NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu evrenin en eski köşelerinde bulunan ve süper kütleli karadeliklerin "bebek" yaşam evrelerini keşfetti. Görselde bunları küçük kırmızı noktalar olarak görüyorsunuz.

Gözlemleri inceleyen ekip, Avusturya Bilim ve Teknoloji Enstitüsü'nde astrofizik yardımcı doçenti ve The Astrophysical Journal'da yayınlanan yeni bir makalenin başyazarı olan ekip lideri Jorryt Matthee'nin yaptığı açıklamada belirttiği gibi, "evrenin uzak geçmişinde çok uzaktaki soluk küçük kırmızı noktaların son derece büyük karadeliklerin küçük versiyonları olduğu" sonucuna vardı. Matthee ise bu özel nesnelerin karadeliklerin oluşumu hakkındaki düşüncelerimizi değiştirebileceğini belirtiyor.

Önyıldız, yıldız evrimi sürecinde bir yıldızın erken evresindeki hâlidir. Yıldızların, evrenin en görkemli yapılarından biri olduğu açıktır. Bu büyük, görkemli, sıcak ve hayat veren yapılar; canlılığın oluşması için gerekli olan elementlerin üretildiği yerdir. Öyle ki Güneş ve benzeri yıldızlar; nükleer reaksiyonlar aracılığıyla hidrojen ve helyum hariç, periyodik tabloda demir elementine kadar olan birçok elementin oluşmasını sağlayan ana kaynaktır. Ancak önyıldızlar, sadece elementlerin üretildiği fabrikalardan ibaret değildir. Aynı zamanda gezegenlerin doğumunda önemli bir rol de oynamaktadırlar. Önyıldızlar; yaşanabilir bölgelerde canlılığın oluşumunu mümkün kılan koşulları sağlayarak Dünya benzeri gezegenlerde canlı yaşam oluşması ihtimalini artırabilirler.

Dünya'daki hayatın başlangıcında ve devamında ana enerji kaynağı olan Güneş'imizin ve belki de farklı gezegenlerdeki canlılığın da ana enerji kaynağı olabilecek diğer yıldızların oluşumu ise tıpkı ana rahmindeki bir yavrunun oluşumu gibi oldukça uzun, kendiliğinden gerçekleşen ve zahmetli bir süreçtir. Bu sürecin başına, yani yıldızın oluşmadan önceki evresindeki haline ise "önyıldız" ya da "protostar" ismi verilir.

İnternet ile birlikte bilgiye ulaşımın kolaylaşması sayesinde pek çok insan artık bilimsel konularda kendi araştırmasını yapmaya başladı. Çoğu bu araştırmalarında sizin de yakından bildiğiniz PubMed sitesini kullanıyor. İnsanlar genellikle bir makalenin PubMed'de yayınlanmasının güvenilir ve iyi olduğunu gösterdiğini düşünüyor. Ancak bu, her zaman doğru değil.

PubMed'i bilim kültürünün Google'ı olarak düşünsek hata etmiş olmayız. Yayınlanmış bir makale arıyorsak, bir araştırmacının geçmiş çalışmalarını merak ediyorsak veya ilgimizi çeken bir konu hakkında kanıtların bir incelemesi olup olmadığını görmek istiyorsak, ilk durağımız neredeyse her zaman PubMed olur. Jonathan Jarry'nin bu konu hakkındaki düşünceleri ise şöyle:

Toryum (kimyasal sembolü Th) toprakta, kayalarda, suda, bitkilerde ve hayvanlarda eser düzeyde bulunan doğal olarak oluşan radyoaktif bir metaldir. Toryum, normal koşullar altında katıdır. Toryumun doğal ve insan yapımı formları vardır ve bunların hepsi radyoaktiftir. Genel olarak, doğal olarak oluşan toryum Th-232, Th-230 veya Th-228 olarak bulunur.

Toryumun doğada uranyumdan daha bol bulunması; fisyon yerine verimlilik arttırıcı özellikte olması (ve yalnızca geri dönüştürülmüş plütonyum gibi fisyona uygun bir malzeme ile birlikte yakıt olarak kullanılabilmesi); toryum yakıtlarının çeşitli nükleer reaktörlerde tekrar kullanılmak üzere fisyona uygun uranyum-233 üretebiliyor olması ve erimiş tuz reaktörlerinin toryum ile çalışmaya çok uygun olmasından ötürü, toryumun yeni bir ana enerji kaynağı olarak kullanılması, uzun yıllardır heyecan verici bir beklenti olmuştur. Toryum içinde saklı olan enerjinin uygun maliyetli bir şekilde çıkarılması hala bir zorluktur ve önemli miktarda Ar-Ge yatırımı gerektirmektedir. Bu konudaki çalışmaların ezici çoğunluğu, ABD'nin kısıtlı desteğiyle Çin'de gerçekleşmektedir.

Geçen her yılla beraber iki şeyin hizalanacağı düşünülür. Biri dünyadaki mevsimsel yıldır: Periyodik gündönümü ve ekinokslarla da denk gelen; kıştan bahara, bahardan yaza, yazdan güze geçişler. Öte yandaysa astronomik yıl bulunur: Dünya'nın Güneş etrafındaki bir turunu tamamlaması ve yörüngesinin başına dönmesi. Bir önceki takvimimizi şu an kullandığımız miladi takvimle değiştirmemizin sebebi, Dünya'nın yörüngesiyle örtüşen yıldız yılını değil de mevsimlerle örtüşen Güneş yılını kullanarak yılın geçişini ölçmeye yarayan bu iki farklı metodun aynı sonucu verdiğinden emin olmaktı.

Fakat Güneş yılını seçmemizle ve zamanı kaydetme hakkındaki modern bilgilerimizle dahi takvimimiz gerçek zamanla örtüşmez. Bunun sebebi Dünya'nın yörüngesel özelliklerinin zamanla değişmesidir. Yani yeterince zaman geçtiğinde, gerçek zamanı yakalamak için takvimimizi güncellememiz gerekecek. Peki bunun için ne kadar zamanımız var ve takvimimizi nasıl güncellememiz lazım? Bu Alisa Rothe'nin de aklını kurcalayan bir soru: