Papa XIV. Leo'dan İlham Alan Yapay Zeka Yönetişim Modeli, Etiği İlk Sıraya Koymayı Hedefliyor!

Lublin II. Ioannes Paulus Katolik Üniversitesi (KUL) ve Doğu Finlandiya Üniversitesinden araştırmacılar, yeni bir yapay zeka yönetişimi modeli geliştirdiler. Bu model, Papa XIV. Leo'nun Magnifica Humanitas adlı genelgesinde ortaya koyduğu öğretilerden ilham alıyor. Yeni model; yapay zeka teknolojilerinin güvenli, adil ve insan haklarına tam saygı gösterilerek geliştirilmesini ve kullanılmasını sağlamayı amaçlıyor.

Normlara dayalı bu hibrit yapay zeka yönetişim modeli; KUL'dan Profesör Stanisław Fel, KUL Katolik Sosyal Düşünce ve Ahlak Sosyolojisi Bölümünden Dr. Jarosław Kozak ve Doğu Finlandiya Üniversitesinden kıdemli araştırmacı Marta Choroszewicz tarafından geliştirildi. Araştırmanın sonuçları, AI and Ethics dergisinde yayımlanan bir makalede bilim dünyasına sunuldu.

Mevcut yapay zeka yönetişim modelleri, daha çok, teknolojiyi kimin kontrol etmesi gerektiğine odaklanıyor. Bu aktörler genellikle hükümetler, özel şirketler veya birlikte çalışan birden fazla kurum oluyor. Yazarlar ise bunun yerine, güç ve sorumluluk dağılımını hangi ilkelerin yönetmesi gerektiğini sorguluyor. Böylece çok sayıda kurumun sürece dahil olmasının, sistemin nasıl çalıştığından nihai olarak kimsenin sorumlu olmadığı bir duruma yol açmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Önerilen modeli farklı kılan özellik, çeşitli grupların katılımını net bir şekilde tanımlanmış roller ve sorumluluklarla birleştirmesidir. Bu gruplar arasında hükümetler, teknoloji şirketleri, uzmanlar, sivil toplum kuruluşları, vatandaşlar ve uluslararası kurumlar yer alıyor. Sürece katılımları ise sekiz temel ilke tarafından yönetiliyor. Bu ilkeler; insan onuru, ortak iyilik, malların evrensel varış noktası, sosyal adalet, dayanışma, yerellik, paylaşılan sorumluluk ile şeffaflık ve hesap verebilirliktir.

Yazarlar ayrıca modelin pratikte nasıl çalışması gerektiğini de bizlere gösteriyorlar. Örneğin, yapay zekanın sosyal yardımlara uygunluğu değerlendirmek için kullanıldığı durumları ele alalım. Bir algoritma başvuru değerlendirmesini destekleyebilir; ancak hesap verebilir bir insanın yargısının yerini kesinlikle almamalıdır. Nihai karardan her zaman belirli bir kişi sorumlu kalmalıdır. Başvuru sahipleri anlaşılır bir açıklama almalı ve karara itiraz etme hakkına sahip olmalıdır. Ayrıca bu sistem, kararlarından etkilenen grupların temsilcilerini içeren bağımsız denetimlere ve gözetime tabi tutulmalıdır.

Söz konusu çalışma, Papa XIV. Leo'nun Magnifica Humanitas genelgesine dayanan bir yapay zeka yönetişim modeli geliştiren dünya çapındaki ilk akademik yayınlar arasında yer alıyor.