Melodi, belirli ses perdelerinin (İng: Pitch) ve ritmik öğelerin bir arada yer aldığı; kültürel ve evrensel pek çok özelliği içinde barındıran bir kavram olarak tanımlanabilir.^[1] Örneğin, pek çoğumuzun eğitimimizin ilk yıllarında öğrendiği müzik notaları olan "do, re, mi, fa, sol, la, si" birer ses perdesidir. Bu notaların belirli bir ritim kalıbı ve tempo ile birleşimi de melodiyi oluşturur.

Notaları düşündüğümüzde, belki "do" notası veya "la" notası tek başına bir anlam ifade etmez ama notaların oluşturduğu bütün, yani melodi belirli bir kültür içinde veya evrensel olarak bir anlam taşır hale gelir. Milli marşlar buna belirgin bir örnek olarak verilebilir. Marşlar da diğer müzikler gibi tekil ses perdelerinin bir araya gelmesinden ve buna eşlik eden bir ritmik yapıdan oluşur. Fakat bir araya gelen bu müzikal yapılar sadece melodiyi değil, melodiye yüklediğimiz anlamı da inşa eder. "Do" notası tek başına bir anlam ifade etmez veya bizde bir duygusal tepkiye sebep olmazken, milli marş içinde geçen pek çok do notası ve başka notalarla bir araya gelerek müziğe yönelik anlam ve duygu dünyamızın yapı taşlarını oluşturur.

İnsanlar farkında bile olmaksızın sürekli başkalarından bir şeyler öğrenirler. Böylece sosyal öğrenme, zahmetli bir yol olan deneme yanılma yöntemini önlemiş olur. Tekerleğin her seferinde yeniden icat edilmesine gerek yoktur. Peki kültürel öğrenmenin ve insan türünün evrimsel başarısının temeli olan bu yetenek nereden geliyor?

LMU'da Gelişim Psikolojisi ve Eğitim Psikolojisi Bölüm Başkanı Profesör Markus Paulus tarafından yürütülen bir araştırma, bu yeteneğin kökenlerinin erken çocukluk dönemine dayandığını gösteriyor. Markus Paulus, çocukların taklit etme yeteneklerini bakıcıları tarafından taklit edildikleri için kazandıklarını belirtiyor.

Yeni bir ada ya da göl ortaya çıktığında, oraya ilk ulaşan bitki ve hayvanlar daha sonra gelenlere göre avantajlıdır ve yeni türlere dönüşme olasılıkları daha yüksektir; ya da evrimsel biyologlar uzun zamandır böyle varsaymaktadır. Ancak Doğu Afrika'daki Victoria Gölü'nde bulunan fosiller üzerinde yapılan bir çalışma, türleşme yarışını kazanmak için erken varmaktan daha fazlasının gerektiğini gösteriyor. Ekip Nature dergisinde yayınladığı raporda, birçok balık türünün bu gölde aynı zamanda kolonileşmesine karşın, sadece çiklitlerin 17.000 yıldan daha kısa bir sürede 500 tür oluşturarak yükselişe geçtiğini belirtiyor. Çalışmada yer almayan Helsinki Üniversitesinden evrimsel gelişim biyoloğu Claudius Kratochwil şöyle diyor:

Bangor Üniversitesinden evrimsel biyolog ve çiklit balığı uzmanı George Turner, bulguların fırsat ve çok yönlülüğün öncelikten daha önemli olduğunu gösterdiğini ekliyor.

Hücreler yaşamın temel birimleridir ve her biri, belirli görevleri yerine getiren çeşitli organelleri içerir. Organeller, hücrenin hayati fonksiyonlarını yerine getirmek için birlikte çalışan yapılardır. Örneğin mitokondriler enerji üretirken ribozomlar protein sentezler, lizozomlar ise atıkları parçalar. Organellerin her biri, hücrenin ve dolayısıyla tüm organizmanın sağlıklı ve işlevsel kalmasında hayati rol oynamaktadır.

Geçtiğimiz günlerde ise ETH Zürih'ten araştırmacılar daha önce literatürde rastlamadığımız yeni bir organel keşfettiklerini duyurarak bildiğimiz organel çeşitlerine bir yenisini eklediler. Bu makalemizde yeni keşfedilen bu organeli, organelin evrimsel tarihini ve hücre içerisinde üstlendiği görevleri ele alacağız.

İnsanlık tarihinin çok büyük bölümü boyunca ekonomi neredeyse hiç büyümemiştir. Gerçekçiler İçin Ütopya kitabında Rutger Bregman şöyle söylüyor:^[1]

Çünkü tarihçilere göre, 1300'lerde İtalya'da ortalama yıllık gelir 1.600$ iken, 1800'lere gelindiğinde bu rakam değişmemişti.^[1] Oysa bu süre boyunca Kolomb, Galileo, Newton, Bilim Devrimi, Reform ve Aydınlanma, barut, matbaa ve buhar makinesinin icadı gibi büyük olaylar ve büyük kişilikler gelip geçmişti.