Kraliçe 1. Elizabeth Kimdir? Tudor Hanedanının Son Hükümdarı, İngiltere Tarihi İçin Neden Önemlidir?

Kraliçe 1. Elizabeth Kimdir? Tudor Hanedanının Son Hükümdarı, İngiltere Tarihi İçin Neden Önemlidir?
2005 yılında yayınlanan "Elizabeth I" filminde Kraliçe Elizabeth'i oynayan Helen Mirren
Ann Foster
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
3,631 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Elizabeth, 1533 yılında Londra’da Kral 8. Henry ve Anne Boleyn’in kızı olarak dünyaya gelmiştir. Doğduğu zaman teni bembeyazdı ve "hayalete benzediği" gerekçesiyle öldürülmek istenmişti. o dönemler cadı, hayalet ya da Şeytan ile anlaşma yapmış kişi olarak damgalanmak çok kolaydı. Ancak o zamanlarda, kendisinin İngiltere tarihinin en etkili isimlerinden biri olacağını kimse bilmiyordu.

Elizabeth’in babası olan ve zamanına göre fazlasıyla sansasyonel olan Kral 8. Henry’nin birtakım girişimleri, İngiliz reformunun fitilini ateşlemişti. 8. Henry, eşi Aragonlu Catherine’den boşanıp, Anne Boleyn ile evlenmek istemiş ancak Papa buna karşı çıkmıştır. 8. Henry ise İngiltere’yi Katolik kilisesinden ayırarak, Anglikanizmi kurmuştur.

8. Henry’nin ölümünden sonra oğlu 6. Edward tahta geçmiştir. Kısa süre sonra hayatını kaybetmiş ve Hükümdarlığı kısa sürmüştür. Yerine gelen "Kanlı Mary", İngiltere’de 400 yıl aradan sonra tahta geçen ilk kadın hükümdar olmuştur. Mary, bir Katolik’ti ve İngiltere’yi tekrar Katolik Kilisesi’ne bağlamak istedi, bu sebeple Katolik İspanya Kralı 2. Philippe ile politik bir evlilik yaptı. Ve İngiltere’yi yeniden Katolik yapmak için çok ağır yaptırımlar uygulayarak, yüzlerce kişinin ölümüne sebep oldu. Bu sebeple kendisine "Kanlı Mary" denmiştir.

Reklamı Kapat

Mary’nin ölümünden sonra taht, Kardeşi Elizabeth’e geçti ve İngiltere’de "Elizabeth dönemi" başladı. Hayatı boyunca savaşmak zorunda olan Elizabeth, taç giydiğinde Avrupa’da din savaşları vardı. Zor bir dönemde, büyük bir sorumluluk ile ülkesini yönetmesi gerekti. Tahta çıktığında kendisini İngiltere Kilisesi Lideri seçtirmiş ve ülkeyi yeniden Protestanlığa döndürmüştü. Bunun sonucunda pek çok suikast girişimine maruz kaldı. Kraliçe Elizabeth, Katolik İskoçya yönetimine karşı Protestan Lordlara destek verdi. Tahta çıkışı, Katolik dünyanın dikkatini çekmiş ve Papa, İngiltere tahtında Protestan bir kadının oturmasını istememişti.

Buna ek olarak Mary Stuart tehdidi vardı. İskoçya Kraliçesi olan Mary, genç yaşta Fransa Prensi François ile evlendirilmişti. Mary Stuart, 8. Henry’nin kardeşi Margaret Tudor’un torunu olduğundan İngiltere tahtında da hak iddia edebiliyordu. Kraliçe 1. Elizabeth, Mary Stuart’ı kendisine karşı alternatif bir Tudor tehdidi olarak görmüştü.

Mary Stuart hikayesi oldukça uzundur, ancak kısaca şunu söyleyebiliriz ki François ölünce Mary Stuart da İskoçya’ya dönmüş, Protestanlar tarafından çıkarılan isyanla İskoç tahtından indirilmiş ve İngiltere’ye sığınmıştır. Orada İngiltere tahtını ele geçirme planları yapmış ancak Elizabeth’in casuslarının şifreli mektupları çözmesi sayesinde başarılı olamamış ve 1587 yılında Kraliçe 1. Elizabeth tarafından vatana ihanet suçundan idama mahkum edilmiştir. Böylece tahta aday rakip bir Tudor kanı ortadan kalkmıştır.

Kraliçe 1. Elizabeth'in tahta çıkış (Coronation) portresi
Kraliçe 1. Elizabeth'in tahta çıkış (Coronation) portresi
National Portrait Gallery

Kraliçe Elizabeth’in oldukça zeki bir kadın olduğunu söyleyebiliriz, öyle olmasa erkek egemen bir dünyada hükümdarlığının ilk yılında bile tahtını koruyamazdı. Tek başına bir ülkeyi başarıyla ve uzun bir süre yöneten Kraliçe Elizabeth, hayatı boyunca hiç evlilik yapmamıştır. Birçok diğer nedenin yanı sıra, bunun önemli bir nedeni, onunla evlenmek isteyen birçok kişinin gözünün kendisinden ziyade tahtın gücünde olmasıdır. Örneğin ablasının eşi İspanya Kralı 2. Philippe kendisine evlilik teklifinde bulunmuş, ancak Elizabeth’e evlilik teklifinde bulunan diğer tüm hükümdarlar gibi o da ret cevabı almıştır. Kraliçe danışmanının tavsiyelerine kulak asmamış ve hiç evlenmemiştir. Kendisiyle evlenmek isteyen erkeklerin asıl istediğinin kendisi değil, tacı olduğunun bilincindeydi ve iktidarının sarsılmasını istemiyordu. 1. Elizabeth, kendisini "manevi olarak ülkesiyle evli" ilan etmiştir.

Kraliçe, ablasının yaptığı hataları yapmamış, Katolik ve Protestanlar konusunda mezhep savaşlarını körükleyecek davranışlarda bulunmamaya gayret etmiştir. Kız kardeşinin danışmanlarını görevden almamış ve eşitliği sağlamak amacıyla Protestan danışmanlar da görevlendirmiştir. Elizabeth’in kendisi de bir Protestan'dır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kraliçe 1. Elizabeth'in armada portresi
Kraliçe 1. Elizabeth'in armada portresi
The Guardian

Katolik İspanya Kralı evlilik teklifinin de reddedilmesiyle iyice kızmış ve meşhur İspanyol Armadasını İngiliz sularına sokarak İngiltere’yi ele geçirmek istemiştir. Kral Philippe’in en büyük hatası, İngiltere’yi ve Kraliçe'yi "kolay lokma" olarak görmesiydi. İspanyollar, yavaş ilerleyen savaş gemilerine ağır hasar veren kısa menzilli toplar yüklemişlerdi. İngiliz gemilerine yaklaşıp karşı güverteye geçerek İngiliz gemilerini ele geçirmek istemişlerdi. İngilizler ise askerlerin az olması sebebiyle yakın dövüş istemiyorlardı. Hızlı gemileri ve uzun menzilli toplarıyla İspanyolları uzaktan batırmak istiyorlardı. İngilizler, 131 savaş gemisi bulunan İspanyollara karşı başta üstünlük sağlayamadılar, fakat Gravelines Muharebesi'nde alevlerle tutuşan gemileri üzerlerine salmış ve topçuların da desteğiyle İspanyolların formasyonunu dağıtmayı başarabilmişlerdi. Bu sayede armada, Dunkirk’te bekleyen kara kuvvetleriyle bir araya gelemedi ve Kuzey’e doğru püskürtüldü. Savaştan sonra İspanya, güç kaybetti.

Savaşı İngiltere’nin kazanması ise, Avrupa çapında Protestanlar'a cesaret verdi. İspanyol ticaret gemilerine korsan saldırıları arttı. Örneğin Kraliçe Elizabeth'in favori korsanı olan Francis Drake'in hikayesini buradan okuyabilirsiniz. Ayrıca Kraliçe 1. Elizabeth'in Osmanlı Padişahı 3. Murat’tan yardım istediğine dair tarihi kayıtlar mevcuttur. Buna göre Elizabeth, yazdığı mektupta Katolikler'in putperest olduklarını, Protestanlığın da tıpkı İslamiyet gibi putlara ve ikonlara tapmayı yasakladığını anlatmıştır. Mektuplaşma öyle ilerlemiştir ki bir noktada 3. Murat, Elizabeth’e Kelime-i Şahadet getirerek Müslüman olmasını teklif etmiştir. Tabii Kraliçe, teklifi nazikçe reddetmiştir. Sonuçta 3. Murat 1. Elizabeth'e olumlu yanıt vererek İngilizlerle ittifak kurmuş ve Kraliçe ile dostluğunu ilan etmiştir. Ayrıca Osmanlı Devleti de bu dönemde yükselen bir güç olan İspanya Krallığı ile düşmandı. Bu işbirliği, İspanya tehdidini engelleyebilirdi. Osmanlı donanması, İspanyol donanmasını Akdeniz’de sıkıştırmış ve zarar vermiştir. Armada, İngiliz sularına girdiğinde yorgundur ve İngilizlerin işi kolay hale gelmiştir. Ancak İngilizler, bu olayların doğruluğunu reddetmektedirler. Kraliçe ve Osmanlı Sultanı'nın ilişkisini daha net anlamak ve bu alanda okumalar yapmak isteyenler Jerry Brotton'ın The Sultan and The Queen eserini okuyabilirler.

Bishops’ Bible, Bu incilden Kraliçe 1. Elizabeth’in olduğu bir sayfa. (1569) British Museum’da sergilenmektedir.
Bishops’ Bible, Bu incilden Kraliçe 1. Elizabeth’in olduğu bir sayfa. (1569) British Museum’da sergilenmektedir.
Wikipedia

Elizabeth’in hiç evlenmemesinin bir diğer sebebi de büyük aşkı Robert Dudley’dir. Robert Dudley, Leicester kontu ve Kraliçe'nin yardımcısıydı. Ayrıca Elizabeth'in çocukluk arkadaşıydı. Dudley’nin eşi merdivenden yuvarlanıp öldüğünde, Kraliçe onunla evlenmekte özgürdü. Ancak sonrasında Robert’ın eşinin ölümünü planladığına dair söylentiler ortaya çıktı. Bunun kaza olduğu anlaşılmış olsa da bu söylentiler hep devam etti. İkili, birbirlerini seviyor olsalar da hiç evlenmediler. Kraliçe böyle söylentileri olan bir adamla evelenmezdi hem de güçlü devletlerin hükümdarlarını reddetmişken...

Kraliçe 1. Elizabeth döneminde İngiltere, altın çağını yaşadı. Bir İngiliz Rönesans’ının yaşandığını söylemek yanlış olmayacaktır. Örneğin William Shakespeare de bu dönemde yaşamıştır. Kraliçe 1. Elizabeth, 1558 yılında tahta çıktığında İngiltere dünyanın en güçsüz ve virane ülkelerinden biriydi, gelecekte sahip olacağı güçten yoksundu. 1603 yılında hayata gözlerini yumduğunda ise, dünyanın en güçlü ülkelerinden biri haline gelmişti. Hatta bugün İngilizce öğrenmek zorunda olmamızın başlıca sebebi, Elizabeth’in bir sömürge imparatorluğunun temellerini atması ve İngiltere’yi gelecek yüzyıllara dünya gücü olarak girmesini sağlamasıydı.

Reklamı Kapat

Kraliçe ölüm döşeğinde elinde Robert Dudley’nin kendisine yazdığı mektup olduğu rivayet edilir. Kraliçe hiç evlenmeyerek ardında tahta çıkacak birini bırakmadığı için en yakın akrabası olarak uzaktan kuzeni Mary Stuart’ın oğlu James tahta geçerek kral olur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Tebrikler! 5
  • İnanılmaz 5
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. A Breslow. (1970). A Mirror Of England. ISBN: 0674576381. Yayınevi: Harvard University Press. sf: 189.
  • J. S Morill. Elizabeth 1 Queen Of England. (21 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • S. Worrall. The Secret History Of Elizabeth L’s Alliance With Islam. (21 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2021. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • E. Cheyney. (2010). A History Of England, From The Defeat Of The Armada To The Death Of Elizabeth.. ISBN: 1162966262. Yayınevi: Kessinger Publishing. sf: 600.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2021 19:50:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10754

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Size Özel
İçerikler
Instagram
Biliş
Kalp
Virüs
Gen İfadesi
Deizm
Sinek
Hastalıkların Tedavisi
Balık
Homo Sapiens
Fotoğraf
Gıda
Kedi
Film
Doğru
Mühendislik
Ağaç
Alan
Coğrafya
Nöron
Köpekbalığı
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Avrupa
Homeostasis
Ölüm
Köpekler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın