Reklamı Kapat

Osmiyum

Osmiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Osmiyum
osmiyum
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
203 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 77. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Osmiyum
  • İngilizce İsim Osmium
  • Sembol Os
  • Atom Numarası 76
  • Grup 8
  • Periyot 6
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d6
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 4f14 5d6 6s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 190.233 Da (0.03000000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Geçiş metali
  • Görünüm Gümüşümsü, mavi gölgeli
  • Atomik Yarıçap 130 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 5285 K
  • Erime Sıcaklığı 3306 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 22.59 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 1.5×10−9 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000065 %
  • Deniz Suyunda kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te 8.0×10−7 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 6.7×10−7 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 222 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 462 GPa
  • Poisson Oranı 0.25
  • Young Modülü GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İngiltere
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı S. Tennant, 1803
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı , 1803
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Osmiyum, "Os" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 76 olan kimyasal bir elementtir. Osmiyum, periyodik tablonun 8. grubunda yer alır. Platin grubunda yer alan sert, kırılgan, mavimsi-beyaz bir renge sahip geçiş metalidir. Platin grubunun diğer beş elementi; rutenyum, rodyum, paladyum, indiyum ve platindir. Bu elementler genellikle yer kabuğunda bir arada bulunur. Aynı zamanda benzer fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptirler.

Fiziksel özellikler

Osmiyum, erime noktası yaklaşık 3.000°C (5.400°F) ve kaynama noktası yaklaşık 5.500°C (9.900 °F) olan mavimsi beyaz renkte, parlak bir metaldir. Yoğunluğu santimetre küp başına 22,5 gramdır. Bu değerler platin metalleri arasında en yüksek değerlerdir. Osmiyum çoğu metalden farklı olarak işlenemez, eritilemez ve şekillendirilemez. Çalışılması zor bir metal olduğu için çok az kullanım alanı bulunmaktadır.

Kimyasal özellikler

Osmiyum, uzun süre maruz kaldıktan sonra asitler ve aqua regia tarafından çözülür. Isıtıldığında ise oksijenle birleşerek osmiyum tetroksit (OsO4) oluşturur. Osmiyum tetroksit çok toksiktir; fakat osmiyumun tek ticari olarak kullanılan bileşiği de budur.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Osmiyum yer kabuğunda nadir bulunan bir elementtir. Osmiyum bakımından zengin cevherlerde, en yaygın olarak bulunma şekli osmiridium ve iridosmine olarak bulunur. Osmiyum ayrıca tüm platin cevherlerinde bulunur. Bilinen en büyük osmiyum rezervi Güney Afrika'daki Bushveld magmatik kompleksidir. Aynı şekilde Rusya'daki Norilsk yakınlarındaki devasa bakır-nikel yatakları ve Kanada merkezli Sudbury havzası da önemli osmiyum kaynaklarıdır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Osmiyum metalinin çok az kullanımı vardır. Bazen platin ve indiyumu daha sert hale getirmek için alaşımlarına eklenir. Örneğin en iyi kalem uçlarını elde edilebilmek için osmiyum-platin alaşımları kullanılır. Osmiyum-platin alaşımı saf platinden daha serttir. Bazı osmiyum ve platin alaşımları da özel laboratuar ekipmanı yapmak için kullanılır.

İnce bölünmüş osmiyum metali katalizör olarak kullanılır. Katalizör, bir kimyasal reaksiyonu hızlandırmak veya yavaşlatmak için kullanılan bir maddedir. Katalizör, reaksiyon sırasında herhangi bir değişikliğe uğramaz. Birleşik hidrojen ve nitrojenden amonyak yapma tepkimesinde bir katalizör olarak osmiyum kullanır.

Tarihi

1803'te Smithson Tennant, nitrik ve hidroklorik asitlerin bir karışımı olan aqua regia'yı seyreltmek için platin ekledi ve metalin tamamının tepkimeye girmediğini gözlemledi. Daha önceki bilim insanları, kalıntının grafit olduğunu varsaymıştı, ancak Tennant başka bir element olduğundan şüpheleniyordu ve araştırmaya başladı. Asit ve alkali işlemlerin bir kombinasyonuyla, yaydığı güçlü koku nedeniyle iridyum ve osmiyum adını verdiği iki yeni metal elementi şeklinde ayırdı.

Etimolojisi

Adı, koku anlamına gelen Yunanca 'osme' kelimesinden türemiştir.

Önlem ve Güven

Osmiyumun Sağlık Etkileri

Osmiyum tetroksit, OsO4, oldukça toksiktir. Havadaki 10-7 g/m3 kadar düşük konsantrasyonları; akciğer tıkanıklığına, cilt ve göz hasarına neden olabilir. Özellikle oksit hali, yalnızca uygun niteliklere sahip bir kimyager tarafından kullanılmalıdır. Osmiyum tetroksit, buharının ve aerosolünün solunması veya yutulması ile vücuda geçebilir. Yarattığı tahribatlar ise şöyledir:

  • Soluma durumlarında: Yanma hissi, öksürük, baş ağrısı, hırıltı, nefes darlığı, görsel rahatsızlıklar.
  • Cilt ile temasında: Kızarıklık, deri yanıkları, ağrı, deride renk değişikliği, kabarcıklar.
  • Gözler ile temasında: Kızarıklık, ağrı, bulanık görme, görme kaybı, şiddetli derin yanıklar.
  • Yutma durumlarında: Karın krampları, yanma hissi, şok veya bayılma oluşabilir.

Osmiyumun çevresel etkileri

Osmiyum ekotoksisitesinin, oksitleyici olarak mukavemeti nedeniyle çok düşük olmasını beklenir, bu da onu, makul ölçüde zararsız olan bir metal formu olan dioksite kolayca dönüştürülmesini sağlar. Yani bilinen bir kötü etkisi bulunmamaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Azom. Osmium – Properties And Applications. Alındığı Tarih: 24 Ocak 2021. Alındığı Yer: Azom | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Osmium (Os) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 24 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
  • Royal Society of Chemistry. Osmium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 24 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Explained. Osmium, Chemical Element - Reaction, Water, Uses, Elements, Metal, Number, Name, Symbol. Alındığı Tarih: 24 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry Explained | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chemical Element With Symbol Os And Atomic Number 76. (17 Mayıs 2001). Alındığı Tarih: 24 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/04/2021 11:27:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10026

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Zaman
Genler
Kertenkele
Dünya Dışı Yaşam
Sahtebilim
Böcek
Gerçek
Darwin
Tekillik
Hematoloji
Factchecking
Diş Hekimliği
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Köpekbalığı
Avrupa
Odontoloji
Toplumsal Cinsiyet
Çin
Türlerin Kökeni
Nasa
Karanlık Madde
Epigenetik
Elektron
Teyit
Maymun
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku