Köpeklerde Bulaşıcı Kanser Nasıl Evrimleşti?

Kanserli Dokular, Mutasyonlar ile Bağımsız Hücre Kolonilerine Evrimleşebiliyor!

Köpeklerde Bulaşıcı Kanser Nasıl Evrimleşti? Wikipedia
Yazar Ed Yong Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
4,164 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Binlerce yıl önce, bir köpeğin üreme organlarında bir tümör hücresi ölümsüz, serbest yaşayan bir parazite evrimleşti. Parazit, konakçı hayvan ile beraber ölmeyip bir köpekten ötekine cinsel ilişki ile bulaşma kabiliyetini kazandı. Bu bulaşıcı kanser, Bulaşıcı Köpek Zührevi Kanseri (CTVT) olarak adlandırılıyor, dünya çapında köpeklere bulaşmış durumda ve var olan en eski hücre soy hattı olarak biliniyor. 

Cambridge Üniversitesi'nde Elizabeth Murchison'ın yönettiği bilim ekibi iki CTVT genomunu çıkarmayı başardı. Sonuçlar, Science dergisinde yayımlandı. Buna göre bu olağan dışı kanser ilk kez 11.000 yıl önce ortaya çıktı. Bilim ekibi; genlerine bakarak orta ya da iri büyüklükte, Husky ya da Alaska kurdu görünümlü, ya tamamen siyah, ya da açıklı koyulu şeritleri olan bir köpekten yayıldığını bile tespit etti. Murchison şöyle diyor:

Eğer bu köpeğin kemiklerini bir başka yerde bulsaydık, antik DNA olarak değerlendirilebilirdi. Ama hücreler hâlâ canlı ve bunu DNA olarak kabul ediyoruz. Bu akıl almaz bir şey!

Daha önceki çalışmalarda günümüzde var olan tüm CTVT'lerin 250-2500 yıl önce yaşamış ortak bir atasının olduğu tahmin edilmişti, ancak tümörün kendi yaşı 7800-78000 arasıydı. Murchison'ın ekibi CTVT'deki toplam mutasyon sayısını insanlarda görülen beyin tümörünün mutasyon oranıyla karşılaştırarak bu aralığı 10.200-12.900 yıl arasına indirdi. Southampton Üniversitesi'nden Hannah Siddle gönderdiği elektronik postada şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Sadece tahmini mutasyon oranı düzeyinde kesin olacağı için yaş tahminlerini yapmak güç. Ama bu çalışma CTVT'nin büyük olasılıkla binlerce yaşında olduğunu doğruluyor ve bu önceki tahminlerle de uyumlu.

Genomlar oldukça büyük çapta bir mutasyonu açığa çıkarıyor. Bir köpek hücresi olduğu zamanlardan beri CTVT yaklaşık 1.9 milyon mutasyon geçirdi. Karşılaştırmak gerekirse, insanlardaki kanser hücrelerinin geçirdiği mutasyon sayısı 1000 ila 5000 arası. Bilim ekibi yeni alanlara yayılan zıplayan genlerin yaklaşık 350 örneğini de buldu. Genom yığınlarının yeniden düzenlendiği 2200 vaka vardı ve yaklaşık 650 gen tamamen silinmişti. Murchison şöyle diyor:

Bunca yıl boyunca nasıl hayatta kaldığını merak etmemek mümkün değil.

Tümöre ait genlerin yaklaşık yarısı kodlanmış protein içindeki amino asitin değişmesine yol açan en az bir farklı mutasyona sahip. Şaşırtıcı bir şekilde bunların yaklaşık yüzde kırkı morötesi ışığa maruz kalma sebebiyle oluşuyor. CTVT normalde köpeğin genital açıklığına yerleşiyor ama o alanı yaracak (ve başka bir köpeğe bulaşacak) kadar büyüdüğünde, mor ötesi ışığı toplayacak kadar güneş ışığına kolaylıkla ulaşabiliyor. Bilim ekibi, CTVT'nin engellenememiş mutasyon tarihine rağmen, şu anda nisbeten sabit olduğu sonucuna vardı. 

Araştırmacılar mümkün olduğunca farklı olan özellikle iki tümör olduğu bilgisine ulaştı: ilki Maningrida yerlisi bir köpek, ikincisi de Brezilya Franca'da bir Amerikan avcı köpeği. Bu iki tümör, birbirinden 500 yıl evvel ayrılan ancak görüntüde aynı olan iki CTVT soyunu temsil ediyor. Geçirdikleri mutasyonların yüzde 95'i ortak. Bunun ötesinde, her tümör geniş ölçüde ikiz klon hücreleri içeriyor. 

İnsanlarda görülen kanserlerde, aynı tümörün farklı parçaları çok farklı mutasyon kümeleri barınmaktadır. Fakat bilim ekibi CTVT'lerde bu 'alt klonlara' ait ipucuna rastlayamadı. Murchison şöyle izah ediyor:

Süregelen pek çok yeni evrim var. Bu bize kanserin binlerce yıl yaşaması için potansiyelinin olduğunu ve fırsatı olursa insanlarda çoğunlukla görülenden daha istikrarlı bir varlık olacağını gösteriyor.

Siddle'a göre ise durum şöyle:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

CTVT bir tümörün evrimsel noktasını temsil ediyor olabilir. Belki de tümör hücreye mükemmelce adapte oldu ve ileride pozitif seçilime tabi olmayacak."

CTVT genomları aynı zamanda yalıtılmış bir köpek nüfusunda başlayan ve muhtemelen doğuştan gelen bir kanseri de gösteriyor. Bu kanser keşif ve küresel denizcilik çağında attığı dünya turundan önce mevcudiyetinin büyük kısmı boyunca orada kalmış. İkinci bir bulaşıcı kanser Tazmanya canavarlarında evrimleşti [E.N.: bu konudaki yazımızı buradan okuyabilirsiniz] ve canavar yüz tümörü hastalığı (DTFD) adı verilen ölümcül bir duruma sebebiyet veriyor. DFTD sadece 20.000 mutasyon geçirdi, fakat Sidney Üniversitesi'nden Katherine Belov iki tümör arasında pek çok paralellik gördüğünü söylüyor. The Scientist dergisine yazdığı elektronik postada şöyle belirtti: 

İki hastalık da düşük genetik çeşitlilik içeren topluluklarda ortaya çıkmış. Sonra, zaman içinde ikisi de bağışıklığı yenmek için stratejiler geliştirmişler ve bariz bir şekilde istikrarlı hücre hatları oluşturmuşlar. Bu bulaşıcı kanserler üzerinde çalışmaya devam etmemizin gerçekten önemli olduğunu düşünüyorum. En azından iki kez evrimleştiler. Bu kanserlerin ortaya çıkmasına; başarılı ve sonra ölümsüz olmasına izin veren nedir? Eğer bu sorulara yanıt bulabilirsek, insanlarda görülen kanserleri de daha iyi kavrayabiliriz.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • E. P. Murchison, et al. (2014). Transmissible Dog Cancer Genome Reveals The Origin And History Of An Ancient Cell Lineage. Science, sf: 437-440. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/12/2021 02:30:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2003

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Astrofotoğrafçılık
Göğüs
Makroevrim
Mit
Yaşam
Hafıza
Protein
Bitki
Toprak
Yatay Gen Transferi
Hava
Çiftleşme
Kimyasal
Çevre
Nükleer
Retrovirüs
Factchecking
Kozmoloji
Karar
Genetik
Akciğer
Kanser
Hayvanlar
Eczacılık
Elektron
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et