Soru & Cevap: Soru Sor, Cevap Al

Dünya veya farklı bir gezegenin yer çekimi kuvveti zamanlar artar mı?

Anonim

Evet, bir gezegenin yer çekimi zamanla değişir fakat bu durum evrensel kütle çekim sabitinin oynamasından değil, kütlenin yüzeydeki dinamik hareketinden kaynaklanır. Küresel ölçekte Dünya'nın yer çekimi pratikte sabit kalsa da, yerel ölçekte aydan aya veya yıldan yıla ölçülebilir düzeyde artıp azalır.

Bir noktada hissettiğiniz yer çekimi ivmesi, altınızdaki toplam kütleye ve o kütlenin merkezine olan mesafenize bağlıdır. Gezegenimiz yekpare ve hareketsiz bir kaya kütlesi değil. Kutuplardaki buzulların erimesi, mevsimsel su döngüleri, devasa yeraltı akiferlerinin tükenmesi ve hatta okyanus akıntıları, yüzeydeki trilyonlarca tonluk kütleyi sürekli yer değiştirir. Yörüngede aralarındaki mesafeyi mikrometre hassasiyetiyle takip eden GRACE uyduları tam olarak bu yerel dalgalanmaları izler. Örneğin Grönland üzerinde buzul tabakası eriyip kütle kaybettikçe, uyduların o bölgeden geçerken algıladığı yer çekimi kuvveti de milimetrik olarak zayıflar. Benzer şekilde son buzul çağında ezilen yer kabuğunun buzlar kalktıktan sonra yavaşça yukarı esnemesi de bölgesel çekimi zaman içinde değiştirir.

Peki gezegenin toplam kütlesi zamanla artıp yer çekimini toptan güçlendirebilir mi? Dünya'ya her gün uzay tozu ve meteoritler formunda tonlarca madde yağar. Fakat diğer taraftan atmosferin üst katmanlarından uzay boşluğuna sürekli hidrojen ve helyum gazı kaçar. Net bütçeye baktığımızda Dünya her yıl kabaca birkaç on bin ton kütle kaybeder. Yaklaşık altı septilyon kilogramlık gezegen kütlesinin yanında bu kayıp devasa bir sistemde yuvarlama hatası bile sayılmaz, dolayısıyla küresel çekimde hissedilir bir fark yaratmaz.

Son olarak, Newton'ın kütle çekim sabiti olan G değerinin zamanla değişip değişmediği uzun süre araştırıldı. Ay yüzeyine bırakılan reflektörlere gönderilen lazerler ve gezegen yörüngelerinin analizi, G sabitinin zaman içinde değişmediğini, kozmolojik ölçekte son derece kararlı kaldığını gösteriyor. Yani yer çekimindeki zamansal değişimler fizik yasalarının evrilmesinden değil, gezegenin kendi içindeki dinamik kütle akışından ileri gelir.

Kaynaklar

B. Root. A Planet In Motion: Understanding Earth’s Changing Gravity Field. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
L. Iorio. Does Newton’s Gravitational Constant Vary Sinusoidally With Time? Orbital Motions Say No. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Arda Bozkurt

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Vücudun herhangi bir noktasına yapılan baskının ağrı ile ilişkisi olabilir mi?

cihan köroğlu

Sosyal medyadaki enerji meridyenleri veya refleksoloji masalları safi uydurma olsa da, bir noktaya yapılan baskının başka bir bölgedeki ağrıyı hafifletmesinin arkasında gayet somut ve ölçülebilir nörofizyolojik mekanizmalar var. Elinizdeki veya ensenizdeki bir noktayı kuvvetlice sıktığınızda başka bir yerdeki ağrının gerilemesi mistik bir enerji akışından değil, merkezi sinir sisteminin ağrıyı filtreleme refleksinden kaynaklanıyor.

Burada devrede olan ilk ve en temel süreç, tıpta şartlı ağrı modülasyonu (Conditioned Pain Modulation, CPM) dediğimiz fenomendir. Vücudun bir bölgesinde yoğun bir bası veya rahatsız edici bir uyarı oluştuğunda, beyin sapı omurilik düzeyindeki diğer ağrı sinyallerini baskılayan aşağı inen inhibitör yolakları tetikler. Kaba tabirle sinir sistemi, yeni gelen baskın uyarıya odaklanırken arka plandaki diğer ağrıların sesini kısar. Güncel crossover klinik çalışmalar, omurga ve boyun kaslarına uygulanan manuel basıncın bu merkezi mekanizmayı doğrudan uyardığını ve genel ağrı eşiğini yükselttiğini net verilerle gösteriyor.

İkinci mekanizma ise yerel düzeydeki Kapı Kontrol Teorisi ile açıklanır. Deriye uygulanan dokunma ve basınç uyarıları, ağrı sinyallerine kıyasla omuriliğe daha hızlı iletilir. Bu hızlı iletim, omurilik arka boynundaki inhibitör ara nöronları uyararak daha yavaş ilerleyen ağrı sinyallerinin beyne ulaşmasını geçici olarak engeller. Ayrıca kas dokusundaki tetik noktalara (spazm odaklarına) yapılan derin bası, dokudaki bölgesel dolaşımı ve kas gerginliğini değiştirerek o bölgenin çevreye yaydığı yansıyan ağrıyı kırabilir.

Yani biyoloji basittir. Ortada organları resetleyen sihirli noktalar yok, sadece aşırı uyarılınca gürültüyü kısmaya çalışan bir sinir sistemi var. Sosyal medyada iki noktaya basıp migreni veya kronik ağrıyı kökten çözeceğini iddia edenler, bu geçici fizyolojik bastırma refleksini mucize gibi pazarlayan modern üfürükçülerden farksızdır.

Kaynaklar

R. Castien vd.. Conditioned Pain Modulation Elicited Through Manual Pressure Techniques On The Cervical Spine: A Crossover Study. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
A. Arribas-Romano vd.. Cpm-Related Mechanisms Could Play A Key Role In The Effects On Pain Sensitivity Induced By Manual Therapy: Three Crossover Trials Investigating The Effects Of Manual Pressure. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Rabia Oğuzhan

ÜyeMatematik

Neden herkes matematik yapamıyor ve ülkemizde bu durum daha çok matematik yapılamayack bişeymi yoksa bizim yanlış çalışıp yanlış öğreniyoruz ve matematikte başarılı olmanın sığrı?

1

0

Paylaş

Simge Kuçat

ÜyePsikoloji & Psikiyatri

Sizce kendine güvenmekle kendini beğenmişlik arasındaki ince çizgi nerede başlar?

1

0

Paylaş

Rabia Oğuzhan

ÜyeBiyoloji & Genetik

Beyin öğrenme hızı neden 24 yaşından sonra düşüyor?

Bana bunu psikoloji okuyan biri söyledi merak ediyorum

0

Paylaş

Beytullah Türkyılmaz

Üye CevabıSen de Cevap Ver

sizce, bir insan neden hep kendini her ortamda bir rekabet içinde görür ve o ortamın en iyisi olmak için çabalar?

Ali buğra Özcan

Genetik olarak en iyi spermin diğerlerini yenmesi sonucu oluşmuş bir organizma buna mecburdur. Sadece insanlar değil hayvanlarda da aynı durum vardır. Bu başlangıcında var olan bir olguyken psikolojik olarak değerlendirmek istemem.

0

Paylaş