Kırsal Kesimde Yaşayan Kişilerin Alzheimer'a Yakalanma Riski Daha Düşük Olabilir!

Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre; kırsal alanlarda yaşayan insanlar, Alzheimer hastalığı geliştirme açısından daha düşük risk altında olabilir.

Yeni Güney Galler’de yaşayan ve 45 yaşın üzerinde olan 260.000’den fazla yetişkinden elde edilen veriler analiz edildiğinde dikkat çekici bir sonuç ortaya çıktı. Buna göre, eyaletin kırsal ya da daha uzak bölgelerinde yaşayan kişilerin, şehirlerde yaşayanlara kıyasla 11 yıllık takip süresi boyunca Alzheimer hastalığı teşhisi alma riskinin %6 ile %19 arasında daha düşük olduğu görüldü.

Araştırmada Alzheimer tanısını belirlemek için kolinesteraz inhibitörleri ve memantin olarak bilinen bir grup ilacın ilk kez reçete edilmesi ölçüt olarak kullanıldı. Bu ilaçlar genellikle, kişinin Mini Mental Durum Muayenesi (MMSE) gibi bilişsel testlerde Alzheimer hastalığıyla uyumlu bir puan almasının ardından ve tanının bir uzman tarafından doğrulanmasıyla reçete edilmektedir.

Daha önce yapılan bazı araştırmalar, kırsal bölgelerde yaşayan insanların Alzheimer hastalığı geliştirme riskinin daha yüksek olabileceğini öne sürüyordu. Ancak Yeni Güney Galler'de yapılan bu araştırma sonuçları farklı bir tablo çiziyor.

Araştırmalar uzun zamandır hava kirliliğinin sağlığımız için kötü olduğunu gösteriyor. Yeni ortaya çıkan çalışmalar ise hava kirliliğinin Alzheimer hastalığının gelişiminde de rol oynayabileceğini öne sürüyor.

Sorun sadece havadaki gözle görülebilen şeyler değil. Asıl tehlikeli olanlar, çıplak gözle göremediğimiz çok küçük parçacıklardır. Onları soluduğunuzda kan dolaşımına girebilir ve beyin de dahil olmak üzere tüm önemli organlara ulaşabilirler.

Avustralya’nın en büyük şehirlerinde yaşayan insanlar genellikle daha yüksek düzeyde hava kirliliğine maruz kalır. Bu durum, şehirde yaşayanlarda neden daha yüksek Alzheimer hastalığı riski bulunduğunu kısmen açıklayabilir. Ancak bunun tek faktör olması pek olası değildir.

Alzheimer hastalığının nasıl ortaya çıktığını anlamak için birçok bilim insanının bu hastalığın gelişim sürecine dair öne sürdüğü mekanizmayı ele alıp ardından geriye doğru düşünelim.

Birçok bilim insanı, Alzheimer hastalığının beyinde amiloid beta peptidi adı verilen belirli bir protein türünün anormal şekilde birikmesiyle ilişkili olduğunu ve hatta bunun hastalığa neden olabileceğini öne sürüyor.

Beyinde büyük miktarlarda amiloid beta peptidinin birikmesi; iltihaplanmaya yol açan, sinapsları yok eden, nöronları öldüren ve Alzheimer hastalığıyla uyumlu şekilde beyin hücrelerinin ölümüne neden olan plakların oluşmasına sebep olabilir.

Eğer bu hipotez doğruysa yapılması gereken şey amiloid betanın anormal birikimini azaltmanın yollarını bulmaktır. Ancak burada önemli bir belirsizlik var çünkü bugüne kadar amiloid betayı temizlemeyi hedefleyen birçok ilaç çalışması beklenen başarıyı sağlayamadı.

Fareler üzerinde yapılan araştırmalar, uykunun amiloid betanın temizlenmesine yardımcı olabileceğini göstermektedir. İnsanlar üzerindeki çalışmalar da düzenli fiziksel aktivite ve sosyal etkileşimlerin Alzheimer hastalığının gelişme riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini, muhtemelen amiloid beta düzeylerini düşürerek bunu sağlayabileceğini öne sürmektedir.

Kaliteli bir gece uykusu her zaman kolay değildir. Araştırmalar, kentsel alanlarla birlikte ortaya çıkan kronik gürültü, hava kalitesi ve sıcaklık gibi çevresel faktörlerin, ne kadar uyuduğunuzu ve uyandığınızda kendinizi yeterince dinlenmiş hissedip hissetmediğinizi etkileyebileceğini göstermektedir.

Şehirlerin planlanma biçimi de insanların fiziksel aktiviteye katılımını etkileyebilir. Örneğin birçok Avustralya kentinde yaygın olan otomobil odaklı kentleşme ve geniş kentsel yayılma, insanların yürüyerek veya hareket ederek günlük aktivite yapmasını zorlaştıran önemli bir engel oluşturmaktadır.

Öte yandan Avustralya’nın büyük şehirlerinde yaşayan 65 yaş üzerindeki kadın ve erkeklerin, kırsal bölgelerde yaşayan akranlarına göre daha fazla sosyal destek eksikliği bildirme olasılığına sahip olduğu da görülmüştür.

Ancak burada, sağlık hizmetlerine erişim gibi önemli bir noktayı da göz ardı etmemek gerekir. Kırsal kesimde yaşayan insanlar genellikle daha uzun mesafeler kat etmek zorundadır ve şehirde yaşayan insanlara göre daha az seçeneğe sahiptir. Bu durum, Alzheimer hastalığının tespitinde gecikmelere yol açabilir ve bu da sonuçları etkileyebilir.

İspanya, İskoçya ve İngiltere’de yaşayan yetişkinler arasında; yeşil alanın yakınında yaşamanın daha iyi bilişsel işlevle ilişkili olduğu görülmüştür. Bu çalışmalar, doğayla temasın stres azaltabileceğini ve kan basıncını düşürebileceğini gösteren onlarca yıllık deneysel araştırmalarla desteklenmektedir.

Kamuya açık yeşil alanlar, açık havada sosyal ve fiziksel etkinlikler için mekân sağlaması bakımından ek bir avantaja sahiptir ve aynı zamanda uykumuzu iyileştirmeye de yardımcı olabilir.

Kırsal bölgelerde, büyük şehirlere oranla daha fazla yeşil alan bulunur. Büyük şehirlere kıyasla kırsal bölgelerde yeşil alanlar genellikle daha bol bulunur. Bu bulgular, doğayla temasın stresi azaltabildiğini ve kan basıncını düşürebildiğini ortaya koyan onlarca yıllık deneysel araştırmayla da desteklenmektedir. Ancak ister şehirde ister kırsalda yaşıyor olun, çevrenizdeki mevcut yeşil alanlardan yararlanmaya çalışın. Bahçede vakit geçirmek ya da düzenli olarak parklara gitmek, ilerideki yaşlı halinizin size teşekkür edeceği alışkanlıklar olabilir.

Sonuç

Yeni Güney Galler’de yürütülen bu kapsamlı araştırma, kırsal alanlarda yaşayan bireylerin Alzheimer hastalığı geliştirme riskinin, kentte yaşayanlara kıyasla daha az olabildiğini ortaya koymuştur. Bu bulgu; büyük şehirlerdeki yüksek hava kirliliği, kronik gürültü ve sıcaklık gibi çevresel faktörlerle ilişkilendirilen yetersiz uyku, daha düşük fiziksel aktivite katılımı ve azalmış sosyal destek gibi birden fazla faktörle açıklanabilir.

Ayrıca şehir hayatının aksine kırsal alanlarda daha yaygın olan yeşil alanlara erişimin, bilişsel sağlığa katkıda bulunan stres azaltıcı ve sosyal faydalar sağladığı vurgulanmaktadır. Bununla birlikte kırsal kesimdeki sağlık hizmetlerine erişimdeki zorlukların teşhiste gecikmelere yol açarak sonuçları etkileme olasılığı da dikkate alınmalıdır. Sonuç olarak coğrafi konumdan bağımsız olarak, bireylerin Alzheimer riskini azaltmak ve bilişsel sağlıklarını desteklemek için uyku kalitesine, sosyal etkileşimlere, düzenli fiziksel aktiviteye ve etraflarındaki mevcut yeşil alanları aktif olarak kullanmaya odaklanmaları önemle tavsiye edilmektedir.