Evrim Ağacı Logo
Evrim Ağacı
Karanlığı bilimle fethet!
Tevfik Hatay
EkleyenTıp4 dk.
Glikoz-6-Fosfat Dehidrogenaz Enzim Eksikliği Nedir? Yeryüzündeki En Yaygın Enzim Eksikliği Hastalığı Tedavi Edilebilir mi?
Glikoz-6-Fosfat Dehidrogenaz Enzim Eksikliği Nedir? Yeryüzündeki En Yaygın Enzim Eksikliği Hastalığı Tedavi Edilebilir mi?

Favizm hastalığı olarak da bilinen Glikoz-6-fosfat dehidrojenaz eksikliği, oksijeni akciğerlerden vücuttaki dokulara taşıyan kırmızı kan hücrelerini etkileyen, X kromozomuyla kalıtılan genetik bir bozukluktur. Etkilenen bireylerde, glikoz-6-fosfat dehidrojenaz adı verilen bir enzimdeki kusur, kırmızı kan hücrelerinin zamanından önce parçalanmasına neden olur. Kırmızı kan hücrelerinin bu yıkımına hemoliz denir.

Glikoz-6-fosfat dehidrojenaz eksikliği ile ilişkili en yaygın tıbbi sorun, kırmızı kan hücrelerinin vücudun yenileyebileceğinden daha hızlı yok edilmesiyle ortaya çıkan hemolitik anemidir. Bu tip anemi, solgunluğa, cildin ve göz beyazlarının sararmasına (sarılık), koyu renkli idrara, yorgunluğa, nefes darlığına ve hızlı kalp atışına yol açar.

19
Paylaş
Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!
Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!

İki yıldan uzun süredir COVID-19 gündelik hayatımızın bir parçası oldu. Beraberinde getirdiği belirsizlik, pandeminin erken aşamalarında yoğun bir kaygı oluşturdu. Önceleri influenzadan daha kötü olamayacağı görüşü varken, şu anki verilere göre, COVID-19’a bağlı ölümlerin Ocak 2022 ayı itibariyle 5.5 milyon kişiyi bulduğu belirtiliyor. Ancak bu sayının, gerçekte olanın çok altında olma ihtimali yüksek: Dolaylı veriler incelenerek bu rakamların The Economist Model'e göre %95’lik güven aralığı içerisinde 20 milyonu ve Institute for Health Metrics Model'e göre 15 milyonu aşabileceği bildiriliyor.[1]

Pandemiyle mücadelede birçok yönteme başvurulmuş olması, pandeminin olumsuz etkilerini azalttı. Müdahale içine konulan yöntemlerin sayısı arttıkça mücadelenin başarısı da arttı (bkz. Pandemiyle mücadelede İsviçre Peyniri Modeli). 

23
Paylaş
Kitap Analizi: Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat ve Mantık (Wolfgang Schievelbusch)
Kitap Analizi: Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat ve Mantık (Wolfgang Schievelbusch)

Bir bilim olarak beslenme, insanın evriminden itibaren hep tarihin bir parçası olmuştur. İlk insanların ne tükettikleri, nasıl tükettikleri, aldıkları besin ögelerinin evrimlerini nasıl etkilediği çeşitli bilimsel araştırmalara konu olmuştur. İnsanlık evrimini tamamladıktan sonra da bugün hâlâ tüketilen besinlerin eskiden nasıl kullanıldığı tarihin bir konusu haline gelmiştir.

Tam da bu tarihe tanıklık etmemizi sağlayan çok önemli bir kaynak Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat ve Mantık'tır. Wolfgang Schivelbusch'un kaleme aldığı eser, ilk olarak 2000 yılının Ekim ayında Türkçeye çevrilmiş. Kitapta ''keyif verici madde'' tanımı 12. yüzyıldan 17. yüzyılın sonlarına kadar insanların keyif aldıkları maddeler üzerinden yapılmış ve kitap bu maddelerle ilgili bize önemli bilgiler sunuyor.

31
Paylaş
Fil (Elephantinae)
Fil (Elephantinae)

Filler, yaşayan en büyük kara memelileridir. Günümüzde yaşayan 3 türü tanımlanmaktadır: Afrika Savan Fili, Afrika Orman Fili ve Asya Fili. İnsanlar gibi uzun bir ömre sahip olan fillerin yaşam süresi yaklaşık 60-70 yıldır. Hamilelik süreleri 22 ay olan filler, doğumdan sonra yavrularına uzun süre bakım ve anne sütü (en az iki yıl) sağlamaları ile insanlara ve diğer insansı maymunlara benzerler. Karada yaşayan memeliler arasında en büyük beyne ve serebral kortekse sahip olan canlılardır. Oldukça sosyal bir türdür ve kompleks iletişim sistemlerine sahiptir.

Filler, hortumlular (Proboscidea) takımı altındaki filgiller (Elephantidae) ailesinin içinde yer alır. Günümüzde, Elephantidae (filgiller) altında yaşayan üç tür bulunmaktadır; Afrika savan fili (Loxodonta africana), Afrika orman fili (Loxodonta cyclotis) ve Asya fili (Elephas maximus). İki farklı kıtada yaşayan filler arasında görünüş farklılıkları mevcuttur. Afrika kıtasında yaşayan filler, Asya kıtasındakilere göre daha büyük bir cüsseye ve daha geniş kulaklara sahiptirler. Bununla birlikte Afrika fillerinin sırtı iç bükey şeklinde iken Asya fillerinin sırtları dış bükey şeklindedir ve başlarında kamburumsu bir çıkıntı bulunur.

30
Paylaş
Karbonhidrat Nedir? Glikoz Gibi Şekerler Canlılar İçin Neden Önemlidir?
Karbonhidrat Nedir? Glikoz Gibi Şekerler Canlılar İçin Neden Önemlidir?

Vücudumuzu oluşturan yapıların temelinde makromoleküller yer alır. Makromoleküller, monomerik alt birimlerin birbirlerine bağlanmasıyla oluşan, molekül ağırlığı oldukça yüksek olan polimerlerden meydana gelir. Canlı sistemlerindeki en önemli dört makromolekül; karbonhidrat, protein, yağ ve nükleik asitlerdir. Bunlar, hücrenin vazgeçilmez yapıtaşlarıdır; öyle ki, hücreyi bir binaya benzetirsek, binanın yapı taşları bu 4 makromolekülden ibaret olacaktır. Makromoleküller hücredeki metabolik olaylarda, hücre zarının yapısında, sinyal-uyarı iletiminde, yapısal destek sağlamada, canlı için hayati olaylarda gerekli enerjiyi sağlamakta ve bunun gibi birçok yerde görev alırlar.

Makromoleküllerin yapısında en fazla bulunan ve çeşitliliği sağlayan atom olan karbon atomu birçok atomla ya da kendisiyle (en çok da O, H ve N ile) çeşitli bağlar yaparak, yan yana dizilerek zincirler ve yeni bileşikler oluşturur. Bu bileşiklerden birisi de H ve C'nin oluşturduğu hidrokarbon bileşiğidir. Hidrokarbonlar yapılarına oksijeni de katarak canlı için en önemli organik maddelerden birisi olan şekerleri yani karbonhidratları oluşturur.

80
Paylaş