Milli Edebiyat Şiiri Hangi Anlayışı Yansıtır?

Genç Kalemler çevresindeki sade dile yöneliş, Cumhuriyet öncesinde, 1911 nisanında Selanik'te başlamıştır.⁠^[2] Milli Edebiyat anlayışı şiirde yaşayan Türkçeyi temel almıştır. Eski Türk tarihini, halk edebiyatını ve folkloru da şiire kaynak yapmıştır. Bu dil ve kültür programı, Cumhuriyet döneminde de etkisini sürdürmüştür.

Bu yazı, Milli Edebiyat anlayışının neyi amaçladığını ve Cumhuriyet döneminde nasıl sürdüğünü ele almaktadır. Arif Nihat Asya, Orhan Şaik Gökyay, Bekir Sıtkı Erdoğan ve Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu gibi şairlerin eserlerine yakından bakıldığında, dilde yalınlaşmadan arkaik söz varlığına, hece ölçüsünden (dizedeki hece sayısına dayanan ölçü) aruza (hecelerin uzunluk ve kısalığına dayanan klasik ölçüye) ve serbest nazma uzanan çok katmanlı bir yapı ortaya çıkmaktadır. İnceleme, Milli Edebiyat şiirinin dil ve kültür programından örnek metinlerin iç mekanizmalarına kadar nasıl işlediğini edebi çözümleme sınırları içinde izlemektedir. Şiirlerdeki tarih temsilleri ise bağımsız birer tarihsel kanıt olarak değerlendirilmemektedir.

Milli Edebiyat Anlayışı Neyi Amaçlıyordu?

Yeni Lisan hareketi, Milli Edebiyatın dilde sadeleşme arayışının önemli bir bileşenidir.⁠^[1] Hareketin öncülüğünü Ömer Seyfettin, Ali Canip Yöntem ve Ziya Gökalp üstlenmiştir. Ömer Seyfettin yazı dili ile konuşma dilinin birleşmesini savunmuştur. Ziya Gökalp ise İstanbul Türkçesini milli dilin temeli olarak göstermiştir. Seyfettin'e göre edebiyatı yeniden canlandırmanın veya yaratmanın temel yolu, yazı dili ile konuşma dili arasındaki ikiliği ortadan kaldırmaktır. Nitekim "Yeni Lisan" başlıklı makalesinde bu hedefi şu sözlerle ifade etmiştir:

Yazı lisanıyla konuşma lisanını birleştirirsek edebiyatımızı ihya, yahut icat etmiş olacağız.

Yapay zeka ile üretilmiş görsel (Evrim Ağacı)

"İstanbul Türkçesidir" sözü, Gökalp'in milli dil anlayışını özetlemektedir. Burada dil meselesi, geniş kapsamlı bir millileşme programının ayrılmaz parçasıdır. Ayrıca Gökalp'in "Lisan" şiiri, Yeni Lisan hareketinin şiir bildirgesi niteliğini taşımaktadır. Şair bu metinde "Lisanda sayılır öz / Herkesin bildiği söz" dizeleriyle dilin özlüğünü sözcüklerin herkes tarafından anlaşılmasına bağlamaktadır. Ölçüt, anlaşılırlıktır. Bununla birlikte Yeni Lisan programı, dildeki sadeleşmeyi sınırsız ve mutlak bir tasfiye hareketi olarak kurgulamamıştır. Programın dördüncü maddesinde, Arapça ve Farsça kökenli bütün sözcüklerin Türkçeden çıkarılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir. Gökalp de "Lisan" şiirinde uydurma ve yapma sözlere (sonradan yapay biçimde türetilmiş kelimelere) tepki göstererek "Türkçeleşmiş Türkçedir" ilkesini savunmuştur. Başka bir deyişle Türkçeleşmiş sözcükler Türkçe kabul edilmiştir.

Yeni kavramlar karşısında dil nasıl sözcük üretecekti? Gökalp bu noktada halk dilini yaratıcı bir kaynak olarak göstermektedir. "Halkın söz yaratmada / Yollarını benimse" dizeleri, kelime türetirken halkın doğal türetme biçimlerine başvurulmasını önermektedir. Üstelik eş anlamlı kelimeler (müteradif sözler) söz konusu olduğunda, "Müteradif sözlerden / Türkçesini almalı." kuralı devreye girmektedir. Şair, "Yap yaşayan Türkçeden" dizesiyle de dilin mevcut ve canlı kullanımına yönelmeyi öğütlemektedir. Gökalp, dil birliğini din ve vatan gibi diğer ortak değerleri bir arada tutan bir koşul olarak sunmaktadır. "Fakat hepsi ayrılır / Olmazsa lisanı bir" dizeleri bu görüşü özetlemektedir.

Mehmet Emin Yurdakul'un milliyetçi şiirlerinde görülen halka yönelme, sadece seçilen konuları değil, nazım biçimini, ölçüyü ve dili de içine alan bütüncül bir tercihtir.⁠^[3] Burrill'e göre Yurdakul'un şiirlerindeki milli duyarlılığın belirgin ifadelerinden biri, Türk olmaktan duyulan gururdur. Öte yandan milli duyarlılık, her şairde aynı tarih yorumuyla işlenmemektedir. Örneğin Yahya Kemal'in milliyetçiliği, Osmanlı görkemini özlemle hatırlaması üzerinden açıklanmaktadır. Tarih, şairden şaire farklı okunmaktadır.

Kültür ve Turizm Bakanlığı e-Kitabına göre hareketin Cumhuriyet edebiyatına geçen yönelimlerinden biri, eski Türk tarihine dönüş olmuştur. Milli geçmiş, edebi bir kaynak haline gelmiştir. Halk edebiyatına ve folklora yönelme de hareketin Cumhuriyet döneminin ilk edebi evresine bıraktığı programın unsurlarındandır. Gökalp'in halk masal ve destanlarını modernleştirme denemeleri, modern edebiyat ile halk edebiyatının yakınlaşmasını sağlayan çalışmalardandır. Beş Hececiler diye anılan şairlerin birikimi, Cumhuriyet döneminin ilk şiirine özellikle vezin ve dil bakımından zemin oluşturmuştur.⁠^[2]

Dosseman, CC BY-SA 4.0

Milli Romantik Duyuşun Tematik Evreni

Araştırmalarda milli romantik duyuş tarzı olarak adlandırılan yaklaşım, edebiyattan milli birliğin oluşumu ve korunması için yararlanılmasını içeren bir duyarlılıktır.⁠^[7] Bu anlayışta milli tarih ve kültür edebi malzemeye dönüşmektedir. Şairlerin ele alışı birbirinden farklıdır.

Arif Nihat Asya'nın şiirlerinde tarih, coğrafya ve inanç konuları canlı ve coşkulu bir üslupla birleşmektedir.⁠^[4] Şengül'ün maddesine göre Orhan Şaik Gökyay'ın şiirlerinde vatan savunması ve Cumhuriyetin değerlerine bağlılık yer almaktadır. Bekir Sıtkı Erdoğan'ın şiirini besleyen ana kaynaklar arasında Türk milleti ve milletin değerleri öne çıkmaktadır.⁠^[9] Demirtaş'a göre Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu'nun eserlerinin amaçlarından biri milli ve kültürel değerleri yaşatmaktır. Zemin ortaktır, ama sesler farklıdır.

Tarihsel Süreklilik İçinde Kahraman Tipleri

Başeğmez Çetin'e göre Arif Nihat Asya'nın şiirlerindeki kahramanlar, Bilge Kağan'dan Fatih Sultan Mehmet'e kadar uzanmaktadır. Bu kahramanlık evreni sadece hükümdarlarla veya komutanlarla sınırlı değildir. Asya'nın şiirlerinde alp (yiğit kahraman) ve gazi tipleri birlikte yer almaktadır. Üstelik şairin dini duyarlılık çerçevesinde ele aldığı kahramanlar arasında peygamberler ve sahabeler de bulunmakta, veli tipine örnek sayılabilecek dini kahramanlar ise şiirlerde topluma yol gösterici kişiler olarak sunulmaktadır. Kahraman, aynı zamanda rehberdir.

Kahraman kadrosunu sadece erkeklerle sınırlamak doğru değildir. Başeğmez Çetin'e göre Asya'nın şiirlerinde kadın kahramanlara da yer verilmektedir. Mitat Durmuş'a göre Gençosmanoğlu'nun şiiri, Türklerin hem İslamiyet öncesi hem de İslamiyet sonrası dünya görüşlerini bir arada anlatmaktadır.⁠^[14] Durmuş'un yorumunda Dede Korkut ile Ahi Evren aynı zihniyetin farklı çağlardaki temsilcileri, Alparslan ile Mustafa Kemal ise aynı ülkünün iki ayrı dönemdeki yansımaları olarak sunulmaktadır.

Vatan Coğrafyası Etrafında Kimlik Simgeleri

Durmuş'a göre Gençosmanoğlu'nun şiirinde Anadolu'da var olma mücadelesi önemli bir yer tutmaktadır. Tarih ile Anadolu'yu yurt edinme fikri de birbirine bağlanmaktadır.⁠^[14] Bekir Sıtkı Erdoğan ise Anadolu'nun ve Anadolu insanının ruhunu duygulu bir biçimde dizelerine taşımaktadır.⁠^[8] Erdoğan'ın sisli bir kasım sabahı sahnesiyle açılan şiirinde (Kültür ve Turizm Bakanlığının yayımladığı İngilizce çevirisinde "Smoke On The Mountain Top" adıyla) bütün milletin yasla kuşatılması anlatılmaktadır.⁠^[11] Aynı şiir, yürüyen milletin başında Atatürk'ü göstermektedir.⁠^[11]

Ferhat Uzunkaya'ya göre Arif Nihat Asya'nın çok katmanlı anlam dünyası metafor, sembol ve mitik çağrışımlarla zenginleşmektedir. Şiirde anlam doğrudan bildirimle sınırlı kalmamaktadır.⁠^[6] Ayrıca Uzunkaya, Asya'nın şiirindeki doğa ve insan ilişkisini zamanın yıkıcılığına karşı bir direnç noktası olarak değerlendirmektedir. Aynı okumaya göre şairin dizelerindeki bayrak, vatan, şehit, tarih ve ezan gibi göstergeler bir milletin varoluş kodlarını taşımaktadır.

Sıla Güneş'in araştırması, Asya'nın şiirlerini milliyetçi söylem ile siyasal seferberlik ilişkisi açısından da okumaktadır. Şairin şiirlerinde Malazgirt ve İstanbul'un fethi geniş bir konu kümesi oluşturmaktadır. Soğuk Savaş bağlamındaki komünizmle mücadele ile Kıbrıs meselesi de şiirlerdeki konu kümeleri arasındadır.⁠^[5] Milli duyarlılık yakın dönemin meselelerine de uzanmaktadır.

Örnek Şiirlerde Milli Duyarlılığın Kuruluşu

Aşağıdaki örnek şiirler, milli duyarlılığın farklı metin kuruluşlarıyla işlendiğini göstermektedir. Kimi metinlerde törensel bir simge merkeze alınmaktadır. Kimi metinlerde sorgulayıcı bir hitabet öne çıkmaktadır. Bazı örneklerde ise bir handaki içsel konuşma veya eski bir anlatının destansı yeniden yazımı tercih edilmektedir. Yöntemler çeşitlidir. Örneğin Bu Vatan Kimin? şiirinde soru ve yanıt düzeniyle ilerleyen bir aidiyet tanımı bulunmaktadır.⁠^[12] "Binbirinci Gece" ya da bilinen adıyla "Hancı" şiirinde ise yolculuk ve gurbet duygusu işlenmektedir.⁠^[10]

Gençosmanoğlu'nun destanlarına geçildiğinde ise tarihsel olayların ve klasik anlatıların nazımla yeniden üretildiği görülmektedir. Örnek şiirleri incelerken sadece ne söylediklerine bakmak yetmemekte, şairin konuşan kişiyi nereye yerleştirdiğini, hangi benzetmeleri seçtiğini ve geçmiş ile bugün arasında nasıl bir köprü kurduğunu da çözümlemek gerekmektedir. Biçim de anlam taşımaktadır.

Evrim Ağacı

Arif Nihat Asya Şiirlerinde Simgecilik

Arif Nihat Asya, edebiyat dünyasında ve kamuoyunda öncelikle "Bayrak şairi" olarak tanınmaktadır. Bu adlandırma, şairin tanınırlığında bayrak temasının önemini göstermektedir. Nitekim "Bayrak" şiirinin kamusal bir tören bağlamı vardır. Gacsi'nin aktardığı Asya anlatımına göre bu şiir, 5 Ocak kutlamalarında ilk kez Aydın Gün tarafından okunmuştur.⁠^[16] Uzunkaya'ya göre şiirde vatan, şehit ve ezan gibi simgeler merkezdeki bayrak imgesinin etrafında toplanmaktadır. Şair, şiirin başlangıcında bayrağı bir yandan kız kardeşinin gelinliğine, bir yandan da şehidinin son örtüsüne benzetmektedir.⁠^[16] Burada aynı simge, hayatın farklı duygusal anlarıyla ilişkilendirilmektedir.

Gacsi'nin aktarımına göre metnin son bölümünde konuşan kişi, bayrağı kendi tarihi, onuru ve şiiriyle özdeşleştirmektedir. Bayrak, kişisel benlik ile ortak değerleri bir araya getiren bir simgedir.

"Fetih Marşı" ise tarihsel bir olayı geleceğe taşımaktadır. Sıla Güneş'in çözümlemesine göre bu şiirde İstanbul'un fethi, sadece geçmişte yaşanmış ve bitmiş bir askeri olay olarak değil, Türkler için görkemli bir geleceğe ulaşma yolunda canlı bir kılavuz olarak yorumlanmaktadır.⁠^[5] Geçmiş, bir pusulaya dönüşmektedir. Şiirde örnek alınacak tarihi kişi olarak doğrudan Fatih gösterilmektedir. Güneş'e göre "Fetih Marşı", genç kadın ve erkeklere görev, öz değer, özgüven ve gurur duyguları aşılamaktadır.

"Bu Vatan Kimin?" Şiirinde Aidiyet

Cumhuriyet dönemindeki milli duyarlılığın somut örneklerinden olan Orhan Şaik Gökyay'ın Bu Vatan Kimin? adlı şiiri, ilk kez 1938 yılında Ülkü dergisinde yayımlanmıştır.⁠^[12] Gökyay'ın şiirleri, şairin öldüğü yıl olan 1994'te bu adla kitaplaştırılmıştır.⁠^[13]

Evrim Ağacı

Bu vatan kimin? sorusunu başlığa taşıyan şair, bu soruyu şiir boyunca adım adım yanıtlamaktadır. Bu soru ve cevap düzeni, şiirin anlamını kuran bir yöntemdir. Arda Korkmaz'ın aktardığı Günay Kut yorumuna göre vatan, onu savunanlara, şehitlere, gazilere ve askerlere aittir. Aidiyet, fedakarlık ve savunma üzerinden tanımlanmaktadır. Bu aidiyet kurgusunda doğa unsurları da yer almaktadır. Aynı aktarıma göre şiirde vatanın taşları, nehirleri ve dağları üzerinden kişileştirme yapılmakta, coğrafya milli anlam taşıyan bir şiir unsuruna dönüşmektedir. Korkmaz'ın söylem çözümlemesi, Gökyay'ın hamasi (kahramanlık coşkusu taşıyan) şiirlerindeki ikna mekanizmasını da açıklamaktadır. Buna göre şairin söylemi "biz" ile "öteki" arasında kurulan belirgin bir karşıtlıkla dinleyiciyi ikna etmeye yönelmektedir. Karşıtlık, bu söylemin aracıdır.

"Hancı" Şiirinde Anadolu İnsanının Ruhu

Bekir Sıtkı Erdoğan'ın "Hancı" adıyla tanınan şiirinin diğer adı "Binbirinci Gece"dir. Ramis Karabulut'un incelemesinde "Binbirinci Gece (Hancı)" ile "Han Duvarları" şiiri karşılaştırılmakta, gurbet duygusu ve yolculuk ortak ilham kaynakları olarak belirtilmektedir. Aynı inceleme, handa konaklayan yolcu ile hancı arasındaki konuşmayı da karşılaştırılabilir yanlar arasında saymaktadır. Karabulut'a göre "Hancı" şiirinde konuşan kişi sadece şiirin anlatıcısıdır. Konuşmanın odağı, anlatıcının kendi iç dünyasıdır.⁠^[10] Veysel Ergin'in aktardığına göre Mehmet Kaplan için "Hancı", ilk bakışta halk şiirinin bir devamı gibi görünmektedir. Fakat metin, geleneğin alelade bir taklidi değil, özgün bir kullanımıdır.

İki şiir arasındaki bir diğer temel ayrım, yolculuğun yönünde ortaya çıkmaktadır. "Han Duvarları"nda gurbete doğru bir gidiş varken Karabulut'a göre Erdoğan'ın şiirindeki yolculuk sılaya dönüş olarak okunmaktadır. Karabulut ayrıca "Hancı" şiirinde aydın ile halk arasındaki mesafenin kapandığını görmektedir. Erdoğan'ın milli konuları işleyen başka şiirleri de vardır. Saltık'ın maddesine göre Erdoğan'ın "İstanbul Destanlar İçinde" adlı şiiri İstanbul'un fethini anlatmaktadır.

Gençosmanoğlu Destanlarında Tarihin Yeniden Yazımı

Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu bir destan şairidir. Demirtaş'a göre şairin eserlerinin amaçlarından biri, milli ve kültürel değerleri yaşatmaktır.⁠^[15] "Malazgirt Destanı" (ilk baskısı 1971), şairin tarihi zaferleri şiirleştiren çalışmalarından biridir. "Salur Kazan Destanı" adlı eserin konusu, Dede Korkut Kitabı'ndaki hikayelerden alınmıştır.⁠^[15]

Mitat Durmuş'un incelemesinde vurgulandığı gibi, Gençosmanoğlu'nun şiirlerinde geçmiş, şimdi ve gelecek bir araya getirilmektedir. Bu okumaya göre tarihsel anlatımın güncel ve geleceğe dönük bir boyutu da vardır.

Unknown author, Kamu malı

Geleneksel Biçim, Ölçü ve Dil Tercihleri

Bekir Sıtkı Erdoğan'ın şiirlerinde ritim ve kafiye gibi biçimsel ahenk unsurlarına bağlılık vardır.⁠^[8] Saltık'ın maddesine göre Erdoğan, kendi poetikasını (şiir anlayışını) "Ses Ver" adlı şiirinde dile getirmiştir. Şair estetik düşüncelerini de şiirin konusu yapmıştır.

Saltık'ın maddesine göre Erdoğan, şiirin üç boyutunu derinlik, genişlik ve uzunluk olarak adlandırmaktadır. Bu boyutlar sırasıyla lirizm, çevre ve kültürü karşılamaktadır.

Şiirde Hitabet, Ahenk ve Musiki Unsurları

Ferhat Uzunkaya, Arif Nihat Asya'nın söyleyişini retoriğe (hitabete) yakın bulmaktadır.⁠^[6] Serap Gacsi'nin "Bayrak" şiiri üzerine yaptığı kelime grupları analizi, şiirdeki iyelik gruplarının kullanımını vurgu ve tonlamayla oluşan coşkulu anlatımla ilişkilendirmektedir. Gökyay'ın Bu Vatan Kimin? şiirindeki redifler (dize sonlarında tekrarlanan ek ve sözcükler), Korkmaz'a göre metnin kuşaklar boyunca akılda kalmasını sağlayan söylem unsurlarındandır. Ayrıca şiirde sınır ve cephe kavramları çevresinde kurulan kelime tekrarları da bu akılda kalıcılığa hizmet etmektedir. Ses tekrarı, içerikle birlikte işlev görmektedir.

Hitabetin yanında iç musiki (dize içindeki ses uyumu) arayışı ise özellikle Bekir Sıtkı Erdoğan'ın şiirlerinde öne çıkmaktadır. Veysel Ergin'in incelemesi, Erdoğan'ın şiirinde halk edebiyatındaki saz şiiri geleneği ile klasik şiirdeki aruzun iç musiki değerlerinin kaynaştığını ortaya koymaktadır. İki gelenek tek seste buluşmuştur. Şairin "Hancı" ve "Eminem" gibi şiirleri bestelenmiştir.⁠^[9] Ayrıca Erdoğan, 1973 tarihli "50. Yıl Marşı"nın yazarıdır. Saltık'ın maddesi bu eseri şairin ödül aldığı marşlar arasında saymaktadır.

Yaşayan Türkçeden Arkaik Söz Varlığına

Bekir Sıtkı Erdoğan ile Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu'nun dil tercihleri birbirinden farklıdır. Erdoğan yalın bir söyleyişe yönelirken Gençosmanoğlu anlattığı tarihi dönemin söz varlığını da kullanmaktadır.

Veysel Ergin, Erdoğan'ın söyleyişini yalın ve samimi olarak nitelemektedir. Ergin'e göre şairin geleneksel biçimlere bağlılığı, dilin yaşayan kullanımıyla birlikte sürmektedir. Ergin, Erdoğan'ın dilini yaşayan Türkçe olarak tanımlamaktadır. Dil sade kalmıştır.

Şenol Demirtaş'ın araştırması, Gençosmanoğlu'nun milli ve kültürel değerleri yaşatma amacını şairin dil kullanımıyla birlikte ele almaktadır. Bu incelemeye göre şairin geçmişi anlatma tercihi sözcük seçimine yansımaktadır. Gençosmanoğlu'nun şiirlerinde arkaik (eskicil) sözcükler bulunmaktadır. Bu özellik, şairin dilini sadece güncel konuşma söz varlığıyla sınırlamanın doğru olmadığını göstermektedir.

Biçimsel İstisnalar Karşısında Yaygın Yanılgılar

Edebiyat tarihi okunurken bazı yanılgılara sık düşülmektedir. Bunlardan biri, bir dönemi veya edebi anlayışı hiçbir istisnası olmayan tek tip bir kalıp olarak düşünmektir. Kültür ve Turizm Bakanlığı e-Kitabı, Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı adlandırmasını kendi içinde bütünüyle türdeş tek bir edebi anlayışın adı saymanın yanılgı olduğunu belirtmektedir. Mehmet Emin Yurdakul'un biçim, ölçü ve dilde halka yönelişi, Beş Hececiler birikimi ve eski Türk tarihi ile folklora dönüş, bu dönemin yönelimlerinden bazılarıdır. Oysa Cumhuriyet şiirinde hece ölçüsüne veya milli romantik duyarlılığa indirgenemeyen gelişmeler de vardır. Örneğin Nazım Hikmet, Türkçe serbest nazmı (İng: "free verse") biçimlendirmiştir.⁠^[3]

İkinci olarak, Milli Edebiyat anlayışını sürdüren şairlerin şiirleri sadece savaş ve kahramanlık temalarından oluşmamaktadır. Örneğin "Bayrak şairi" olarak bilinen Arif Nihat Asya, geleneksel Türk kahramanlığını duygulu biçimde rubailerine (dört dizelik şiirlerine) taşımıştır.⁠^[4] Ancak şairin rubailerinde tabiat ve aile konuları da yer bulmaktadır. Bu nedenle Asya'nın rubailerini sadece savaş veya fetih konusu üzerinden tanımlamak eksik kalmaktadır. Üstelik Asya, rubaiyi kullanırken biçimsel açılımlar da gerçekleştirmiştir. Şairin rubai uygulamasında diyaloglara ve yarım dizelere yer verilmesi, kaynakta bu açılımlar arasında sayılmaktadır. Ayrıca Asya'nın eser listesinde yer alan "Kubbe-i Hadra" adlı şiir kitabı Mevlana'yı konu almaktadır.

Benzer bir tematik ve biçimsel çeşitlilik Orhan Şaik Gökyay'ın edebi yaşamında da görülmektedir. Gökyay'ın şiir geçmişini tek başına hece ölçüsüyle açıklamak eksik kalmaktadır. Şengül'ün maddesine göre Gökyay gençlik döneminde kısa bir süre aruz ölçüsüyle şiirler yazmıştır. Daha sonra hece veznine ve halk şiirinin geleneksel söyleyişine yakın bir edaya yönelmiştir. Aynı maddeye göre şairin metinlerinde yalnızlık da işlenmektedir. Bunun yanında Gökyay, Dede Korkut çalışmalarıyla (ilki 1938 tarihli) Türk kültür metinlerini incelemiştir.⁠^[13]

Ölçü ve tema konusundaki kalıp yargıları kıran bir diğer isim Bekir Sıtkı Erdoğan'dır. Ergin'e göre Erdoğan'ın işlediği başlıca temalar arasında gurbet, aşk ve ölüm bulunmaktadır. Şairin duygusal dünyası sadece hamasetten oluşmamaktadır. Saltık'a göre Erdoğan, ilk şiirlerinde hece ölçüsünü öne çıkarmış, sonraki şiirlerinde ise aruz veznine ağırlık vermiştir. Ergin'e göre şair, az sayıdaki serbest şiirinde de aruz, hece ve kafiye imkanlarından yararlanmıştır.

Son olarak Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu'nun destan şairi kimliği de mutlak bir biçimsel tekdüzelik taşımamaktadır. Demirtaş'a göre şair, milli bir tür olarak gördüğü destanların hece ölçüsüyle yazılması gerektiğine inanmıştır. Ancak bu görüş, şairin bütün eserlerinin istisnasız hece ölçüsüyle yazıldığı anlamına gelmemektedir. Şairin "Kürşad İhtilali Destanı" adlı eseri serbest nazımla kaleme alınmıştır. Kuram ile uygulama burada ayrışmaktadır. Durmuş'a göre Gençosmanoğlu'nun şiirinde lirik ve destansı yön bir aradadır.

Evrim Ağacı

Sonuç

Ömer Seyfettin yazı dili ile konuşma dilinin birleşmesini önermiştir. Gökalp ise İstanbul Türkçesini temel almıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı e-Kitabına göre hareketin Cumhuriyet edebiyatına geçen yönelimleri arasında halk edebiyatına, folklora ve eski Türk tarihine dönüş de vardır. Arif Nihat Asya'nın kahramanları Bilge Kağan'dan Fatih Sultan Mehmet'e uzanan şiirleri, Cumhuriyet döneminde milli romantik duyuş tarzı bağlamında okunmaktadır.⁠^[7] Bununla birlikte incelenen şairlerin ölçü ve konu tercihleri tek tip değildir. Gökyay gençliğinde aruzla şiir yazmıştır. Erdoğan sonraki şiirlerinde aruza ağırlık vermiştir. Gençosmanoğlu "Kürşad İhtilali Destanı"nı serbest nazımla yazmıştır.

Bu tablo, edebiyat incelemeleri açısından iki temel sınırı da beraberinde getirmektedir. Birincisi, Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı'nın türdeş bir bütün olmadığı ve Nazım Hikmet'in şekillendirdiği serbest nazım gibi farklı yönelimleri barındırdığı unutulmamalıdır. Şairlere ve araştırmacılara ait yorumlar bütün Cumhuriyet şiirine genellenmemelidir. İkincisi ise bu şiirlerdeki fetih, savaş ve kahraman temsilleri bağımsız birer tarihsel kanıt değildir. Bu temsiller, estetik yorumlar olarak okunmalıdır.