Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
9

Astrolojinin ileride bilimsel bir açıklaması olabilir mi?

Astrolojiye inanmıyorum. Bilimsel olarak açıklanmadığı için. Ancak inanmayan insanların bu durumu sahtekarlıkla veya yalancılıkla suçlaması bu soruyu sormama neden oldu diyebilirim. Bilimin astrolojinin olmadığını kesin olarak açıklaması gerekmez mi? Bilinmez, ispatlanmamış bir durumda kesin doğru veya kesin yanlış gibi yargılar doğru olmamalı.
364 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
3 Cevap
Öne Çıkarılan Cevap

Hayır, olamaz. Astroloji, dini inançlar gibi bilimsel olarak ispatlanamayacak iddialar üzerine bir anlatı değil veya Simülasyon Teorisi gibi şimdilik bilimsel anlamda test edilemez olduğu için "eğlencelik düşünce" olabilecek bir şey de değil. Astroloji, direkt olarak çürütülebilir bir şey ve kesin olarak çürütüldü; dolayısıyla söz konusu astroloji olduğunda, az önce bahsettiğim türden düşüncelerde karşımıza çıkan "Ya varsa?" tarzı bir yaklaşım geçerli değil. Bu nedenle de günümüzde astrolojinin çalıştığını iddia edenler ve diğer insanları çalışmadığı bilinen bu sözde "astroloji metotlarıyla" yönlendirenler/yönetenler, lamı cimi olmaksızın, net bir şekilde sahtekarlık yapıyorlar ve ileride medeniyetlerin bu şekilde kategorize edeceği garanti olan bir şekilde, açık açık suç işliyorlar. Bunu şu anda dillendirmenin de hiçbir sakıncası yok.

Bugüne kadar bilimsel olarak yapılan çalışmalardan tartışmasız bir şekilde çıkan sonuç şu: Astroloji hiçbir öngörüde bulunamıyor ve herhangi bir geçerli veri üretemiyor. Dolayısıyla dini inançların veya gündelik yaşamda inanıyor olabileceğiniz diğer şeylerin aksine, astrolojinin çalışmadığını ve asla da çalışamayacağını kesin olarak söylemekte de hiçbir sakınca yok. Yani bu, "Bilimsel olarak hiçbir şeyden kesin olarak emin olamayız." gibi klişeleşmiş bilgilerin arkasına sığınarak savunabileceğiniz bir şey değil, bilimsel şüphecilik kapsamının dışında kalan bir şey. Eğer ki "evli insanların bekar olamayacağını" kabul ediyorsanız, astrolojinin de gerçek olmadığını kabul etmeniz gerekiyor; çünkü astrolojinin gerçek olabilmesinin tek yolu, Evren'e ve mantığa yönelik temel varsayımlarımızın ve bununla geliştirdiğimiz bilimimizin hepsinin, baştan sona hatalı olması. Keza, astrolojinin doğru olduğunu söylemek, "bir saadet zincirlerine katılan herkesin zengin olabileceğini" söylemekle aynı; zira saadet zincirlerinin zincire dahil olan herkesi zengin edebilmesi, matematiksel olarak imkansız. Dolayısıyla bu "Tanrı var mı yok mu?" veya "Tanrı varsa evrim var olabilir mi?" türünden bir soru değil: Ya astrolojinin doğru olduğunu söylemeniz gerekiyor ya da bilimin geri kalanının. İkisinin arası yok, uzlaşma yok, orta yol yok.

Bu Reklamı Kapat

Mesela "Akupunktur faydalı da olabilir belki." diyebilirsiniz. Aksi yöndeki birçok kanıta rağmen, az sayıda pozitif kanıta sıkı sıkıya sarılarak, onların nihayetinde gerçeği göstereceğine inanabilirsiniz. Muhtemelen tamamen yanılıyor olursunuz; ama bilimsel şüphecilik çerçevesinde bunu yapmanız "kabul edilebilir" sayılabilir; kim bilir, belki de bir yerlerde, çok spesifik durumları olan insanlar için, çok spesifik şartlar altında akupunktur çalışıyordur? Muhtemelen hayır; ama en azından bunu bilimsel çerçevede sorgulayabilirsiniz. "Astroloji" denen şey için bu kadarcık bile bir doğruluk ihtimali bulunmuyor çünkü bilim, astrolojinin gerçek olmadığını 4 şekilde ispatladı:

  1. Empirik olarak; yani astrolojinin metotlarının çalışmadığının pratik deneylerle göstererek.
  2. Teorik olarak; yani astrolojinin ileri sürdüğü iddiaların sadece pratikte çalışmadığı gibi, teoride de zaten çalışmasının mümkün olmadığını göstererek.
  3. Felsefi olarak; yani astrolojinin insanlara tutuyormuş gibi gelen öngörülerinin tamamını, astrolojinin ileri sürdüğü gibi gök cisimlerinin insanların doğum anı ve bugünü üzerindeki etkisinden çok daha basit ve metodik bir şekilde, çok daha iyi çalışılmış olan psikolojik numaralarla izah ederek ve bunların tekrar edilme yoluyla doğru olduğunu kontrollü bir şekilde göstererek (yani felsefi çıkarımı deneyle tekrar doğrulayarak).
  4. Tarihsel olarak; yani astroloji içinde "gök cisimlerinin hareketini incelemek" gibi işlevsel kısımları ayıklayıp, bunları tarihsel olarak "astronomi" adlı bilimin toplayarak.

Ama bunlardan önce, çok temel bazı gerçeklerle başlayalım.

Bu Reklamı Kapat

İspat Yükü, İddia Sahibinin Omuzlarındadır!

Sorun şu: Bugüne kadar yaşamış hiçbir astrolog (günümüzde piyasada yer alanlar da dâhil), astrolojide kullanılan yıldız haritalarından, gök cisimlerinin hareketinden veya öngörülerinde kullandıklarını iddia ettikleri her ne metot varsa ondan faydalanarak, herhangi bir insanın burçlarla veya astrolojiyle ilişkili olduğunu iddia ettikleri herhangi bir özelliğini istikrarlı bir şekilde öngörebildiğini ispatlayamamıştır. Astroloji, objektif bir yöntemi olan bir sistem olmadığı gibi, subjektif sözde-yöntemlerinin de başarısız olduğu tartışmasız bir şekilde bilinmektedir. İspat yükü de iddia sahibinin omuzlarında olduğuna göre ve bugüne kadar astrologlar binbir farklı şekilde iddialarını ispatlamaya kalkışıp, istisnasız olarak her birinde, istatistiki anlamın bile ötesinde bir seviyede tartışmaya yer kalmayan bir şekilde başarısız oldukları için, bu noktadan sonra astrolojiyi kurtarabilecek hiçbir güç kalmamıştır denebilir.

Bugün bilmediğimiz bir şeyin (örneğin "karanlık madde") gelecekte açıklanabilmesi için, o şeyin veya iddialarının, tekrar edilebilir gözlemlerde, tutarlı olarak karşımıza çıkması gerekir (örneğin galaksi çarpışmalarının dinamiklerinde). Yani bilimin doğal fenomenleri açıkladığı araçlar olan "hipotez" ve "teori"lerden söz edebilmemiz için, öncelikle ortada bir "gözlem" olması gerekir; ne var ki astrolojinin hiçbir gözlemi yoktur. İddia ettiği şeyler, doğaya ve insana dönük objektir gözlemlerde karşımıza hiçbir zaman çıkmamaktadır. Bir diğer deyişle astroloji, "gelecekte bilimsel olarak açıklanabilecek" hiçbir şey sunmamaktadır.

Eğer bilimsel standartlarda, örneğin çift kör yöntemiyle, kontrollü deney şartları altında astrolojik yeteneklerinin/bilgilerinin geçerli olduğunu ispatlayabileceğine inanan varsa, bilim meydanı oradadır ve herkese açıktır. Böyle bir ispatın yapılması bilim dünyası için müthiş heyecan verici olacaktır. Fakat bugüne kadar buna yeltenen herkes başarısız olmuştur. Bu nedenle astroloji bir bilim değil, bir sahtebilimdir, geçersizdir.

Astroloji, Test Edilebilir İddialarda Bulunur!

İnsanların çok sık atladığı ve dikkat çekilmesi gereken en önemli gerçek şudur: Astrolojinin iddiaları, test edilemez değildir. Yani mesela bilimde çok sık karşılaştığımız, şahsen benim de üzerinde düşünmekten keyif aldığım bir iddia olan simülasyonda yaşıyor olabileceğimiz iddiası, şu anda test edilemezdir ve dolayısıyla teknik olarak bilim-dışı bir fanteziden ibarettir (ve bunun üzerine kafa yoran bilim insanlarının istisnasız hepsi bu gerçeğin farkındadır; hiçbiri hayatlarını simülasyon teorisine veya benzeri zihinsel egzersizlere göre şekillendirmemektedir ve başkalarının hayatını "simülasyon teorisi yardımıyla" etkilemeye ve yönlendirmeye çalışmamaktadır).

Ancak gök cisimlerinin insan davranışlarını ve karakteristiklerini etkilediği iddiası, tamamen ve sonuna kadar test edilebilir bir iddiadır. Bu iddia, bugüne kadar belki binlerce kişiyle, farklı açılardan test edilmiş ve kesin bir şekilde çürütülmüştür.

Dolayısıyla günümüzde astrolojiye inanmak ile, futbol maçlarının sonucunu bilebildiğini iddia edenlere inanmak arasında pek bir fark yoktur - hatta ikincisinde, en azından oyuncu performansı ve şike gibi faktörleri işin içine katarak, "eğitimli/faydacı bir tahmin"de bulunma ihtimali daha yüksektir. Gök cisimlerininse insanlar üzerinde hiçbir psikolojik veya fiziksel etkisi olmadığı net bir şekilde bilinmektedir.

Astrologlar, Kendi Kendilerini Eğitmiş Telkincilerdir!

İnsanlar, soğuk okuma gibi teknikler ve astrologların genel geçer olarak kullandıkları Forer-Barnum İfadeleri adı verilen muğlak cümlelerle yönlendirilebilir, telkin edilebilir ve kandırılabilir. Bu, onlarca yıldır süregelen psikoloji araştırmalarıyla tekrar tekrar ispatlanmış bir gerçektir.

Yani astrologların sizin özelliklerinizi biliyormuş gibi yapabilmelerini sağlayan bütün psikolojik teknikler, istatistiki numaralar ve iletişim yöntemleri net bir şekilde çalışılmıştır ve tüm detaylarıyla bilinmektedir. Astrolog olmak için, astrolojiden anlamaya gerek yoktur; sadece bu psikolojik telkin ve pazarlama tekniklerini öğrenmeniz yeterlidir.

Bu Reklamı Kapat

Astrologların gündemde kalabilmelerini sağlayan çok sayıda yöntem var; ancak en yaygın olanı ve gözden kaçanı algıda seçicilik (ve diğer birçok bilişsel yanılgının özü de dönüp dolaşıp bu noktaya gelmektedir): Astrolog kehanetlerinin tutmadığı yüzlerce, binlerce vaka "Herhalde yani, ne bekliyorduk ki?" diyerek görmezden gelinmektedir. Uydurdukları onlarca iddiadan bir veya birkaçı, tamamen istatistiki ve tesadüfi (ve tekrar edilemez) nedenlerle tuttuğunda ise, hem "Ben demiştim." diyerek yeniden gündeme getirilmekte, hem de beklentinin aksi yönde bir sonuç çıktığı için toplum ve sosyal medya tarafından fark edilerek daha çok popülarize edilmektedir.

Bu, klasik bir algıda seçicilik örneğidir. Tüm iddiaların ve sonuçlarının çetelesi bağımsız bir şekilde tutulduğunda ve astrologlar, her bir tahmininden (yani tutmayanlardan da) mesul tutulduğunda, hiçbir astroloğun herhangi bir diğer insandan daha başarılı bir tahmin yeteneği olmadığı ortaya çıkmaktadır.

Sonuç: "Tüm Bunlar Neden Önemli?"

Astroloji, aslında tarihte 1 sefer işe yaradı: İnsanların gökyüzüne ve orada olan bitene olan merakı astrolojiyi doğurmuş, astroloji de nihayetinde astronomiyi doğurdu. Bir diğer deyişle: Astrolojiyle başlayan yolculuğun bilimsel olarak açıklanabilir/geçerli tarafları zaten bugün astronomi adı altında araştırılıyor ve asırlardır geliştiriliyor.

Astroloji denen şeyse, sahtebilim ve bilimin birbirine karıştığı antik dönemlerden kalma bilgilerin ve insanların gökyüzüne olan merakının "bilim olan" taraflarını ayıkladıktan sonra arta kalanların, tamamen mistik ve popülist nedenlerle sürdürülmesinden ibaret.

Astroloji, sahte iddialar yoluyla insanların zamanını kaybetmesine ve paralarının alınmasına neden olmaktadır. Bu türden olan diğer uygulamalar (örneğin "saadet zincirleri" veya sahte olduğu objektif olarak gösterilebilir olan diğer türden vaatlerle insanları kandıranlar) hakkında derhal hukuki süreç başlatılırken, astrolojinin günümüzde "hobi" olarak görülmesi, toplumun ve hukuki mekanizmaların astroloji konusundaki bilişsel kopukluğunu ve bilinçsizliğini yansıtmaktadır.

597 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı. Astroloji. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır. Ayrıca bu cevap, Astroloji soru dizisi içinde yer almaktadır.
34
  • Raporla
Cevap
Ufuk Derin
Ufuk Derin
594K UP
Skeptik

Evrendeki doğa yasalarında radikal bir değişim olmadığı sürece astroloji sahtekarlık olarak kalacaktır. Bu, evrendeki başka güçleri henüz keşfetmemiş olmamızdan bağımsız bir durum.

Eğer astroloji, "Tanrı" gibi "tespit edilemez" bir iddia olsaydı "Gelecekte belki tespit edebiliriz." diye umabilirdiniz. Ancak astrolojinin iddiası, iddia ettiği güçlerin insanların hayatına doğrudan etki ettiği yönünde. Bu son derece tespit edilebilir bir iddia.

Bu Reklamı Kapat

Astrolojinin nasıl çalıştığını anlamasak bile çalıştığını anlayabiliriz. Öngörüleri istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde tutabilir. Örneğin "Mesafeler arası korkunç olay" olarak da anılan Kuantum Dolanıklığının nasıl çalıştığını bilmiyoruz ama doğrudan bu evrene etki eden bir olay olduğundan böyle bir olay olduğunu görebiliyoruz. Astroloji de gerçek olsaydı nasıl olduğunu çözemesek bile çalıştığını görebilirdik. Ama çalışmıyor.

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı. Astroloji - Yazı Dizileri. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
10
  • Raporla
Cevap
Aysu Aydın
Aysu Aydın
17K UP
Bilim Okuru

Hayır. Astroloji, bilimin en temel ve en basit testini bile geçmekten acizdir. Hiçbir şekilde bilimsel temeli bulunmaz, dolayısıyla gerçek olarak lanse edilmemelidir. Astrologlar, bilimsel yöntemi takip etmemekte, güvenilir sonuçlar ileri sürmemekte, metotlarını açıklamamakta ve kendi şahsi inançlarını uygulamalarına dahil etmediklerine yönelik ikna edici hiçbir sonuç ileri sürememektedirler. Üstelik yaptıkları birbiriyle çelişen açıklamalar, spesifik detaylara inilemeyen, genellemelere dayanan ve bu sayede insanların kendilerine uymasını sağladıkları bilgiler vermeleri akıllarda soru işaretleri uyandırmaktadır. Dahası, psikoloji sayesinde zaten astrologların nasıl bu uyduruk bilgileri insanlara uydurabildikleri, Forer/Barnum Etkisi ile açıklanabilmektedir.

Bilimde, güvenilir ve tekrar edilebilir verilere dayanmayan kavramlar üzerinden spekülasyon yapamayız. Astroloji, daha bilimin temel testlerini geçememektedir ki, ona bir şans vererek "Ya ileride keşfedilirse?" diyebilelim. Ayrıca zaten bilim böyle çalışmaz. Gelecekteki olasılıklara bakarak, bugünden hayatımızı belirleyecek kadar büyük iddialarda bulunamayız. Bu, akılsızlık olur.

Bu Reklamı Kapat

Astrolojinin ne olduğuna, basit bir astroloji deneyi/oyunuyla bile astrolojinin rutarsızlıklarını nasıl gösterebileceğinize dair yazıları bırakıyorum buraya:[3][2][1]

115 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Çağrı Mert Bakırcı. Astrolojiye İnananlara Hatalarını Nasıl Gösterirsiniz?. Alındığı Tarih: 20 Temmuz 2022. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  2. Çağrı Mert Bakırcı. Astrolojinin Bilimle İmtihanı: Astroloji, Bilimin En Temel Testlerini Geçebilir Mi?. Alındığı Tarih: 20 Temmuz 2022. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  3. Arsel Berkat Acar. Astroloji Nedir? Astrolojinin Bilimsel Analizi.... Alındığı Tarih: 20 Temmuz 2022. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
9
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.