Kediler Neden Dizüstü Bilgisayarların Üzerine Oturur?
BBC Science Focus Magazine
- Çeviri
- Doğa Bilimleri
- Sosyal Bilimler
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Kedilerin bilgisayar klavyelerine ilgisi, yazı yazma davranışını taklit etmekten ziyade, üzerindeki insan kokusunu sahiplenme içgüdüsüyle işaretlemek istemelerinden kaynaklanır.
- Kediler için bilgisayarın yaydığı ısı çekici olabilir ancak asıl motivasyon, kedilerin koku alma duyusunun güçlü olması ve sahiplenme davranışlarını göstermek için kokularını bırakma isteğidir.
- Kedilerin bilgisayar üzerinde oturması fiziksel olarak zararlı değildir; ancak bu davranış kaygı ve dikkat arayışına bağlıysa, diğer belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.
Sevimli ve el üstünde tutulan bir kediye sahip misiniz? Öyleyse, muhtemelen şu an bu sayfayı görmenizi engelleyerek yine her şeyi mahvediyorlardır (özellikle de bu yazıyı dizüstü bilgisayarınızdan okuyorsanız).
Peki bu davranışın arkasındaki neden nedir? Kediler bilgisayarlarımıza neden bu kadar takıntılıdır?
Ne yazık ki, henüz hiçbir büyük ölçekli bilimsel deney bu soruyu derinlemesine incelemedi (ki bu muhtemelen oldukça uygulanamaz bir deney olurdu). Ancak kedi davranış uzmanlarının klavyedeki kedinizi açıklamak için hâlâ temel bir teorisi var.
Taklitçilik ve Sıcaklık Teorileri
Maalesef bu davranış, muhtemelen bir tür taklitçilik değildir. Tüylü dostunuz klavyede yazı yazdığınızı görüp eğlenceye katılmak istemez.
Yakın zamanlı araştırmaların kedigillerin (felidae) insan davranışlarını taklit edebildiğini öne sürdüğü doğrudur. Hatta bir çalışma, kedilerin bir kutuya kafalarıyla veya belirli bir uzuvlarıyla dokunmak gibi eylemleri tekrarlamak amacıyla, vücutlarını bizimkilerle eşleştirebildiklerini göstermiştir.
Ancak yirmi beş yılı aşkın klinik deneyime sahip hayvan psikolojisi uzmanı Dr. David Sands'e göre, yazı yazma eylemi kediler tarafından kolayca taklit edilemez. Bu durum, onları kandırmak için kullanmayı denediğiniz eski bir tuzak bilgisayarla neden ilgilenmediklerini de açıklamaktadır.
Kedilerin sadece dizüstü bilgisayarınızın yaydığı ısıya çekildikleri düşüncesi de pek olası değildir. Dr. Sands durumu şöyle açıkladı:
Evet, dizüstü bilgisayarlar ısı yayar ve sıcak alanlar kediler için caziptir. Ancak kedinizin örneğin neden sadece bir kalorifer peteğinin yanına oturmadığını sormanız gerekir.
Koku ve Sahiplenme Güdüsü
Bilgisayarınızın kediler için asıl çekiciliği nedir? Kokusu. Daha doğrusu, sizin oraya düzenli olarak bıraktığınız kendi kokunuzdur.
Kedilerin duyusal dünyasına dikkat çeken Dr. Sands, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
Siz bunun kokusunu alamayabilirsiniz ancak bir kedi sizi klavyenin her yerinde koklayabilir. Kediler kuyruklarının ucundan burunlarının ucuna kadar birer koku makinesidir. Onların dünyası kokuyla ilgilidir, görme yetileri gece avlanmak üzere gelişmiştir ve bu da koku alma duyularının diğer zamanlarda gerçekten önemli olduğu anlamına gelir.
Ancak Dr. Sands'e göre, kedinizin bu kokudan hoşlandığı için bilgisayarınızın üzerine oturması mümkün olsa da çok daha olası başka bir açıklama vardır.
Bu davranışın arkasında yatan temel motivasyonun sahiplenme içgüdüsü olduğunu belirten uzmanlar, durumu şöyle özetlemektedir:
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Kedinizin kendi kokusunu bırakıp sizinkinin yerini almayı istemesi çok daha muhtemeldir. Her şey sahiplenmeyle ilgilidir, kediniz bunu yaparak etkili bir şekilde 'Sana sahibim!' demektedir. İnsanlar genellikle kedilerin size veya dokunduğunuz nesnelere sürtünerek sevgilerini ifade ettiklerini düşünür. Fakat aslında kediler oldukça sahiplenici bireylerdir. Onlar için size ne kadar çok sürtünüp kokularını bırakabilirlerse, o kadar iyidir!
Kedinizin evdeki baskın güç olmaya kararlı olduğundan hala şüpheniz varsa, Dr. Sands şu hatırlatmayı yapmaktadır:
Köpekler bizim yoldaşlarımız olmak üzere yetiştirilmişken kediler hâlâ oldukça vahşidir. Çoğunlukla haşere kontrolü için üretilmişlerdir ve sosyal canlılar değillerdir, daha çok kendi başlarınadırlar. Unutmayın ki kediler kötü birer dehadır, James Bond filmlerindeki o döner koltukta olmalarının bir nedeni vardır.
Bilgisayarın Üzerinde Oturmak Kediler için Sağlıksız mı?
Önemli belgeleri kaydetmeden kapatmaktan tutun da patronunuza anlamsız harflerden oluşan mesajlar göndermeye kadar, dizüstü bilgisayarınızda uzanan bir kedi size pek çok duygusal hasar verebilir. Eğer işinizi bölüyorlarsa, uzmanlar kokunuzu arındırmak için dizüstü bilgisayarınızı düzenli olarak temizlemenizi tavsiye etmektedir.
Bununla birlikte, kedinizin bilgisayarınızın üzerinde takılmaktan zarar görmesi pek olası değildir. Dr. Sands durumu şu şekilde değerlendirdi:
Fiziksel olarak bu davranış onlara zarar vermez. Bilişsel olarak ise sadece bu durum diğer belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa endişelenmeniz gerekir. Eğer kediniz aynı zamanda çok fazla ses çıkarıyor ve evde sürekli sizi takip ediyorsa, bu bir kaygı ve dikkat arayışı işareti olabilir.
Peki ya kediniz bu belirtileri göstermiyorsa? Bu durumda klavyenizin üzerine yayılmamaları için hiçbir neden yoktur. Sonuçta bilgisayarınıza, size ve evdeki diğer her şeye onlar sahiptir.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- 4
- 2
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: BBC Science Focus Magazine | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/08/2026 05:27:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/23253
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in BBC Science Focus Magazine. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.