Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Ördeklerin Korkunç Sırrı: Cinsiyetler Arası Çiftleşme Mücadelesinde Spiral Penisler!

Vahşet, evrim mekanizmalarını ne yönde etkiliyor?

Ördeklerin Korkunç Sırrı: Cinsiyetler Arası Çiftleşme Mücadelesinde Spiral Penisler! Pexels
Erkek Muskovi Ördeği
7 dakika
37,853
  • Evrimsel Gelişimsel Biyoloji
  • Etoloji

2010’lu yılların başlarında, ABD’nin Connecticut eyaletindeki New Haven kentinde bir akşam yemeği daveti. Dört nezih çift, mum ışıkları, bembeyaz masa örtüleri, kristal kadehler ve mükemmel bir menü ile tam anlamıyla bir ziyafet. Davetliler arasında Yale Üniversitesi’nden kuşbilimci Richard Prum ve eşi Ann Prum da var. Çiftlerin çoğu sosyal bir ortamda ilk kez bir arada bulunuyorlar, oldukça nazik ve seviyeli bir sohbet süregidiyor.

Akşam yemeğinin ortasında bir yerlerde davetlilerden bir hanımefendi masanın diğer ucundan Richard Prum’a seslenir: “Demek kuşbilimcisiniz. Tam da konuşmak istediğim kişi.” Prum her zaman olduğu gibi insanların kuşlarla olan ilişkilerinden kaynaklı alelade bir soru beklerken hanımefendi oldukça düşündürücü bir soru yöneltir:

Bu Reklamı Kapat

Geçen gün çocuklarıma Richard McCloskey’nin Make Way for the Ducklings adlı kitabını okuyordum. Bilirsiniz, iki yeşilbaş ördek yuvalarını kurarlar, dişi ördek yumurtaları yuvaya bırakır, tam mutlu bir aile kuracaklarını düşündüğünüz sırada erkek ördek uçar gider! Bu neyin nesi şimdi?

Richard Prum daha konuşmak için nefes dahi alamadan masanın karşısından eşi Ann gayriihtiyari olarak “Sakın ha!” deyiverir. Birdenbire tüm davetlilerin gözleri Prum çiftinin üzerindedir ve herkes kimin neden sakınması gerektiğini merak etmektedir. Ann Prum bu kez soruyu yönelten hanımefendiye döner ve “Eşimden ördeklerin cinselliği üzerine bir açıklama mı bekliyorsunuz yani?” diye sorar.

Ann Prum’un korktuğu başına gelir ve akşamın geri kalan kısmı ördeklerin ilginç ve bir o kadar da ürkütücü cinsel yaşamı üzerine bir sohbetle geçer. Richard Prum ördeklerin cinsel yaşamı konusunda herkesin beklediğinden çok daha derin bilgiye sahiptir ve detaylara girildikçe Prum çiftinin ilk soruyu yönelten hanımefendi ile bir daha aynı masada yemek daveti almayacağı da yavaş yavaş ortaya çıkar.

Bu Reklamı Kapat

Richard Prum, konu üzerindeki bilgisinin önemli bir kısmını 2005-2010 yılları arasında Yale’deki laboratuvarında doktora sonrası araştırmacı olarak çalışan Dr. Patricia Brennan’a borçludur. 2017 yılında yayınlanan The Evolution of Beauty: How Darwin’s Forgotten Theory of Mate Choice Shapes the Animal World – and Us adlı kitabının bir bölümünü ördek türlerinin cinselliğine ayırmıştır.

Konu bir hayli de tartışmalıdır aslında. Prum ve Brennan’ın ördeklerin cinselliği, özellikle erkek ördeklerin penis boyutu ve şekli üzerine yaptığı araştırmalara federal hükümet tarafından dört yüz bin dolara yakın miktarda katkı yapıldığı ortaya çıkınca Mother Jones dergisi, skandalı Watergate skandalına atıfla Duckpenisgate olarak adlandırır. Ancak MacArthur “dahi bursu” sahibi Prum’a göre ördek cinselliğini anlamak bize evrimi anlamanın da yolunu açacaktır. Ve komedi ile sadizm arasında bir yerde bulunan ördek cinselliği konusunun en başında da ördek penisi gelmektedir. Ördek penisleri ve vajinaları cinsel rekabetin evrim yoluyla hayvan anatomisini nasıl etkilediğinin en harika örneklerindendir hatta.

Kuş dünyasında ördekler bir istisna olarak görülebilir. Kuş türlerinin yüzde 97’lik bir kesimi evrim sürecinde penislerini tamamen kaybetmişken ördekler tüm omurgalılar içinde beden boyutuna oranla en büyük penislere sahip canlılar arasında gelmektedir. Örneğin yaklaşık yarım kilo ağırlığında ve 30 cm uzunluğundaki Arjantin göl ördeği beden uzunluğundan 10 cm daha uzun bir penise sahiptir. Çok daha büyük boyutlardaki Muskovi ördeklerinin penisleri de uyarılmış halleriyle bedenlerinin dörtte biri boyutlarına kadar ulaşır. Üstüne, ördek penisleri her çiftleşme mevsiminde yeniden büyür ve çiftleşme mevsimi sonunda tam boyutunun yüzde onuna kadar küçülerek ördeğin vücudu içinde bir sonraki dönemi bekler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Üstelik bu daha sadece bir başlangıç. Ördek penisleri düz değil, saat yönünün ters yönünde kıvrılan burgu şeklindedir. Muskovi ördeğinin 20 cm’lik penisi, uzunluğu boyunca 6 ila 10 tam kıvrım yapar. Prum’a göre ördek penisleri tuhaf bir uzaylı barındaki otomatik satış makinesinde bulunabilecek seks oyuncağı seçenekleri gibidir. Yivli, çıkıntılı ve hatta dişli çeşitleri görülür ve görevleri kendileri kadar dolambaçlı dişi üreme kanalına başarıyla ulaşmak ve döllenmeyi sağlamaktır. Dişi ördek vajinaları da burgularla ve dönemeçlerle ya da Prum’un sözleriyle “çıkmaz sokaklarla” doludur. Hatta bazıları erkek penisinin tersine, saat yönünde kıvrılan bir burgu şeklini alır.

Evrimsel biyolojinin ve eş seçiminin etkili olduğu ve hikayenin ürkütücü bir hal aldığı kısım çoğu ördek türünde erkek cinsinin sayı bakımından dişilere oranla oldukça fazla olmasıyla başlıyor. Bir erkek ördeğin çiftleşebilmesi için renkli ve parlak tüylerinin yanı sıra ayrıntılı çiftleşme dansını başarıyla yapması ve dişinin hoşlanacağı çiftleşme çağrılarını başarıyla tamamlaması gerekiyor. Birçok erkek dişilerin bu yüksek standardını tutturamıyor ve çiftleşebilmeleri için tek bir şansları kalıyor.

Prum, “zoraki çiftleşme birçok ördek türünde oldukça yaygın ve olağandır” diye yazıyor. Bunlar sosyal örgütlenmeye dayalı toplu tecavüzler halinde gerçekleşebiliyor ve çoğunlukla “şiddete dayalı, çirkin, tehlikeli ve ölümcül” oluyorlar. Kimi zaman dişinin ölümü ile de sonuçlanıyor bu tecavüzler. Bu davranış “dişi kurbanlarının ve hatta tüm ördek türünün evrimsel çıkarlarına ters düşen bencil bir erkek evrim stratejisidir” diyor Prum. Kendi döllerini yayabilmek için bu ördekler seçilimin doğal düzenini bozuyorlar.

Ancak dişi ördekler de bunun karşılığında bir savunma mekanizması geliştirmişler. Dişi ördeğin üreme kanalı da oldukça karmaşık bir yapıya sahip, keskin dönüşleri ve sivri dişlere benzeyen yapısıyla özellikle zoraki çiftleşme esnasında erkek ördeğin döllenmeyi başarmasını engelliyor bu organlar. 2007 yılında yayınladığı bir çalışmada Patricia Brennan penisleri en uzun olan ördek türlerinde dişilerin vajinalarının da en karmaşık yapılarda olduklarını göstermiş. 2009 yılında ise bu çalışmasını daha da öteye götürerek bu karmaşık cinsel organların cinsiyetler arası evrimsel bir savaş sonrası oluştuğunu ortaya koymuş.

Ördek penisleri insanlarınkinden oldukça farklı şekilde çalışıyor. Örneğin ördek penisleri uyarıldıkları zaman dahi oldukça esnekler. İnsanlarda penis sertleşmesi penise yürüyen kan ile sağlanırken ördeklerde lenf bezleri bu işi görüyor. Son olarak insan penisinin çiftleşme öncesi sertleşmesi gerekirken erkek ördekler vajinaya giriş esnasında sertleşiyorlar.

Bu Reklamı Kapat

Bu son farklılık da bir sorunu beraberinde getiriyor. Erkek ördek penisinin sertleşme anındaki mekanizmalarını gözleyebilmek birleşme esnasında olanaksız. Erkeğe birleşmede kullanacağı bir başka seçenek sunmak gerekiyor.

Bu noktada deney tüpleri giriyor devreye. Brennan dört değişik deney tüpü kullanmış. Düz deney tüpü, saat yönünün tersinde ve penise uygun yönde kıvrılan burgu şeklinde bir deney tüpü, saat yönünde kıvrılan bir deney tüpü ve dişi ördeğin vajinasındaki ilk çıkmaz sokağı temsil etmeye çalışan 135 derece büklümlü bir deney tüpü.

Brennan bu tüplerle Kaliforniya’da yapay döllenme amacıyla kurulmuş bir ticari ördek çiftliğinin yolunu tutmuş. Çiftlikte çiftleşmek için bir kafese konulan Muskovi ördeği çiftlerinden erkek tam vajinaya giriş yapacağı sırada araya bu içi yağlanmış tüplerden bir tanesini koyarak ördeklerin tüplerin içinde ereksiyona geçmelerini sağlamış. Erkek ördekler düz ya da penislerinin yönünde kıvrılan burgulu tüplere rahatlıkla giriş yaparken diğer iki tüpe girmekte zorlanmışlar ve tam ereksiyona geçememişler. Deney esnasında çekilen filmler erkek ördeklerin penislerinin hangi bölümlerini ne kadar zamanda sertleştirebildiklerini, ne kadar süre ereksiyonda kalıp ne kadar zaman sonra sönüme geçtiklerini tüm detaylarıyla görüntülemiş. Tüplerin şekli erkek ördeklerin boşalmasını engelleyememiş. Brennan’ın deneyindeki tüm ördekler tam ereksiyona erişemeseler dahi boşalabilmişler. Ancak tüpün şekli spermin vajina kanalında ne derinliklere erişebileceğini belirlemekte etkili olmuş.

Bir dişi ördek, çiftleşmek istediği erkeğe uygun olduğuna dair işaretleri verip vücudunu sabit tutarak, kuyruk tüylerini yukarı kaldırarak ve üreme kanalının kaslarını gerektiği sürece gevşeterek olası her türlü kolaylığı gösterirken çiftleşmek istemediklerine karşı amansız bir mücadeleye girer. Dişi ördeğin gücü her zaman erkeğin zoraki çiftleşme isteğini bastırmaya yetmese de vajinasının karmaşık yapısı döllenme konusunda son kararı yine dişinin vermesini sağlar. Sonuçta zoraki birleşmelerden sadece yüzde üçünün döllenme ile sonuçlanıyor olması cinsler arasındaki bu evrim savaşında dişilerin daha başarılı olduğunu gösteriyor. Prum şöyle yazıyor:

Erkek ördek penisleri isteksiz bir dişi ördeğin vajinasına zorla giriş yapabilecek şekilde evrildi. Buna karşılık dişi ördekler de bir karşı evrim süreci yaşadılar ve erkeğin burgulu penisinin dişideki yumurtaları döllemesini engellemeye yönelik yapısal bir mekanizma geliştirdiler.

Ördek yavrularının ne şekilde meydana getirildiğini öğrenmek oldukça iç karartıcı. Ancak her şey o kadar da kötü değil, diye ekliyor Prum. Bazı ördek çeşitleri ve başka birçok kuş çeşidi bu cinsiyetler arası silahlanma yarışından vazgeçip penisi tamamen aradan çıkarmış durumdalar. Bunun yerine erkek ve dişi kuş kloak adı verilen, testis ve yumurtalıklara ev sahipliği yapan bölgelerin ağızlarını birbirlerine sürterek çiftleşmeyi gerçekleştiriyorlar. Zorlama yok, karmaşık penis ve vajina mimarileri yok, her şey barışçıl bir şekilde başlayıp bitiyor. Prum’a göre bu da hem doğal seçilimin gücünün, hem de güzellik ve vahşetin evrimi nasıl yönlendirdiğinin sağlam bir göstergesi.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 30
  • İnanılmaz 24
  • Merak Uyandırıcı! 18
  • Muhteşem! 9
  • Korkutucu! 9
  • Bilim Budur! 7
  • Güldürdü 4
  • Üzücü! 3
  • Grrr... *@$# 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Discover Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • P. L. Brennan, et al. (2009). Explosive Eversion And Functionalmorphology Of The Duck Penis Supports Sexual Conflict In Waterfowl Genitalia. Proceedings of the Royal Society B, sf: 1309–1314. | Arşiv Bağlantısı
  • R. O. Prum. (2017). The Evolution Of Beauty. ISBN: 9780385537223. Yayınevi: Doubleday.
  • E. Yong. Ballistic Penises And Corkscrew Vaginas – The Sexual Battles Of Ducks. (22 Aralık 2009). Alındığı Tarih: 30 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Discover Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • S. Cahalan. The Horrible Thing You Never Knew About Ducks. (6 Mayıs 2017). Alındığı Tarih: 30 Ağustos 2019. Alındığı Yer: New York Post | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2022 22:23:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7949

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Spor
Uzaylı
İnternet
Ara Tür
Teknoloji
Transkripsiyon
Cinsel Seçilim
Yatay Gen Transferi
Yapay
Demir
Tardigrad
Yeme
İklim
Sars-Cov-2
Doğum
Kuşlar
Eşcinsellik
Psikoloji
Güneş
Alan
Hayvanlar Alemi
Yörünge
Sinir Sistemi
İntihar
Alkol
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.