Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Odysseus Anlaşması: Bugünkü Siz ile Gelecekteki Siz Arasında Yapılan Sözleşmeler...

Odysseus Anlaşması: Bugünkü Siz ile Gelecekteki Siz Arasında Yapılan Sözleşmeler... Tutor Circle
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
3,218 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Yunan mitolojisine göre Odysseus, Leartes ve Anticleia’nın oğlu ve İthaka kralıdır. Başından geçen türlü maceraları, Antik Çağ ozanı Homeros’un “İlyada” ve “Odessa” adlı destanlarında anlattığı yurdundan koparılış ve geri dönüş hikayeleri sayesinde bilmekteyiz. Ancak Odysseus, sadece mitolojik bir kahraman değildir. Aynı zamanda, sinirbilimsel bir olguya da ismini vermiştir: Odysseus Anlaşması!

Kulağa Odysseus’un, yine Yunan mitolojisinden başka bir karakterle imzaladığı bir anlaşma gibi gelse de aslında davranış bilimleri ve felsefe literatüründe yer edinmiş bir davranış biçimidir. Yani anlaşmanın kahramanı Odysseus değil. Biziz.

Hepimiz zaman zaman içinde bulunduğumuz anın cazibesine kapılıp, sorumluluklarımızı ertelemiş ve bu erteleme yüzünden rahatsızlık hissetmişizdir. Bulunduğumuz anda bu rahatsızlık hissinden kaçınmak veya sorumluluklarımızı ileri bir zaman diliminde yerine getirmek amacıyla devreye şu andaki biz olarak, gelecekteki biz ile yaptığımız anlaşmalar girer. Örneğin "Bu paragrafı da okuyayım, kalkıp ödevlerimi yapacağım." cümlesi, bir Odysseus Anlaşması'dır. Bir vakıftan geri ödemeli burs almamız, faturalarımız için otomatik ödeme talimatını etkinleştirmemiz ya da organ bağışı formu doldurmamız… Bu ve bunun gibi farklı zaman dilimlerindeki "biz" arasında yapılan el sıkışmalar, davranış bilimlerinde ve felsefede "Odysseus Anlaşması" olarak isimlendirilir.

Amerikalı Nörobilimci David Eagleman, Incognito adlı kitabında bu durumun en büyüleyici sonucunun zihnin, kendisinin farklı zamanlardaki konumlarıyla pazarlık edebilmesi olduğunu belirtmiş ve yine aynı kitapta bu anlaşmadan şöyle bahsetmiştir:

Reklamı Kapat

(...) ev sahibinizin size çikolatalı pasta konusunda ısrar ettiğini varsayalım. Beyninizin bazı bölümleri size sunulan glikoz için can atarken bazıları da beslenme biçiminiz konusunda endişeleniyor; yani bazı bölümler kısa dönemli kazancı, diğerleriyse uzun dönemli stratejileri ön plana çıkarıyor. Denge, duygularınız yönünde bozuluyor ve pastaya yumulmaya karar veriyorsunuz. Ama bir başka anlaşma karşılığında: Ancak yarın spor salonuna gitmeye söz verirseniz yiyebilirsiniz pastayı. İyi de, kim kiminle pazarlık ediyor? Pazarlığın her iki tarafı da siz değil misiniz?

Farkında olmasak da bu anlaşma hayatımızda azımsanmayacak derecede yer kaplamaktadır. ABD'de müşterilerin paralarını hafta hafta yatırdıkları ve sene sonunda Noel alışverişi yapmak üzere geri çektikleri "Noel Club" adında bir banka bile vardır. Bu bankaya para yatırmak, sene içinde Noel alışverişine para ayıracak kadar tutumlu olmayan siz ile Noel’de eğlenmek isteyen siz arasında yapılan "Odysseus Anlaşması"dır.

Bunun Adı Neden Odysseus Anlaşması?

Homeros, "Odessa" adlı destanında, Truva Savaşı’ndan sonra yurdu İthaka'ya dönmeye çalışan Odysseus'un başından geçenleri anlatır.

Destana göre Odysseus, bu dönüş yolculuğunun bir döneminde Sirenler Adası'nın yakınından geçmek durumunda kalmıştır. Sirenler, göz alıcı güzellikleri ve büyülü şarkılarıyla oradan geçmekte olan ölümlü denizcileri kendilerine çeken denizkızlarıdır. Şarkıyı duyan ölümlüler onlara direnemez ve korkunç bir sona sürüklenirler. Tanrıça Circe, Odysseus’u bu ölümcül denizkızları konusunda uyarmış ve denizcilerinin kulaklarını Sirenler’in büyülü şarkılarına tıkaması için balmumu vermiştir.

Sirenler Adası görüldüğünde, Odysseus'un aklına Circe’nin uyarısı gelir ve balmumunu, adamları arasında paylaştırır. Bu sayede büyülü şarkıları duymayacak ve kendi ölümlerine sürüklenmeyeceklerdir. Şarkının etkisiyle sürüklenmemek için adamlarına kendisini geminin direğine sıkıca bağlattırır; çünkü hem şarkıyı dinlemek hem de hayatta kalmak istemektedir. Ve Sirenlerin büyülü şarkısı duyulur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Odysseus'un kendini gemi direğine bağlatmasının temsili.
Odysseus'un kendini gemi direğine bağlatmasının temsili.
Greeka

Şarkı Odysseus'u kendinden geçirir. Adaya gitmek, denizkızlarına kavuşmak istemektedir. Onun çırpındığını gören gemidekiler daha hızlı kürek çekmeye başlarlar, gemi ilerler ve Sirenlerin şarkısı artık duyulmaz olduğunda mürettebat derin bir oh çeker ve kürekleri bırakır.

Bu hikayede henüz Sirenlerin şarkısını duymayan Odysseus, yine de bu büyülü ezgiye karşı koyamayacağını bilmektedir. Bu nedenle Sirenlerin şarkısını duyan Odysseus ile bir anlaşma yapmış ve kendisini yani onu gemi direğine bağlatmıştır. İşte gelecekteki kendimizle yaptığımız anlaşmalar adını bu mitolojik hikayeden almaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 28
  • Muhteşem! 10
  • Güldürdü 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • İnanılmaz 4
  • Umut Verici! 2
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Encyclopedia Mythica. Odysseus. (03 Mart 1997). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Mythica | Arşiv Bağlantısı
  • D. Eagleman. (2011). Incognito. ISBN: 9786054729074. Yayınevi: Domingo.
  • Homeros. (2013). Odysseia. ISBN: 9789755103785. Yayınevi: Can.
  • B. Grierson. (2017). Writing Your Own "Ulysses Contract". Psychology Today. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/03/2021 14:25:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10121

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Fizik
Ekonomi
Tarih
Çocuk
Dünya Dışı Yaşam
Mikrobiyoloji
Genetik Müdahale
Yörünge
Acı
Akciğer
Canlılık Cansızlık
Yapay Zeka
Viral Enfeksiyon
Elektrik
Evrimsel Biyoloji
Tehlike
Nobel Ödülü
Deri
Kadın
Saç
Sağlık Bakanlığı
Evrimsel Psikoloji
Ecza
Araştırma
Robot
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dedikodu, mazlumların uyuşturucusudur.”
Erica Jong
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku