Sarımsağın İnsan Sağlığı Üzerindeki Olası Etkileri Nelerdir?
/old/content_media/60faf9e3d690d61f04d4d7a7aaf9b6b2.png)
- Özgün
- Tıp
/profile/b39a52bf-ba2b-4df6-bfda-0b35b1adac6b.jpeg)
/profile/19df4c20-ed37-4a60-be2c-53089f3015fa.jpeg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Sarımsak, allicin adlı organosülfür bileşiği sayesinde taze tüketildiğinde sağlık üzerinde olumlu etkiler gösterir ancak bu etki zamanla azalır.
- Araştırmalar, sarımsağın soğuk algınlığı süresini kısaltma, yüksek tansiyonu düşürme ve kolesterol seviyelerini düzenleme gibi faydalarını desteklemektedir ancak bazı etkiler tartışmalıdır.
- Sarımsak, antioksidan içeriğiyle Alzheimer ve demans riskini azaltabilir, osteoartrit ağrılarını hafifletebilir ve kurşun zehirlenmesinde tedaviye yardımcı olabilir.
Sarımsak, geçmiş çağlardan bu yana, bazı olumlu etkilerle ilişkilendirildiğinden pek çok kültürde kendisine yer bulmakta ve insanlar tarafından tüketilmektedir. Bu yaygın kullanım, bilim insanlarının ilgisini çektiği için sarımsağın faydaları özelinde çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Sarımsağın içeriğindeki çeşitli bileşiklerin insan sağlığı üzerindeki olası etkileri uzun yıllardır araştırmaların konusu olmaktadır. Bu yazımızda hem akademik çalışmalardan hem de halk arasında sarımsağa atfedilen bazı özelliklerin bilimsel açıdan yeterince desteklenmediğinden bahsedeceğiz.
Sarımsak Hakkında
Sarımsak, Latince adıyla Allium sativum, aslında soğanların dahil olduğu Allium cinsine ait bir türdür. Bizlerin de bildiği en yakın akrabaları soğan, arpacık soğanı ve frenk soğanıdır. Çok yıllık bir bitki olsa da göreli olarak soğuk havaları tercih ettiğinden genellikle ekim-mart döneminde ekilir ve mayıs-eylül döneminde toplanır. Depolanması için çürümemesi adına kurutulması gerekir.
Sarımsak, olası biyolojik etkilerinin önemli bir kısmını allicin adı verilen bir organosülfür bileşenine borçludur. Allicin, sarımsak ezildiğinde veya kesildiğinde ortaya çıkar ve kısa süre içinde bozunur.[1] Yani taze bir şekilde tüketildiğinde sağlığa çok daha faydalıdır, ne yazık ki zaman geçtikçe bu etkisi önemli ölçüde azalır.
Elbette ki sarımsağın faydaları sadece allicin kaynaklı değildir. Diallyl disulfide ve s-allyl cysteine bileşenlerinin de sağlığa olan katkıları bilinmektedir.[2]
Bazen akvaryum hobisinde, antimikrobiyal katkılarından dolayı balıkları iyileştirmek için sarımsaklı yemler tercih edilir. Allicin'in bahsettiğimiz durumundan ötürü, bu amaçla hazırlanan yemlerde maksimum verimlilik için sarımsak kesildiği an verilmelidir.
Sarımsak (Taze) Besin İçeriği (100 gram)
Sarımsak, çeşitli makro ve mikro bileşenlere sahiptir. Aşağıda, 100 gramlık taze sarımsağın besin bileşimi verilmiştir:[15]
- Enerji: 149/623 (kcal/kJ)
- Su: 58.58 g
- Protein: 6.3 g
- Yağ: 0.5 g
- Karbohidrat: 33.06 g
- Lif: 2.1 g
- Ca: 181 mg
- Fe: 1.7 mg
- Mg: 25 mg
- P: 153 mg
- K: 401 mg
- Na: 17 mg
- Zn: 1.16 mg
- Cu: 0. 299 mg
- Mn: 1.672 mg
- Se: 14.2 µg
- C Vitamini: 31. 2 mg
- B6 Vitamini: 1.235 mg
- E Vitamini: 0.08 mg
- K Vitamini: 1.7 µg
Sarımsağın Vücut Üzerindeki Olası Olumlu Etkileri
Sarımsağın vücut üzerindeki olası olumlu etkilerini kapsayan çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Bunlardan bazıları sarımsağın faydalarını gözler önüne sererken bazıları yaygın olarak bilinenlerin aslında o kadar da açık ya da doğru olmadığını göstermektedir. Bu nedenle sarımsağın faydaları hakkında bazı bilgiler fazlaca abartılmış olup bazı bilgiler tamamen hatalıdır.
/old/content_media/dbb7eef2977c886e8667a40c3b61fbee.png)
Soğuk Algınlığı Gibi Hastalıklarda Yardımcıdır
120 kişi ile yapılan ve 2018 yılında yayımlanan The Effect Of A Garlic Supplement On The Pro-Inflammatory Adipocytokines, Resistin And Tumor Necrosis Factor-Alpha, And On Pain Severity, In Overweight Or Obese Women With Knee Osteoarthritis adlı çalışmada, 60 kişilik bir gruba günde 2.56 gram sarımsak özü verilerek farklılıklar gözlendi. Sonuçta, sarımsak özünü tüketen grubun soğuk algınlığı veya grip olarak geçirdiği günler diğer gruba kıyaslandığında, %61 oranında daha az geçirdikleri görüldü.[4]
Yüksek Tansiyonu Düşürmeye Yardımcıdır
Kalp krizi gibi birçok hastalığa neden olarak her yıl dünyada en çok ölümlerden sorumlu olan hastalıkların nedenlerinden biri de ne yazık ki yüksek tansiyondur. Sarımsağın faydalarından biri de yüksek tansiyonun düşürülmesine destek olmasıdır.
2013 yılında yayımlanan Effects of Allium Sativum (garlic) on Systolic and Diastolic Blood Pressure in Patients with Essential Hypertension başlıklı çalışmada, 24 hafta boyunca 300-1500 mg sarımsak tabletleri verilen hasta gruplarında, Atenolol (yüksek tansiyonu tedavi etmek için verilen bir beta-blocker türü ilaç) ilacını kullanan gruba kıyaslanabilir ölçüde tansiyonda düşme gözlemlendi.[5]
Kolesterol Seviyelerinin Düzenlenmesine Destek Olur
Sarımsak, yüksek kolesterol hastalarında toplam kolesterol ve LDL (kötü) kolesterol seviyesinin düşmesini desteklemektedir. Fakat her ne kadar plasebo grubuna göre farklılıkları belli olsa da etkileri çok büyük değildir. Dolayısıyla yüksek kolesterolün sarımsakla tedavisi oldukça tartışmalı bir konudur.[6] Yani kolesterol üzerinde sarımsağın faydaları bulunsa da bu tartışmalı bir konudur.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 50₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
150 hasta üzerinde yapılan 2007 yılında yayımlanan Effects of Anethum Graveolens and Garlic On Lipid Profile In Hyperlipidemic Patients adlı çalışmada hastalara 400 mg sarımsağa eşdeğer sarımsak tozu tableti (1 mg allicin) verilerek plasebo grubuyla farklılıkları gözlenmiştir. Sarımsak alan hastalarda, toplam kolesterol seviyesi %12 oranında düşerken LDL (kötü) kolesterol seviyesi %17 oranında düşmüş ve HDL (iyi) kolesterol seviyesi de %16 artmıştır.[7]
Alzheimer ve Demansı Önleyen Antioksidanlar İçerir
Oksidatif etkilerin, yaşlanma üzerinde olan etkileri bilinmektedir. Bu tür etkiler, antioksidan tüketimiyle azaltılabilir.[8] Sarımsak, bu sürece yardımcı olan antioksidanlar içerdeğinden alzheimer ve demans gibi hastalıklara da pozitif bir katkıda bulunabilir.[9]
Yıllandırılmış sarımsak, taze sarımsağa göre daha yüksek antioksidan profiline sahiptir.[10] Yapılan klinik çalışmalarda yıllandırılmış sarımsak tüketiminin demansa ve kalp hastalıklarına karşı pozitif katkıları olduğu gösterilmiştir.[11]
Genel olarak birçok bilimsel çalışmada sarımsağın faydaları araştırılırken taze sarımsak yerine yıllandırılmış sarımsak ya da sarımsak hapları kullanılmaktadır.
Mide Rahatsızlıklarına Yardımcı Olabilir
Gastrit, ülser ve bunlara bağlı kanser gibi birçok rahatsızlığa neden olan Helicobacter pylori'nin antibiyotik tedavileri, oluşturulan dirençten ötürü hâlâ oldukça tartışmalıdır. Bazı antibiyotiklerle ve sarımsakla birlikte yapılan çalışmalar bu konuda sarımsağın umut verici yanlarını göstermektedir.
Omeprazole ve sarımsak ile yapılan bir çalışmada, bu ikisinin sinerjik bir etkiyle Helicobacter pylori üzerinde daha etkili olduğu görülmüştür. Fakat amoxycillin, clarithromycin veya metronidazole ile sarımsağın birlikte kullanımında sinerjik veya antagonistik bir etki görülememiştir.[16]
Fakat böyle bir durumu kesinlikle sarımsakla tedavi etmeye çalışmayınız. Sarımsağın faydalarından bahsederken dile getirdiklerimiz, sizin diyetinize ek olarak bilgilendirme amaçlıdır. Bunlar asla doktorunuzun yazacağı ilaçlar yerine geçmez.
Kireçlenme (Osteoartrit) Semptomlarını Zayıflatır
Dejeneratif bir eklem hastalığı olaran osteoartirtte (OA) kronik ağrılar yaşanmaktadır. Bunun sebepleri adipocytokines, resistin, adipositokinler, resistin ve TNF-α olabilir.[12]
2018 yılında yayımlanan The Effect of a Garlic Supplement On The Pro-Inflammatory Adipocytokines, Resistin And Tumor Necrosis Factor-Alpha, And On Pain Severity, In Overweight Or Obese Women With Knee Osteoarthritis adlı çalışmada 12 haftalık bir çalışmada sarımsak kullanımına bağlı olarak resistin seviyesinde bir düşüş gözlenirken TNF-α değerinde bir düşüş gözlenmemiştir. Fakat hastaların ağrılarının %22 oranında azaldığı tespit edilmiştir.[14]
Bu nedenle sarımsağın faydalarının birinin de kireçlenmede semptomları azaltmak olduğu düşünülmektedir.
Kurşun Zehirlenmesinde Tedaviye Yardımcı Olabilir
2011 yılında yayımlanan Comparison of Therapeutic Effects of Garlic and d-Penicillamine in Patients with Chronic Occupational Lead Poisoning adlı çalışmada, araba bataryası fabrikası çalışanı olan ve kurşuna maruz kalan 117 çalışanın kanlarındaki kurşun miktarı incelendi. Bunlardan bazılarına 4 hafta boyunca sarımsak, bazılarına ise d-penicillamine verildi. Sonuçlarda sarımsağın, d-penicillamine kadar işlevsel olduğu hatta baş ağrısı ve tansiyon gibi belirtileri de azalttığı ortaya konuldu. Bunun yanında sarımsak grubunda, d-penicillamine ilacı alanlarda olan yan etkiler görülmedi.[13]
Dolayısıyla araştırmanın sonucunda sarımsak, zayıf ve orta düzeydeki kurşun zehirlenmelerinde tedavi olarak önerilebilir olarak gösterildi.[13]
Burada yer alan bazı çalışmalar bilimsel açıdan eksik veya hatalı olabilir. Bilim dünyasında bir sonuca varmak için fazlaca birbirini doğrulayan bağımsız çalışmalar olması gerekmektedir. Sarımsağın faydaları incelenirken de aynı durum söz konusudur. Her ne kadar burada birçok madde sıralansa da bunların bir kısmının daha detaylı olarak çalışması gereklidir.
Bu nedenle asla sarımsak neye iyi gelir diyerek gördüğünüz sonuçları bir mutlak doğru olarak kabul edip, bunları bir ilaç yerine kullanmaya kalkmayınız ve daima doktorunuzun tavsiyelerine kulak veriniz.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git-
2
-
1
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
- ^ J. Borlinghaus, et al. (2014). Allicin: Chemistry And Biological Properties. MDPI AG, sf: 12591-12618. doi: 10.3390/molecules190812591. | Arşiv Bağlantısı
- ^ M. Zarezadeh, et al. (2017). Garlic Active Constituent S-Allyl Cysteine Protects Against Lipopolysaccharide-Induced Cognitive Deficits In The Rat: Possible Involved Mechanisms. Elsevier BV, sf: 13-21. doi: 10.1016/j.ejphar.2016.11.051. | Arşiv Bağlantısı
- P. Josling. (2001). Preventing The Common Cold With A Garlic Supplement: A Double-Blind, Placebo-Controlled Survey. Advances in Therapy, sf: 189-193. doi: 10.1007/BF02850113. | Arşiv Bağlantısı
- ^ M. P. Nantz, et al. (2012). Supplementation With Aged Garlic Extract Improves Both Nk And Γδ-T Cell Function And Reduces The Severity Of Cold And Flu Symptoms: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Nutrition Intervention. Elsevier BV, sf: 337-344. doi: 10.1016/j.clnu.2011.11.019. | Arşiv Bağlantısı
- ^ R. Ashraf, et al. (2013). Effects Of Allium Sativum (Garlic) On Systolic And Diastolic Blood Pressure In Patients With Essential Hypertension. Pak J Pharm Science, sf: 859-863. | Arşiv Bağlantısı
- ^ C. Stevinson, et al. (2013). Garlic For Treating Hypercholesterolemia. American College of Physicians, sf: 420-429. doi: 10.7326/0003-4819-133-6-200009190-00009. | Arşiv Bağlantısı
- ^ J. Kojuri, et al. (2007). Effects Of Anethum Graveolens And Garlic On Lipid Profile In Hyperlipidemic Patients. Lipids in Health and Disease, sf: 5. doi: 10.1186/1476-511X-6-5. | Arşiv Bağlantısı
- ^ I. Liguori, et al. (2018). Oxidative Stress, Aging, And Diseases. Clinical Interventions in Aging, sf: 757-772. doi: 10.2147/CIA.S158513. | Arşiv Bağlantısı
- ^ C. Borek. (2000). Antioxidant Health Effects Of Aged Garlic Extract. Elsevier BV, sf: 1010S-1015S. doi: 10.1093/jn/131.3.1010S. | Arşiv Bağlantısı
- ^ A. Elosta, et al. (2017). Aged Garlic Has More Potent Antiglycation And Antioxidant Properties Compared To Fresh Garlic Extract In Vitro. Scientific Reports, sf: 39613. doi: 10.1038/srep39613. | Arşiv Bağlantısı
- ^ C. Borek. (2006). Garlic Reduces Dementia And Heart-Disease Risk. Elsevier BV, sf: 810S-812S. doi: 10.1093/jn/136.3.810S. | Arşiv Bağlantısı
- ^ WebMD. What Is Tumor Necrosis Factor (Tnf)?. (9 Ekim 2025). Alındığı Tarih: 26 Şubat 2026. Alındığı Yer: WebMD | Arşiv Bağlantısı
- ^ a b S. Kianoush, et al. (2011). Comparison Of Therapeutic Effects Of Garlic And D‐Penicillamine In Patients With Chronic Occupational Lead Poisoning. Wiley, sf: 476-481. doi: 10.1111/j.1742-7843.2011.00841.x. | Arşiv Bağlantısı
- ^ S. Dehghani, et al. (2018). The Effect Of A Garlic Supplement On The Pro-Inflammatory Adipocytokines, Resistin And Tumor Necrosis Factor-Alpha, And On Pain Severity, In Overweight Or Obese Women With Knee Osteoarthritis. Elsevier BV, sf: 70-75. doi: 10.1016/j.phymed.2018.04.060. | Arşiv Bağlantısı
- ^ FoodData Central. Usda Fooddata Central. (1 Ocak 2000). Alındığı Tarih: 26 Şubat 2026. Alındığı Yer: FoodData Central | Arşiv Bağlantısı
- ^ D. Jonkers, et al. (2002). Antibacterial Effect Of Garlic And Omeprazole On Helicobacter Pylori. Oxford University Press (OUP), sf: 837-839. doi: 10.1093/jac/43.6.837. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/02/2026 16:22:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12844
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}