Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Orta Çağ'da Adap Kitapları: 15. Yüzyıl Metinlerinde Çocuklara Burunlarını Karıştırmamaları Tembihleniyor!

1480 Yılında Basılan Kitapta Geğirme, Tükürme, Peynir Yeme Gibi Konularda Tavsiyeler Bulunuyor!

Orta Çağ'da Adap Kitapları: 15. Yüzyıl Metinlerinde Çocuklara Burunlarını Karıştırmamaları Tembihleniyor!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Sosyal bir hayvan türü olduğumuz için, çocuklarımızı nasıl eğittiğimiz, türümüzün gidişatı ve geleceği için gerçekten çok önemlidir. Çocuklar, neredeyse doğdukları andan itibaren etraflarını durmaksızın analiz edip, en sık tekrar eden davranışları kopyalama yoluyla öğrenen makinalar gibidir. Dolayısıyla çocukların ortamındaki davranışlar, genlerinde bulunan bilgilerle birlikte, o çocuğun düşünsel dünyasını ve davranış repertuvarını inşa edecektir.

Bunun en net örneğini, çocuklara sosyal normları öğretme sırasında görüyoruz: sofra adabı, toplumdaki diğer insanlarla iletişimde dikkat edilmesi gerekenler, vücut sıvılarıyla ilgili kurallar... Örneğin neredeyse tüm toplumlarda burun karıştırma ve sümükle oynama gibi davranışlar "kabul edilemez" veya "ayıplı" davranışlardır. Benzer şekilde, birkaç istisna haricinde tüm toplumlarda "yüksek sesle geğirme" davranışı istenmeyen davranışlar arasındadır.

Dediğimiz gibi, elbette bunların istisnaları var: Örneğin Hindistan, Çin, Bahreyn ve Güney Kuveyt'te yemek sonrası geğirme memnuniyet belirtisi olarak algılanmaktadır. Fakat bu tür izole davranış farklılıkları genellikle bu toplumlarda sonradan evrimleşen kültürel kırıntılardır. Birçok toplum, antik atalardan kalma davranışlar çerçevesinde kültürlerini şekillendirmektedir.

15. Yüzyıldan Terbiye Dersleri

Ve İngiltere Kütüphanesi tarafından dijital ortama aktarılan bazı dokümanlara göre, bu kurallar gerçekten de hiç yeni değiller: 1480 yılında yayımlanan The Lytille Childrenes Lytil Boke (Küçük Çocuklar için Küçük Kitap) isimli "terbiye kitabı"nda şunlar tembihlenmektedir:

  • Kulak veya burun delikleriyle oynama.
  • Bıçağınla dişlerini karıştırma.
  • Masada tükürme.
  • Boğazına bir şey takılırsa geğirme.
  • Gülme, sırıtma, çok konuşma.
  • Efendin içiyorsa, içme. O bitirene kadar bekle.
  • Peyniri getirmek konusunda aceleci olma.

Görülebileceği gibi bazıları günümüzde de aynen geçerli olan, bir kısmı ise zaman içinde terk edilmiş olan bu terbiye önerileri, 13. yüzyıl ila 18. yüzyıl arasında görülen adap kitapları isimli bir kitap kategorisine örnekler sunmaktadır. Bunlar, Orta Çağ'dan Rönesans'a geçiş sırasında Avrupa'da özellikle popülerleşen, asil tabakaya dahil olma hayali kuran insanların özellikle okumayı seçtiği kitaplardır. Bu kitapların yazarları, sıklıkla dini referanslarda bulunup, bu tarz adap kurallarının doğrudan doğruya cennetten geldiğini iddia etmektedirler.

Bu kitaplarda, kişilere et kesiminden, hayvanlardan kan akıtmaya kadar birçok konuda uygun metotlar öğretilmektedir. Bu bakımdan, günümüzdeki kişisel gelişim veya tavsiye kitaplarının atası olarak görülebilirler.

Ne yazık ki o dönemin çocuklarının bu kitaplara ne kadar uyduğu veya ailelerin bunları ne katılıkta uyguladığı konusunda pek bir bilgimiz bulunmuyor. Fakat bildiğimiz bir şey, 1700'lü yıllardan itibaren bu kitapların daha ikinci plana düştüğü ve bunun yerine çocuklara adap derslerinin masallar içerisinde öğretmenin popülerleştiği yönünde.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Güldürdü 5
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • British Library. The Lytille Childrenes Lytil Boke, A Medieval Conduct Book. (2020, Şubat 26). Alındığı Tarih: 26 Şubat 2020. Alındığı Yer: British Library | Arşiv Bağlantısı
  • S. Pappas. No Nose Picking! 15Th-Century Guide Taught Kids How To Mind Their Manners. (2020, Şubat 26). Alındığı Tarih: 26 Şubat 2020. Alındığı Yer: LiveScience | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2020 23:51:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8306

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Grip
Fizik
Hamilelik
Büyük Patlama
Moleküler Biyoloji
Göz
Tür
Enfeksiyon
Samanyolu Galaksisi
Cinsellik Araştırmaları
Hafıza
Cinsiyet Araştırmaları
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Eczacılık
Sosyal
Astrobiyoloji
İnsanın Evrimi
Ses Kaydı
Bilim İnsanları
Çekirdek
Kimyasal Evrim
Kanser
Savunma
Galaksi
Oyun Teorisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Okul, hayata hazırlık olmamalı. Okul, hayat olmalı.”
Elbert Hubbard
Geri Bildirim Gönder