Evrim Ağacı Logo
Evrim Ağacı
Karanlığı bilimle fethet!
Kapibara (Hydrochoerus hydrochaeris)
Kapibara (Hydrochoerus hydrochaeris)

Kapibaralar, özellikle ılık ve oldukça nemli bölgeleri seven, dış görünüşü itibariyle fazlasıyla büyük bir hamsterı andıran ve Güney Amerika’ya özgü olan, günümüzde hâlen hayatta olan en büyük kemirgen türüdür. Boyutları kimi yerlerde iri bir köpek kadar olan bu kemirgenler, aynı zamanda oldukça dayanıklılardır.

Kapibaralar bir kemirgen olmasına karşın diğer kemirgenler arasında kendisine en yakın yaşayan tür gine domuzlarıdır (ya da bir diğer bilindik isimleriyle, "kobay fareleri"). Bu benzerlik, özellikle iki türün de dış görünüşlerine bakıldığında ortaya çıkar. Boyuttaki fark gözardı edilirse yüz ve özellikle burun çevresi bu iki tür arasında genetik olarak büyük benzerlik olduğunu gözler önüne serer.

27
Paylaş
Aşı Karşıtları Hatalarından Hızla Dönerken, Kendi Grupları Tarafından Dışlanmaktan Korkuyorlar. Korkmamalılar, Çünkü Yalnız Değiller!
Aşı Karşıtları Hatalarından Hızla Dönerken, Kendi Grupları Tarafından Dışlanmaktan Korkuyorlar. Korkmamalılar, Çünkü Yalnız Değiller!

Herkes bir zamanlar tutkulu hissettikleri şeyler hakkında fikrini değiştirir - ve sağlık konusundaki değişimler de bundan muaf değil: Et yiyiciler vejeteryan oluyor, abur cuburcular maraton koşucuya dönüşüyor ve evet, geçmişte COVID-19 aşısı almakta tereddüt edenler (veya apaçık aşı karşıtı olanlar), aşı olmaya karar veriyor.

Ne var ki aşı hakkında fikrini değiştiren bazı insanlar için, bu kararlarını etrafındakilere bildirmek her zaman kolay değildir. Örneğin Arkansas'taki Emily Richards için de durum böyleydi. COVID-19'a sebep olan SARS-CoV-2 virüsü ve aşılar hakkında daha fazla tıbbi araştırmanın ortaya çıkmasını beklemeyi tercih ettiği için, başlangıçta aşı olmakta tereddütlüydü. Şöyle diyor:

39
Paylaş
HOX Geni Nedir? Organlar Nerede ve Nasıl Oluşmaları Gerektiğini Nereden Biliyorlar?
HOX Geni Nedir? Organlar Nerede ve Nasıl Oluşmaları Gerektiğini Nereden Biliyorlar?

Her organizmanın kendine özgü bir vücut yapısı vardır. Kollar ve bacaklar gibi özel vücut yapıları genel görünüm açısından benzer olsa da (nihayetinde her ikisi de kas ve kemikten yapılmıştır), şekilleri ve detayları farklıdır. Bir embriyo büyürken, vücudun farklı bölümlerinde yapıların nasıl geliştiğini belirleyen, "homeotik genler" adı verilen özel bir gen grubunun yaptığı işler sayesinde, kollar ve bacaklar farklı şekilde gelişir.

Bu "homeotik genler"in en meşhur ve önemlilerinden olan HOX geni, birbirinden farklı organizmaların normal embriyolojik gelişmelerini tamamlayabilmesi için gereken bilgiyi kodlayan, yüksek organizasyonlu canlılarda vücut şekillenmesi, organların oluşumu ve bunların vücut planı içinde olmaları gereken yerde bulunabilmelerini sağlayan, düzenleyici işlevde bir gen ailesidir. HOX genleri ("Hox genleri" olarak da yazılır), diğer genlere bağlanan transkripsiyonel düzenleyici (DNA'dan RNA'ya genetik bilgi aktarımı) faktörleri kodlamakta ve böylelikle hücre gelişmesine önemli katkı sağlamaktadır.[1] Örneğin bir böceğin HOX genleri, o böceğin belli bir segmentinde hangi uzuvların oluşacağını (kol mu, anten mi, bacak mı, kanat mı, vb.) belirlemektedir.

114
Paylaş
Occam'ın Usturası Nedir? Parsimoni (Tutumluluk) İlkesi, Alternatif Açıklamalar Arasından Neden Daha Basit Olanı Seçer?
Occam'ın Usturası Nedir? Parsimoni (Tutumluluk) İlkesi, Alternatif Açıklamalar Arasından Neden Daha Basit Olanı Seçer?

Occam'ın Usturası olarak da bilinen parsimoni ilkesi (veya "tutumluluk yasası", İng: "principle of parsimony", Lat: "lex parsimoniae"), geri kalan her şeyin eşit olduğu durumlarda, bir fenomen için mümkün olan en basit açıklamayı veya bir soruna yönelik mümkün olan en basit çözümü tercih etmeniz gerektiğini tembihleyen bir ilkedir. Örneğin, evinizin içinden havlama sesi geliyorsa ve bir köpeğiniz varsa, havlayanın kendi köpeğinizi duyduğunuzu varsaymak, başka bir köpeğin gizlice içeri girdiğini ve havladığını varsaymaktan daha mantıklıdır; çünkü daha az sayıda varsayıma dayanır.

Bir diğer ifadesiyle Occam'ın Usturası (Lat: novacula Occami), problem çözme sırasında başvurmamız gereken olgu ve niceliklerin gereksiz yere çoğaltılmamasını tembihleyen bir kuraldır. Pratikte Occam'ın Usturası'nın parsimoni ilkesiyle eşdeğer görülmesinin nedeni, her ikisinin de, belli bir konuda birbiriyle rekabet eden teoriler veya hipotezler varsa, bunlardan en az sayıda parametreye dayananının tercih edilmesi gerektiğini söylemesidir.

58
Paylaş
Ellingham Diyagramı Nedir? Kimyasal Tepkimelerin Termodinamik Özelliklerini Nasıl Öngörebiliriz?
Ellingham Diyagramı Nedir? Kimyasal Tepkimelerin Termodinamik Özelliklerini Nasıl Öngörebiliriz?

Ellingham diyagramları, bir bileşiğin stabilitesinin sıcaklığa olan bağımlılığını gösteren bir grafiktir. Bu analiz, metal oksit ve sülfitler gibi kimyasalların redükte edileiblme kolaylığını ölçmekte kullanılır. Ellingham diyagramının temel kullanım alanları metalürji endüstrisi, inorganik kimya ve fiziko kimyadır. Metalürji endüstrisinde metal madeninden saf metal elde etmekte kullanılır.

Ellingham diyagramları, ismini mucidi olan Harold Ellingham'dan almıştır. İlk kez 1944 yılında "Metalürjik Süreçlerde Oksit ve Sülfitlerin İndirgenebilirliği" (İng: "Reducibility of Oxides and Sulfides in Metallurgic Processes") adlı makalesinde bu diyagramlar tanıtılmıştır. Ellingham diyagramları, o zamandan bu yana diğer elementler için de genelleştirilmiştir. Oksit ve sülfitlerin yanında bromür, klorür, florür, iyodür, hidrit, nitrit, selenit ve tellüritler için de Ellingham diyagramları yapılmıştır.

22
Paylaş