Los Angeles Yangınlarında Ev Kayıplarının En Güçlü Sebebi Ağaçlar Değil, Bina Yoğunluğuydu!

California Polytechnic State University (Cal Poly) öğretim üyeleri ve bilim insanları tarafından yapılan yeni bir çalışma, Ocak 2025'teki felaket boyutundaki Güney Kaliforniya yangın fırtınalarında evlerin yıkılıp yıkılmadığını belirleyen en güçlü göstergenin kentsel ağaçlar değil, bina yoğunluğu olduğunu ortaya koyuyor. İlgili makalenin, Urban Forestry & Urban Greening dergisinde yayımlandığını görüyoruz.

Araştırma ekibi, Eaton ve Palisades yangınlarının bıraktığı izler içindeki 15.082 yapıyı ve 52.893 ağaç örtüsünü inceleyerek kentsel bitki örtüsü ile yapı yoğunluğunun evlerdeki hasarla olan göreli ilişkilerini değerlendirdi.

Cal Poly biyolojik bilimler öğretim görevlisi ve çalışmanın başyazarı Dr. Reed Kenny, ekstrem kentsel yangın fırtınaları sırasında evlerin birincil yakıt kaynağı haline geldiğini belirterek bu durumu şöyle açıklıyor:

Ateş bir mahalleye girdiğinde, yapıdan yapıya yayılım, ağaçların varlığından çok daha fazla önem taşır.

Urban Trees and Structure Loss in the 2025 Eaton and Palisades Fires (Tür: "2025 Eaton ve Palisades Yangınlarında Kentsel Ağaçlar ve Yapı Kaybı") başlıklı bu çalışmanın, Cal Poly ve San Luis Obispo merkezli Kentsel Orman Enstitüsünden bilim insanları ile öğretim üyelerinden oluşan bir araştırma ekibi tarafından ortaklaşa yazıldığını biliyoruz.

Yangın Kayıplarında Ağaçların Etkisi Neden Düşük?

Kaliforniya tarihindeki en yıkıcı kentsel arayüz yangınlarından ikisini inceleyen bu çalışmada, yaban hayatına ait bitki örtüsünün insan yerleşimleriyle birleştiği alanların dinamiklerini görüyoruz. Araştırmacılar; yapı kaybını hangi faktörlerin en çok etkilediğini anlamak için CAL FIRE hasar denetimlerini, bina taban alanı verilerini, Işık Tespit ve Uzaklık Tayini haritalamasını, uydu görüntülerini ve rüzgar modellemelerini bir araya getirdi.

Elde edilen sonuç oldukça netti: Birbirine çok yakın inşa edilmiş evlerin yanma olasılığı, daha az yoğun mahallelerdeki evlere kıyasla çok daha yüksekti. Her iki yangında da bir hektarlık alana düşen her ek komşu yapı, evlerin yıkım olasılığını önemli ölçüde artırdı. Buna karşılık ağaç örtüsünün etkisi oldukça küçüktü, tutarsızdı ve hatta bazı durumlarda daha düşük kayıplarla bile ilişkiliydi.

Los Angeles bölgesindeki Pasifik Palisades mahallesini merkez alan Palisades ve Eaton yangınları 7 Ocak 2025'te başlamıştı. Bu yangınlar Santa Monica ve Malibu şehirleri arasındaki ormanlık yamaçlar ile Altadena topluluğunun yerleşim yerlerini kül etti. Raporları incelediğimizde bu orman yangınlarının toplamda 30 kişinin ölümüne ve 16.000'den fazla ev ile iş yerinin yok olmasına yol açarak tahminen 76 milyar ila 131 milyar dolar arasında bir maddi kayba neden olduğunu görüyoruz.

Elde Edilen Temel Bulgular Neler Gösteriyor?

Araştırmanın sunduğu verilere baktığımızda yangınların mahalleler üzerindeki etkisi hakkında oldukça detaylı bir tablo çizildiğini fark ediyoruz. Bu çalışmadan elde edilen bazı temel bulgular, genel kabul gören belirli varsayımları doğrudan sorgulamamızı sağlıyor.

• Her iki yangında da ev kaybının en güçlü göstergesi bina yoğunluğuydu.
• Komşu binalara daha yakın olan evlerin yok olma ihtimali daha yüksekti.
• Ağaç örtüsünün etkileri ise iki yangın arasında farklılık gösteriyordu ve genel olarak oldukça zayıftı.
• Evlerin iki metre yakınındaki tüm ağaç örtüsünün kaldırılmasının simüle edilmesi, öngörülen kayıplarda yalnızca çok küçük oranlarda bir azalma sağladı.

Kaliforniya eyaleti, şu sıralar bir yapının etrafındaki ilk 1,5 metrelik alanda bitki örtüsünün tamamen temizlenmesini ve böylece közlere karşı dirençli bir savunma bölgesi oluşturulmasını gerektirebilecek "Sıfırıncı Bölge" savunma alanı kurallarını uygulamaya koyuyor. Ancak elimizdeki bu yeni çalışma; ağaçların yoğun kentsel yangın fırtınalarında ev yıkımının ana itici gücü olduğuna dair daha güçlü kanıtlar bulunmadan, değerli kentsel bitki örtüsünü ortadan kaldırma konusunda politika yapıcıların dikkatli olmaları gerektiğini öne sürüyor.

Kentsel ağaçlar; halk sağlığına fayda sağlamanın yanı sıra gölge, serinlik, yağmur suyu tutma ve daha temiz bir hava gibi sayısız çevresel fayda sunar. Araştırmacılar, bitki örtüsünün büyük ölçekte kaybedilmesinin yeni çevresel ve insani maliyetler yaratabileceğini, buna karşın bu tür yangınlarda kayıpları azaltmak için nispeten çok az fayda sağlayacağını savunuyorlar.

Yangın Güvenliğinde Yeni Bir Yaklaşım

Bulguları genel hatlarıyla değerlendirdiğimizde yerleşim yerlerindeki ağaçları tamamen kesmek yerine farklı stratejilerin çok daha etkili olabileceğini anlıyoruz. Toplumlar, ağaçlardan kurtulmak yerine farklı önlemlere odaklanarak evlerini çok daha iyi koruyabilirler. Bu önlemler arasında öncelikle yangına dayanıklı yapı malzemelerinin kullanılması yer alıyor.

Bunun yanı sıra bilim insanları, yangın güvenliği için şu unsurların da büyük önem taşıdığını vurguluyor:

• Köz girmesini engelleyen havalandırma boşlukları ve çatılar inşa etmek.
• Mümkün olan durumlarda yapılar arasındaki mesafeyi artırmak.
• Mahalle ölçeğinde kapsamlı yangın planlamaları yapmak.
• Ağaç budama ve dökülen kuru yaprakların temizlenmesi gibi düzenli bakım uygulamalarını sürdürmek.

Orman yangını felaketleri giderek daha büyük bir hızla ormanlardan banliyölere ve şehirlere doğru kayarken, bu çalışma kritik bir soruyu yeniden çerçevelendiriyor: Asıl sorun ağaçlar mı, yoksa daha büyük riski oluşturan şey savunmasız yapı özellikleri mi?

Araştırmacılar, gelecekteki orman yangını politikalarının evleri güçlendirmeye ve kentsel tasarıma öncelik vermesi gerektiği sonucuna varıyor. Elbette bunu yaparken, ağaçların toplumlara sağladığı devasa faydaların da dikkatle dengelenmesi büyük bir önem taşıyor.