktive edilmiştir." deriz.

Kaliko kedilerinde de X kromozomu üzerinde bulunan bir gen, kürk rengine etki edecek şekilde mutasyona uğramıştır. Dişi ve erkek soy hatlarında farklı şekillerde bulunan bu gen, dişi vücudunda susturulan X kromozomu dağılımına göre kedilere renk desenlerini verir.

Yani kaliko bir kedi çeşidi değildir. Belirli bir genetik dağılıma sahip olduğu için rengarenk olabilen farklı kedi çeşitlerinin genel ismidir. Örneğin Van Kedisi, Norveç Orman Kedisi, Siberya Kedisi, İran Kedisi, Arap Mau kedisi gibi birçok kedi çeşidinde kalikoluk durumu görülebilir.

Neredeyse hepsi dişi olur dedim, çünkü bazı nadir durumlarda erkekler de kaliko olabilirler. Ancak bu durumun oluşabilmesi için erkeğin XY kromozomu yerine XXY kromozomuna sahip olması gerekir. Yani bir kromozomal çoklanma mutasyonu yaşanmalıdır.

532 görüntülenme
Puan Ver
9
Puan Ver
Teşekkür (3)
Paylaş
9

Kaynaklar

  • Yazar Yok. X İnaktivasyonu: Erkeklerin Memeleri, Kaliko Kedileri Ve Kadınların ÇAlışmayan X Kromozomu. (17 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 17 Haziran 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Yazar Yok. Erkek Memeleri, Kaliko Kedileri Ve Kadınların Ortak Noktası. (17 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 17 Haziran 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki bir yetişkinseniz ve bilimsel gerçekleri kabul etmek istemiyorsanız, peki, öyle olsun. Ama lütfen çocuklarımızın gerçekleri öğrenmesinin ve onlardan kendi sonuçlarını çıkarmasının önüne geçmeyin!”
Bill Nye