İçerikler - Sayfa 125

Oxford Üniversitesi Arkeoloji Fakültesi'nden Avrupa Arkeolojisi Profesörü Amy Bogaard öncülüğündeki yeni bir çalışma, insan toplumlarında son 10.000 yılda görülen yüksek gelir eşitsizliğinin toprak talebini arttıran tarım uygulamalarıyla teşvik edildiğini ortaya koyuyor. Arazinin kıt olduğu yerlerde hane halkları arasında gelir eşitsizliği sıklıkla artarken arazinin bol olduğu yerlerde gelir daha eşit bir şekilde dağılıyordu.

Çalışma, Bogaard ve Washington Eyalet Üniversite'sinden Tim Kohler ortak editörlüğünde Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinin özel bir sayısında yayınlandı.^[1] Dünya çapında 27 bilim insanının katılımıyla 1.700'den fazla arkeolojik yerleşimden yaklaşık 47.000 evin analiz edildiği araştırmada analiz edilen antik konut verilerini içeren veritabanı ise açık erişimli olarak kullanıma sunuldu. Profesör Amy Bogaard, şöyle anlatıyor:

Fenike kültürü, Doğu Akdeniz'deki Tunç Çağı şehir devletlerinde ortaya çıktı, ilk alfabe gibi pek çok günümüz yazı sisteminin temelini atan önemli yenilikler geliştirdi. M.Ö. 1. binyılın başlarında Fenike şehirleri, İber Yarımadası'na kadar uzanan geniş bir deniz ticaret ağı kurarak kültürlerini, dinlerini ve dillerini Akdeniz'in orta ve batı kesimlerine yaydı.

M.Ö. 6. yüzyıla gelindiğinde, günümüz Tunus'unda bulunan Fenike sahil kolonisi Kartaca, bu bölgede söz sahibi olmaya başladı. Romalılar, kültürel olarak Fenike'ye bağlı ya da Kartaca yönetimindeki bu topluluklara "Pön" adını verdi. Kartacalı imparatorluk, özellikle Roma Cumhuriyeti ile yapılan üç büyük "Pön Savaşı" ve Kartacalı general Hannibal'ın Alpler'i aşan sürpriz seferiyle tarihte derin iz bıraktı.

Böcekler dünya çapında endişe verici bir hızla yok oluyor, ancak neden? Binghamton Üniversitesi liderliğinde yapılan yeni bir araştırmaya göre, tarımsal yoğunlaşma öne sürülen nedenler listesinin başında geliyor ancak birbiriyle bağlantılı ve etkileşim halinde olan birçok başka faktör de bu süreçte rol oynuyor.

Böcek popülasyonlarının 30 yıldan kısa bir süre içinde %75 oranında azaldığını ortaya koyan 2017 tarihli endişe verici bir araştırmanın da etkisiyle böceklerin azalması üzerine yapılan araştırmalar son yıllarda büyük bir ivme kazandı Bu durum, bilim insanlarının soruna yönelik farklı nedenler öne sürdüğü sayısız makalenin yayınlanmasına yol açtı.

Şu anda, Kuzey Amerika kıtasının alt kısmı Dünya'nın erimiş mantosuna doğru damla damla akıyor. Texas Üniversitesi'nden araştırmacılar, Nature Geoscience dergisinde yayınladıkları makalede kraton incelmesi adı verilen bu jeolojik olayın ilk gerçek zamanlı olarak incelenmesi olabileceğini belirtiyor.^[1]

Kratonlar, gezegenin kıtalarının bir kısmını oluşturan eski ve devasa kaya kütleleridir. Genellikle milyarlarca yıl boyunca sabit kalsalar da bazen jeolojik hareketler, bu kaya katmanlarının "kratonik incelme" veya "kratonik damlama" yoluyla yok olmasına neden olabiliyor. Bu olayın belgelenmiş bir örneğinin, milyonlarca yıl önce Kuzey Çin Kratonu'nun en derin kök katmanında yaşandığı biliniyor olsa da bilim insanları, şimdiye kadar bu süreci anlık olarak gözlemleyememişti.

Evcil kedilerin kökeni üzerinde çalışan araştırmacılar, uzun süredir kedilerin Neolitik dönemdeki ilk çiftçilere eşlik ederek tarımın yayılmasıyla birlikte Avrupa'ya dağılmış olabileceğini düşünüyordu.

Roma Tor Vergata Üniversitesi'nin 42 kurumla iş birliği içinde yürüttüğü bir araştırma ve Exeter Üniversitesi'nin 37 kurumdan katılımcılarla gerçekleştirdiği diğer bir araştırma, daha önce düşünülenden daha karmaşık bir tarih ortaya koyuyor. Her ikisi de evcil kedinin muhtemel kökeni olarak Tunus'u işaret ediyor.