Evrim Ağacı Logo
Evrim Ağacı
Karanlığı bilimle fethet!
Özel Yeteneklilik (Üstün Zekalılık) Nedir? Üstün Zeka Dendiğinde Kastedilen Nedir?
Özel Yeteneklilik (Üstün Zekalılık) Nedir? Üstün Zeka Dendiğinde Kastedilen Nedir?

Yetenek, genel olarak zihinsel, müzikal veya sanatsal yetenek gibi sosyal, fiziksel veya zihinsel açılardan sergilenen performans olarak tanımlanır. Yetenekli olmak, doğası gereği, bireyin başarılı olması ile ilişkilendirilir. Örneğin, yüksek IQ’ya (İng: "intelligence quotient" veya "zekâ bölümü") sahip olmak ile, (alana göre farklı olmak üzere) yüksek yetenek düzeyi arasında yüksek korelasyon görülmektedir. Dolayısıyla, yüksek yetenek performansına sahip bireyler, üstün yetenekli veya üstün zekalı olarak tanımlanır.

Burada bahsedilen "üstün zekâ", genel olarak, bir bireyin akranlarına kıyasla bazı zihinsel alanlarda daha üstün performans sergilemesi olarak tanımlanmaktadır. Özel olarak ise genel zihinsel yetenek, özel akademik yetenek, yaratıcı ya da üretken düşünme, liderlik, üst düzey motivasyon gibi alanlarda yüksek potansiyel veya performans olarak tanımlanır. Özel yeteneklilik, İngilizcede "gifted" ve "talented" olarak, Türkçede ise genellikle "zeka" ve "yetenek" olarak iki ayrı kavram ile nitelendirilmektedir. Yeni anlayışlar ile zekâ ve yetenek ayrı ayrı değerlendirilmek yerine "özel yetenek" şemsiyesi altında değerlendirilmektedir.

44
Paylaş
Mina Duman
UyarlayanBiyoloji3 dk.
Pfizer/BioNTech Tarafından Geliştirilen Comirnaty İsimli COVID-19 mRNA Aşısı Nasıl Üretiliyor?
Pfizer/BioNTech Tarafından Geliştirilen Comirnaty İsimli COVID-19 mRNA Aşısı Nasıl Üretiliyor?

Pfizer’ın mRNA aşısının temel mantığı, COVID-19'a sebep olan SARS-CoV-2 isimli koronavirüsün mızrak ("spike") proteinlerinin üretiminde rol oynayan mRNA'ları bağışıklık sistemimize tanıtmaktır. Bu süreç, aşağıda izah edeceğimiz basamaklardan geçerek gelişir.

Milyonlarca doz aşının üretimiyle sonuçlanacak sürecin ilk adımı Chesterfield, Missouri’de bulunan Pfizer laboratuvarlarında gerçekleşir ve yaklaşık 60 gün kadar sürer: Öncelikle plazmidlere koronavirüsün mızrak proteinlerini kodlayan gen aktarılır. Bu plazmidler, -150°C derece sıcaklıkta saklanır. Bu plazmidler, aşının ham maddeleridir ve insanların koronavirüs proteinlerini üretebilmesi için gerekli genetik yönergelerdir.

18
Paylaş
Tardigradın 16 Milyon Yıllık Bekleyişi Sona Erdi: Dominik Cumhuriyeti'nde Kehribar İçerisinde Yeni Bir Tardigrad Fosili Keşfedildi!
Tardigradın 16 Milyon Yıllık Bekleyişi Sona Erdi: Dominik Cumhuriyeti'nde Kehribar İçerisinde Yeni Bir Tardigrad Fosili Keşfedildi!

Tardigradlar ya da bilinen bir diğer isimleri ile su ayıları keşfedildikleri dönemden bu yana 1.500’e yakın tür ile temsil edilen oldukça popüler bir şube olarak karşımıza çıkıyor. Elbette popülerliğini, pek çok farklı alanda sergilemiş olduğu dayanıklılıklarına ve diğer tuhaf özelliklerine borçlu. Bu özellikler öylesine uç ki onu, Panspermia Hipotezi'ni destekleyebilme potansiyeline sahip canlılar arasında ilk sıralara yerleştiriyor.

Sadece bir sene içerisinde onları tekrar yörüngeye gönderip uzay streslerine karşı ne gibi tepkiler verebileceğini gözlemlemekle birlikte hareketlerinin kendinden 500 bin kat büyük olan omurgasız canlılara benzediği ortaya konuldu. Tardigradlar, şimdi de beklemedik bir şekilde karşımıza yeniden çıktı: 16 milyon yıllık bir kehribar fosili içerisinde!

29
Paylaş
30.000 Bilim İnsanı, İnsan Kaynaklı İklim Değişimini Reddediyor mu?
30.000 Bilim İnsanı, İnsan Kaynaklı İklim Değişimini Reddediyor mu?

30.000 küsür bilim insanının insan kaynaklı iklim krizinin sahte/yalan olduğunu iddia ettiği, bu bilim insanlarının bilim camiasındaki görüş birliğinden ayrıldığı iddiası herhangi geçerli bir temele dayanmamaktadır. Söz konusu metne imza atan kişilerin ezici çoğunluğu bilim insanı değildir; "bilim insanı" unvanını hak edenlerin de çoğu mühendistir, iklimbilimci değil. Ayrıca imzacılar arasında "Charles Darwin", "Spice Girls" ve Star Wars karakterleri gibi sahte imzalar yer almaktadır.[1] Yani söz konusu dilekçeyi imzalayanlar, bilim cemiyetine karşılık gelen bir demografiyi yansıtmamaktadır. 

İklimbilim ve ilişkili sahalardaki uzmanlar arasında, içinde bulunduğumuz küresel ısınma yönündeki iklim değişiminin gerçek ve insan kaynaklı/nedenli olduğu konusunda güçlü bir görüş birliği (konsensüs) bulunmaktadır.[2]

37
Paylaş
Volkanik Aktivite Dünya Genelinde Artıyor mu?
Volkanik Aktivite Dünya Genelinde Artıyor mu?

Küresel Volkanizma Programı'nın verilerine göre, Dünya genelinde volkanik faaliyetin arttığını gösteren hiçbir kanıt bulunmamaktadır. Bu yazıda, bu veriler incelenecek ve volkanik faaliyetin yıldan yıla artıyormuş gibi gözükme nedenleri (ve bununla ilgili yanlış yorumlanan veriler) analiz edilecektir.

Volkanik patlamalar ile ilgili veriler Küresel Volkanizma Programı'na kaynak sağlamak amacıyla 1968'den beri Smithsonian Enstitüsü tarafından derlenmektedir. Bu yazımızdaki görseller ve tartışma konuları, Volcanoes of the World (Dünyanın Volkanları) isimli eserin giriş bölümünden alıntılanmıştır. Kullanacağımız veriler, 2009 yılına aittir ve isteyenler daha güncel verilere de buradan erişebilirler. Güncel volkanolojik kayıtları bilmenin önemi şüphesiz büyüktür; fakat bu verilerin sınırları, her zaman bariz değildir. Bu sebeple okuyucularımızı, "volkanik faaliyet kayıtları" ile "gerçek volkanik faaliyet" kavramlarını birbirine karıştırmamaları konusunda önemle uyarıyoruz.

18
Paylaş