Lepistes Balığı Nedir? Neden Bu Kadar Yaygın Bir Türdür?
/old/content_media/3723213440e3ea2a80717dc1969081a2.png)
- Özgün
- Biyoloji
/profile/b39a52bf-ba2b-4df6-bfda-0b35b1adac6b.jpeg)
/profile/19df4c20-ed37-4a60-be2c-53089f3015fa.jpeg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Lepistes balığı (Poecilia reticulata), Güney Amerika kökenli olup kolay bakımı, hızlı üremesi ve çeşitliliği sayesinde akvaryum hobisinde en çok tercih edilen canlı doğuran tatlı su balıklarından biridir.
- Dişi lepistesler erkeklerin spermlerini depolayabilir ve 8 aya kadar yeniden çiftleşmeden ardı ardına üreyebilirler; bu özellik, türün hızlı çoğalmasını sağlar ancak genetik problemlere yol açabilir.
- Lepistesler renk, desen ve kuyruk tipi gibi varyantlarla çeşitlenir ve bu farklılıklar tür değişikliği değil, aynı türün farklı varyantları olarak kabul edilir; bilimsel araştırmalarda cinsel seçilim ve popülasyon genetiği için model türdürler.
Lepistes balığı (Lat: "poecilia reticulata") dünya üzerinde en çok satılan tropikal balığıdır ve akvaryum hobisindeki en popüler canlı doğuran balıklardan biridir. Ülkemizde de oldukça yaygın olan bu tür özellikle kolay bakımı, kolay üremesi ve oldukça farklı çeşitliliğe sahip olması nedeniyle çokça tercih edilir. Köken olarak Güney Amerika kökenli olsa da artık günümüzde dünyanın birçok yerindeki farklı habitata yayılmış durumdadır.
Lepistes Hakkında Genel Bilgiler
Oldukça barışçıl balıklar olmalarından, canlı doğurarak çok kısa sürede sayılarını kolayca artırabilmelerinden ve kolay bakım koşullarından dolayı çokça tercih edilen tatlı su balıklarındandır. Akvaryum hobisine başlayan birçok kişi bu hobiye lepistes balığıyla başlamaktadır.
Çokça üretildiğinden dolayı birçok farklı türü vardır bu da görsel açıdan her zevke hitap eden bir lepistes balığı bulunmasına katkı sağlar. Genellikle çok canlı renklere sahip olsalar da bu bir zorunluluk değildir ve uygun şartlar altında tamamen soluk ve belirsiz renklere de sahip türler olabilir.
Lepistes Özellikleri
Lepistes, canlı doğuran tatlı su balıkları arasında en yaygın bilinen türlerden biridir. Küçük boyutları, renkli görünümleri ve dayanıklı yapıları; bilimsel çalışmalar ve akvaryum hobisinde sıklıkla tercih edilmelerini sağlar.[1] Lepistes balıklarının temel özelliklerini şu şekilde sıralamamız mümkündür:
- Latince: Poecilia reticulata.
- Köken: Güney Amerika (Barbados, Brezilya, Guyana, Jamaika, Trinidad ve Tobago, US Virgin Adaları ve Venezuela).
- Tank: Tatlı su, bitkili tatlı su.
- Kategori: Canlı doğuran.
- Sıcaklık: 17°C - 28°C arası.
- Sertlik: Yumuşak ile çok sert arası.
- pH: 7.0 - 8.5.
- Beslenme: Omnivor (etçil ve otçul).
- Ömür: 2 yıla kadar.
- Boy: 6 cm'e kadar.
- Davranış: Barışçıl.
- Zorluk: Çok kolay.
Lepistes İsminin Kökeni
İsmin kökeni 1866 yılında onu Trinidad'da bulan Robert John Lechmere Guppy'ye dayanmaktadır (İngilizce'de balığın adı halen guppy olarak geçer). Britanya Müzesine götürüldükten sonra bir ihtiyolog tarafından Girardinus guppii ismi verilmiştir. O zamandan bu yana, Lebistes reticulatus ismi dahil birçok isim değişikliği geçiren bu balık şu anda Poecilia reticulata olarak isimlendirilmektedir.
Lepistes Balıkları Nasıl Ürer?
Erkekler dişilere göre çok daha etkileyici bir görünüme sahiptir. Çok daha canlı renkleri ve desenleri bulunur. Dişilere göre daha ufaktır ama daha gösterişlidirler. Rekabet ortamından doğacak sorunları engellemek için 2 dişi başına 1 erkek şeklinde bulundurulmaları tavsiye edilir. 3 ay civarında ise cinsel olgunluğa ulaşırlar ve tek bir dişi birden fazla erkekle çiftleşebilir (poliandri). Genellikle 21-30 gün arasında doğururlar. Doğurduktan kısa süre sonra yeniden çiftleşebilirler. Üremeleri için en uygun sıcaklık 22°C ile 26°C arasındadır.
Pek bilinmese de dişiler erkeklerin spermlerini depolayabilen bir mekanizmaya sahiptir. Yeniden çiftleşmeden 8 aya kadar ardı ardına üreyebilir. Yani erkek lepistes balığı öldükten aylar sonra bile çocuğa sahip olabilir.[1]
Bir lepistes balığı tek seferde 200 kadar yavru verebilir. Bu sayı genellikle 30-60 arasındadır. Ne yazık ki genelde doğan yavrularla aynı ortamda büyüdüklerinden dolayı, aynı genetik yapıya sahip lepistes balıkları birbiriyle çiftleşmekte bu nedenle genetik problemler yaşamaktadırlar. Bu da birçok hastalığa zemin hazırlayarak onları daha zayıf hale getirmektedir. Özellikle nitrit patlaması gibi durumlardan çabucak etkilenirler.
/content/71959196-ce0f-47bf-9457-a7ae1431036d.jpeg)
Evcil AlYeni doğan yavruları yeme alışkanlıkları bulunur. Bazı hobiciler bu durumu önlemeye çalışsa da doğal olarak böyle bir eğilime sahiptirler ve şartlar el verdiğinde kendi yavrularını yerler. Bunun gerçekleşmemesi için doğum yapmak üzere olan dişi genellikle ayrı bir ortama alınır (burada dişiyi strese sokacak dar bir alana hapsetmemek önemlidir). Bunu doğal bir şekilde gerçekleştirebilmek için yavruların saklanabileceği bitkili ortamlar veya su üzerine rafya serme gibi çözümler üretilmektedir. Böylece yavrular olgunluğa ulaşana kadar saklanabilirler.
Birçok akvarist, farklı görünümlerde lepistes balığı elde edebilmek için birbirleri arasında çiftleştirmektedirler. Bu nedenle dünya üzerinde çok farklı görünümlerde lepistes balığı görmek mümkündür. Bunlara örnek olarak full red lepistes, full black lepistes, fil kulak lepistes ve albino lepistesi verilebilir.
Lepistes Neyle Beslenir?
Omnivor (hem etçil hem otçul) canlılar olmalarından dolayı pek fazla seçici değillerdir. Her ne kadar birçok besin maddesini tüketseler de besin değeri düşük yemlerle beslememelidirler.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
/evrimagaci.org/public/images/misc/feed-support-2.png)
Özellikle su piresi veya artemia gibi besin değeri yüksek gıdalar ile beslendiklerinde çok daha sağlıklı olacaklardır. Akvaryum hobisine başlayan birçok kişi, balıklarını kötü beslediği için az ürediklerinden, çabuk hastalanıp öldüklerinden ve boyutlarının küçük kalmasından şikayet etmektedir.
Farklı Lepistes Türleri
Genellikle yukarıda bahsettiğimiz full red veya full black gibi lepisteler ayrı bir tür olarak bahsedilse de bu doğru değildir. Türün adı Poecilia reticulata'dır ve sadece renk ve desen değişimi gibi özellikler bu durum değişmez. Lakin farklı lepistes türleri de bulunur. Örneğin endler lepistes olarak bilinen tür aslında Poecilia wingei'dir. Benzer bir şekilde bataklık lepistesi olarak bilinen ise Micropoecilia picta'dır.
Bir lepistes varyantını diğeriyle kıyaslayabilmek için birtakım belirgin karakteristik farkların olması gerekmektedir. Bu sınıflandırma aşağıdaki hususlara göre yapılır:
- Renk: Yüzgeç rengi ve gövde rengi ayrı ayrı ele alınarak değerlendilir çünkü her ikisi de farklı olabilir.
- Desen: Kuyruk ve gövde desenleri temel alınır.
- Yüzgeç tipi: Genellikle bu sınıflandırma esas alınır ve yüzgecin biçimine göre farklılıklar tanımlanır.
Kuyruk Tiplerine Göre Lepistes Varyantları
Farklı tipteki lepistesleri ifade etmek için kullanılması gereken tabir varyanttır (İngilizce'de strain olarak geçer). Sırf farklı renklerdeler diye farklı bir türü ifade etmezler ve çiftleştiklerinde de yeni bir tür oluşturmazlar. Sadece aynı türün farklı bir varyantı elde edilir.
Büyük Varyantlar
Bu grupta kuyruk yüzgeci geniş ve gösterişli yapıdadır:
- Peçe kuyruk: Uzun ve aşağı doğru sarkan kuyruk yapısıdır.
- Üçgen kuyruk: Geniş üçgen formundadır.
- Pervane kuyruk: Yarım daire şeklindedir.
- Bayrak kuyruk: Geniş ve nispeten köşelidir.
Kılıç Varyantlar
Kılıç varyantlarda kuyruk yüzgecinin uç kısmında sivri uzantılar vardır:
- Çift kılıç: Kuyruğun üst ve alt lobları uzayarak kılıç benzeri görünüm oluşturur.
- Üst kılıç: Üst lob uzundur.
- Alt kılıç: Alt lob belirgin bir şekilde uzamıştır.
- Yay kuyruk: Çift kılıç yapısına benzese de daha kavislidir.
Küçük Varyantlar
Kuyruk küçük ya da dar formdadır:
- Kürek kuyruk: Simetrik ve orta derecede geniştir.
- Mızrak kuyruk: Ortası sivri, mızrak ucuna benzeyen kuyruk formudur.
- Yuvarlak kuyruk: Kısa ve yuvarlak kuyruk yapısıdır.
- İğne kuyruk: Çok dar ve sivri uçludur.
Sonuç
Lepistes balığı, küçük boyutuna rağmen akvaryum hobisi ve bilimsel çalışmalarda kullanılır. Özellikle cinsel seçilim, adaptasyon, popülasyon genetiği ve istilacı tür ekolojisi gibi konularda yoğun şekilde incelenmiş olması, bu türün biyoloji literatüründeki yerini güçlendirmiştir.[5]
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git-
1
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
- ^ a b J. S. Nelson. (2016). Fishes Of The World. ISBN: 9780471250319.
- Ö. WINGE. (1937). Succession Of Broods In Lebistes. Nature, sf: 467-467. doi: 10.1038/140467b0. | Arşiv Bağlantısı
- S. Paul. India Finds Fishy Ways To Fight Malaria. Alındığı Tarih: 24 Şubat 2026. Alındığı Yer: Inter Press Service | Arşiv Bağlantısı
- Fishkeeping World. Guppy Fish Care Guide & Species Profile. Alındığı Tarih: 24 Şubat 2026. Alındığı Yer: Fishkeeping World | Arşiv Bağlantısı
- ^ A. E. Magurran. (2005). Evolutionary Ecology: The Trinidadian Guppy (Oxford Series In Ecology And Evolution). ISBN: 9780198527855.
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/02/2026 23:38:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12758
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}