İçerikler - Sayfa 428

Yapay Zeka'nın, yani zeki makinelerin, sağlık sektöründe, mühendislikte, arama-kurtarmada ve daha pek çok alanda hayatımızı kolaylaştırıyor olması elbette sevindiricidir. Fakat böyle güçlü bir teknolojinin savunma sanayinde kullanımının gelecekte getirebileceği riskler, aralarında fizikçi Stephen Hawking, Tesla Motors Şirketi yöneticisi Elon Musk ve Apple Şirketi kurucu ortağı Steve Wozniak gibi yapay zeka araştırmacılarının, uzmanların ve düşünürlerin bulunduğu bir camiayı öylesine rahatsız etmiş olmalı ki bu grup "otonom silah sistemleri"nin, diğer bir deyişle, "Yapay Zekaya Sahip Silah Sistemleri"nin gelecekteki olası tehlikelerine dikkat çeken ve Birleşmiş Milletler’e hitaben yazılmış açık bir mektuba imza attı. Bu mektubu buradaki yazımızdan okuyabilirsiniz.

Dışarıdan bir kişinin müdahalesine gerek duymayan ve önceden belirlenmiş kıstaslara haiz kişileri ya da hedefleri kendi kendine belirleyip vurabilen, kısacası kendi kendini yönetebilen araçlara "otonom silahlar" deniyor. Bu tür silahlar, en basit haliyle, hali hazırda birkaç yerde kullanılıyor. Örneğin, Kuzey ve Güney Kore arasındaki askerden arındırılmış bir bölgede sabit olarak konuşlanmış bir otonom silah türü 4 kilometreye kadar etrafta hareket eden herhangi bir kişiyi veya nesneyi kendi kendine hedef alıp vurabiliyor. Bir diğer örnek, İsrail'in kullandığı, havada uzun süre kalarak radar sinyalleri saptayabilen ve bulduğu anda bu sinyalin kaynağını yok edebilen otonom füze...

Tarihin erken devirlerinden beri yıldızlar insanları etkilemiştir. Modern bilim sayesinde artık yıldızların yapısı ve türleri hakkında çok daha fazla bilgiye sahibiz. Bu alandaki bilgi birikimi gün geçtikçe artıyor ve astrofizikçiler evrende var olabilecek teorik yıldız türleri ileri sürüyorlar.

Teorik yıldızlar esasen yıldız-benzeri yapılar olsa da yıldızların kimyasal yapısı ve füzyon enerjisi kaynağı ile ilgili standart karakteristik özelliklerini taşımaz. Bu listedeki yıldızlar fiziksel araştırmanın en uç noktasındadır ve doğrudan gözlemlenmemiştir. Tabii ki şimdilik... Ama gözleneceklerine dair de bir garanti veremiyoruz. Sadece kağıt üzerinde, fikirlerle var olduklarını düşünebiliriz. Bu fikirler bazen çok mantıklı görünse de, pekala bir gerçeklik ifade etmeyebilir.

Yıldız kayması, atmosfere giren bir göktaşının gökyüzü boyunca bıraktığı ısı ve ışık saçan izidir; dolayısıyla gerçek anlamıyla bir "yıldızın kayması" ile hiçbir alakası yoktur. Atmosfere giren meteoroid, mikrometeoroid, kuyruklu yıldız veya asteroid gibi göktaşları, atmosferimizdeki hava moleküllerine çarpmaları sonucunda sürtünme kuvveti nedeniyle çok yüksek sıcaklıklara ulaşırlar ve etrafa ısı ve ışık saçmaya başlarlar. Bir yandan da çok hızlı bir şekilde hareket ettikleri için, gökyüzünde ince uzun bir çizgi olarak görünürler.

Geceleyin gökyüzünde gördüğümüz yıldızların tamamı, bizim de içerisinde bulunduğumuz Samanyolu Galaksisi içerisinde yer alır. Yıldızların parlaklıkları, onların ne tür bir yıldız olduklarına göre değişiklik gösterir. Üstelik ne kadar uzakta olurlarsa, o kadar sönük görünürler. Fakat ne kadar yakın olurlarsa olsunlar, aradaki mesafeler hala o kadar astronomiktir ki, o yıldızların içlerinde bulundukları uzayda bir hareketleri olsa dahi, biz insan ömrü boyunca bu hareketi görmekte zorlanırız. Tıpkı, ufukta hızla ilerleyen bir geminin o hızlı, denizi yaran hareketini hiç fark edemeyişimiz gibi. Yani yıldızların kendi hareketlerini, gökyüzünde bırakın bir gecede görebilmeyi, on yıllar içerisinde bile görmek pek kolay değildir. Fakat kuşkusuz 10,000 yıl mertebesinde gökyüzündeki bazı yıldızların da konumu zamanla değişir.

Kıvırcık saça sahip olmak pek çok insanın hayalini süsler. Hatta bu sebeple birçok kişi kuaför salonlarında saatlerini harcar. Bu amaçla saçlara perma, maşa gibi pek çok değişik işlem uygulanır. Kıvırcık saçlı insanlar ise bu işlemlere gerek duymadan, saçlarının bukle bukle olmasını sağlayan mekanizmaya doğuştan sahiptirler.

Saçın düz veya kıvırcık olmasını sağlayan en temel faktör ise genetiktir. Saç şeklini çok büyük bir oranda genetik şifrelerimiz belirliyor. Kıvırcık saç geni, düz saç genine baskındır. Buna rağmen çevrenizde gördüğünüz insanlar daha çok düz saçlı olabilir. Saçın tipi, çoklu allel genler tarafından belirlenir. "Allel" dediğimiz kavram, farklı özelliklere sahip bir genin alternatif formu veya formlarıdır. Yani bu değişik alleller sayesinde saçın tipi çok değişik formlarda olabilir ("düz" ve "kıvırcıklık" dışında saçın "dalgalı" olması gibi.) Bu genlerdeki varyasyonlar da değişik ortamlarda değişik oranlarda bulunabilir.

Polaris yıldızı, kuzey yarımkürenin kutup yıldızıdır. Kutup yıldızı, Polaris'in sadece sıradan bir yıldız olmanın ötesinde, bir "belirteç" olduğunu anlamına gelir: Polaris'in "kutup yıldızı" adını alma sebebi, daima kuzey kutbunun bulunduğu yönü belirtmesidir. Kutup yıldızının sürekli kuzeyi gösterme nedeni, kuzey yarı kürede Dünya'nın dönüş ekseni doğrultusuna çok yakın bir noktada yer almasıdır.

Elbette, Dünya küresel olduğu için, Polaris sadece kuzey yarımkürenin kutup yıldızıdır. Güney yarımküreden görünen yıldızlar farklıdır ve bu bu bölgede belirgin bir kutup yıldızı yoktur. Bunun yanı sıra, kutup yıldızı, sanılanın aksine gökyüzündeki en parlak yıldız da değildir. Hatta oldukça sönük bir yıldızdır ve ışık kirliliği fazla olan büyük şehirlerde neredeyse görünemez. Sıklıkla; çoban yıldızı olarak adlandırılan, aslında yıldız olmayan, çok parlak görünümlü Venüs ile karıştırılır.