/evrimagaci.org/public/images/agora-icon.png){kind=icon}
Papa XIV. Leo'dan İlham Alan Yapay Zeka Yönetişim Modeli, Etiği İlk Sıraya Koymayı Hedefliyor!
Teknolojik Kararlarda Hesap Verebilirlik Nasıl Sağlanabilir?
/content/8a1b322f-6a42-479f-a818-8a4af09ee607.jpeg)
Phys.org
- Çeviri
- Hukuk
- Siyaset Bilimi
/profile/72190d29-39de-4c91-8925-81a0938ff0bf.jpg)
/profile/19df4c20-ed37-4a60-be2c-53089f3015fa.jpeg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Lublin II. Ioannes Paulus Katolik Üniversitesi ve Doğu Finlandiya Üniversitesi araştırmacıları, Papa XIV. Leo'nun Magnifica Humanitas genelgesinden ilham alan yeni bir yapay zeka yönetişimi modeli geliştirdi.
- Model, yapay zeka teknolojilerinin güvenli, adil ve insan haklarına saygılı kullanılmasını sağlamak için hükümetler, şirketler, uzmanlar ve vatandaşlar gibi çeşitli aktörlerin net roller ve sorumluluklarla katılımını temel alıyor.
- Yapay zekanın karar süreçlerinde insan hesap verebilirliğinin korunması ve şeffaflık, sosyal adalet gibi sekiz temel ilke ile desteklenen bu model, yapay zeka yönetişiminde güç ve sorumluluğun ilkelerle yönetilmesini öneriyor.
Lublin II. Ioannes Paulus Katolik Üniversitesi (KUL) ve Doğu Finlandiya Üniversitesinden araştırmacılar, yeni bir yapay zeka yönetişimi modeli geliştirdiler. Bu model, Papa XIV. Leo'nun Magnifica Humanitas adlı genelgesinde ortaya koyduğu öğretilerden ilham alıyor. Yeni model; yapay zeka teknolojilerinin güvenli, adil ve insan haklarına tam saygı gösterilerek geliştirilmesini ve kullanılmasını sağlamayı amaçlıyor.
Normlara dayalı bu hibrit yapay zeka yönetişim modeli; KUL'dan Profesör Stanisław Fel, KUL Katolik Sosyal Düşünce ve Ahlak Sosyolojisi Bölümünden Dr. Jarosław Kozak ve Doğu Finlandiya Üniversitesinden kıdemli araştırmacı Marta Choroszewicz tarafından geliştirildi. Araştırmanın sonuçları, AI and Ethics dergisinde yayımlanan bir makalede bilim dünyasına sunuldu.
Mevcut yapay zeka yönetişim modelleri, daha çok, teknolojiyi kimin kontrol etmesi gerektiğine odaklanıyor. Bu aktörler genellikle hükümetler, özel şirketler veya birlikte çalışan birden fazla kurum oluyor. Yazarlar ise bunun yerine, güç ve sorumluluk dağılımını hangi ilkelerin yönetmesi gerektiğini sorguluyor. Böylece çok sayıda kurumun sürece dahil olmasının, sistemin nasıl çalıştığından nihai olarak kimsenin sorumlu olmadığı bir duruma yol açmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Önerilen modeli farklı kılan özellik, çeşitli grupların katılımını net bir şekilde tanımlanmış roller ve sorumluluklarla birleştirmesidir. Bu gruplar arasında hükümetler, teknoloji şirketleri, uzmanlar, sivil toplum kuruluşları, vatandaşlar ve uluslararası kurumlar yer alıyor. Sürece katılımları ise sekiz temel ilke tarafından yönetiliyor. Bu ilkeler; insan onuru, ortak iyilik, malların evrensel varış noktası, sosyal adalet, dayanışma, yerellik, paylaşılan sorumluluk ile şeffaflık ve hesap verebilirliktir.
Yazarlar ayrıca modelin pratikte nasıl çalışması gerektiğini de bizlere gösteriyorlar. Örneğin, yapay zekanın sosyal yardımlara uygunluğu değerlendirmek için kullanıldığı durumları ele alalım. Bir algoritma başvuru değerlendirmesini destekleyebilir; ancak hesap verebilir bir insanın yargısının yerini kesinlikle almamalıdır. Nihai karardan her zaman belirli bir kişi sorumlu kalmalıdır. Başvuru sahipleri anlaşılır bir açıklama almalı ve karara itiraz etme hakkına sahip olmalıdır. Ayrıca bu sistem, kararlarından etkilenen grupların temsilcilerini içeren bağımsız denetimlere ve gözetime tabi tutulmalıdır.
Söz konusu çalışma, Papa XIV. Leo'nun Magnifica Humanitas genelgesine dayanan bir yapay zeka yönetişim modeli geliştiren dünya çapındaki ilk akademik yayınlar arasında yer alıyor.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
- Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2026 22:09:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/23779
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in Phys.org. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}