İçerikler - Sayfa 356

Yeryüzünün geçmişine bakıldığında, primatların oldukça yeni hayvanlar olduğu görülür. Çoğu hayvan türü, ilk maymunlar ve onların önmaymun (prosimiyen) ataları evrimleşmeden epey önce yok olmuştur. Dünya, günümüzden 4.55 milyar yıl önce oluşmuş ve ilk canlılar 3.5 milyar yıl önce ortaya çıkmış olsa da en erken primatlar fosil kaydında ilk olarak 50-55 milyon önce ortaya çıkmaktadır. Bu, kuş olmayan dinozorların yok oluşundan 10-15 milyon yıl sonrasıdır.

Primat benzeri geçiş canlıları, Mezozoik Zaman'ın sonlarında (yani yaklaşık 66 milyon yıl önce) evrimleşti. Bu zamanlarda yeryüzü, günümüzdekinden oldukça farklıydı. Kıtalar günümüzden farklı konumlardaydı ve biraz farklı biçimlerdeydi. Kuzey Amerika, Avrupa'ya bağlılığını sürdürürken Güney Amerika'dan henüz ayrılmamıştı. Hindistan, henüz Asya'nın bir parçası değildi ve yılda 20 santimetre gibi şaşırtıcı bir hızla Asya'ya doğru ilerliyordu. Avustralya Antarktika'ya yakındı. Çoğu kara kütlesi, sıcak dönencel (tropikal) ya da dönence altı (astropikal) iklimini sürdürüyordu.

Samanyolu ve Andromeda Galaksilerinin birkaç milyar yıl içerisinde birleşeceği ve yeni bir eliptik galaksi oluşturacağı bilinen bir gerçek. En az 1 trilyon yıldız içeren bu dev kozmik komşumuzu (nereye bakacağınızı biliyorsanız ve biraz şanslıysanız) çıplak gözle görmek de mümkün.

2.5 milyon ışık yılı uzaklıktaki Andromeda'nın galaksimize halen yeterince uzak olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak yapılan yeni çalışmalar aramızda neredeyse hiç boşluk olmadığını gösteriyor.

II. Ramses, Eski Mısır'ın Yeni Krallık döneminde tahta çıkmış XIX. Hanedanı'nın üçüncü hükümdarıdır. Maneton'a ve bazı tarihçilere göre altmış altı yıl tahta kalmıştır.^[1] Tahtta kaldığı sürede Yukarı ve Aşağı Mısır boyunca kuzeyden güneye birçok eser yaptırtmıştır. Eski eserlerin üzerlerine kendisi için yazılar ve resimler kazıtmıştır. Bu yüzden Mısır geleneklerinden biri olan yeni gelen kralın bir önceki kralın ismini kazıttırma geleneği de II. Ramses ile bozulmuş, tarihte eksik parçalar oluşmuştur. Duvarlara kazıttırdığı figürler ve resimler ile kendi hakkında bir "savaşçı kral" imajı yaratsa da sadece hükümdarlığının ilk on yılında seferler düzenlemiştir.

II. Ramses'in görkemli bir kral olma çabası yaptırdığı yapılarda da açıkça görülmektedir. Yeni Krallık Dönemi'yle birlikte görkemli yapılar yapılmaya başlanan Mısır'da birçok lokasyona anıtlar ve kendi figürlerini yaptırtmıştır.

Vietnam Savaşı; Amerika ve Sovyetler Birliği arasında Vietnam'da geçmiş uzun süreli, yüksek maliyetli ve bölücü bir savaştır. Savaş; Sovyetler Birliği, Kuzey Vietnam Komünist yancıları ile Amerika Birleşik Devletleri Güney Vietnam Anti-Komünizm tarafları arasında gerçekleşmiştir. 1 Kasım 1955'te başlayan bu savaşa Amerika 1963-1973 yılları arasında dahil olmuştur. Bu savaş her ne kadar aslen Vietnam'da yaşanmış olsa da Kamboçya ve Laos'u da etkilemiş, bölgede bulunan bu ülkelere de sıçramıştır. Vietnam Savaşı'nda 3 milyondan fazla insanın öldüğü ve bu ölülerin yarısından fazlasını Vietnamlı sivillerin oluşturduğu iddia edilmektedir.^[1]

969 yılında Çin'in Güneydoğu Asya ve Vietnam üzerindeki yetkileri son buldu. Bunun sonucunda 915 yıl boyunca bir dizi imparatorluklar bu bölgelerde hüküm sürdü. Fransız tüccarlar, 17. Yüzyılda Vietnam'da ticaret yapmaya başladılar ve bunu takip eden süreçte Fransız misyonerler de ticarete dahil oldu. Misyonerleri ve onların ticaretini koruma altına almak için 1858'de Fransız askerleri Vietnam'a ve etrafındaki diğer ülkelere saldırılar yapmaya başladılar. 1884'te, Vietnam, Laos ve Kamboçya'nın da dahil olduğu, "Fransız Hindiçini" olarak bilinen bir Fransız kolonisi oluşturuldu. Bu bölge, 2. Dünya Savaşı'nda Japonya burayı işgal edene dek Fransız kolonisi olarak varlığını sürdürdü.

Gıda tüketimi ile insan hastalıkları arasındaki ilişki çok erken zamanlardan beri bilinmektedir. Bu ilişkiyi ilk bildiren kişi Hipokrat (MÖ 460) olmuştur.^[1] Gıda kaynaklı hastalıklar (genelde "gıda zehirlenmesi" olarak bilinir), genellikle bakteriler ve/veya bunların toksinleri, parazitler, virüsler, kimyasallar veya diğer maddelerle kontamine olmuş gıdaların tüketilmesinden kaynaklanmaktadır. Gıda kaynaklı patojenler, gıda kaynaklı bir hastalığa neden olabilen biyolojik ajanlardır. Gıda kaynaklı hastalık salgını, ortak bir gıdanın tüketilmesinden kaynaklanan iki veya daha fazla benzer hastalık vakasının ortaya çıkması olarak tanımlanmaktadır.^[1][2][3]

Gıda kaynaklı patojenler açısından riskli besinler arasında et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri, balık ve deniz ürünleri, hazır gıdalar, salatalar, kümes hayvanı et ürünleri, meyve ve sebzeler sayılabilir.^[2] Gıda kaynaklı hastalık, bir patojen gıda ile alındığında ve insan konakçıda yerleştiğinde (ve genellikle çoğaldığında) veya toksijenik bir patojen bir gıda ürününde yerleştiğinde ve daha sonra insan konakçı tarafından vücuda alınan bir toksin ürettiğinde ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, gıda kaynaklı hastalıklar genel olarak "gıda kaynaklı enfeksiyon" ve "gıda kaynaklı zehirlenme" olarak ikiye ayrılır. Gıda kaynaklı enfeksiyonlarda, genellikle bir kuluçka dönemi söz konusu olduğundan, besinin vücuda alınmasından semptomların ortaya çıkmasına kadar geçen süre, gıda kaynaklı zehirlenmelere göre çok daha uzundur.^[1]