Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kara akbaba (Aegypius monachus)

Kara akbaba (Aegypius monachus) Pedram Türkoğlu
Kara akbaba.
3 dakika
3,857
Tüm Reklamları Kapat
Kara akbaba
  • Bilimsel Adı Aegypius monachus
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Kara akbaba
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Black vulture
Taksonomi
  • Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
  • Gözlem Ekle
Araziyi tarayarak düşük irtifada uçan bir yetişkin. Primer parmak tüylerinin uzunluğu, muhteşem bir şekilde süzülmelerine destek olur.
Araziyi tarayarak düşük irtifada uçan bir yetişkin. Primer parmak tüylerinin uzunluğu, muhteşem bir şekilde süzülmelerine destek olur.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Bu dev yırtıcı kuşu (raptor) Bolu'nun Sorkun Köyü'nde gözlemledik. Köyün rakımı (1340 m) ve habitatı sayesinde büyük yırtıcı kuşlara ev sahipliği yapıyor. Tabii bu tür büyük yırtıcı kuşları gözlemlemek için sabah erken saatlerde arazide olmak gerekiyor. Çünkü saat 10'dan sonra ısınan hava ile birlikte artan termal hava akımlarını kullanarak yükselmeye başlıyorlar. Biz gittiğimizde öğlen 10.40 gibi havalandılar. Saat 11.30 sularında ise iyice yükseldiler.

Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü, Bolu/Dörtdivan (Haziran 2018).
Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü, Bolu/Dörtdivan (Haziran 2018).
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

Kara akbaba, Avrasya'nın en büyük akbabalarından biridir. Boyunlarındaki beyaz tüylerden oluşan yakadan ötürü rahip akbabası da denir. Kafaları ve boyunları tüysüzdür. Çünkü leşlerin içerisine kafalarını soktuklarından, daha az tüylü olmaları daha az kirlenmelerini ve daha kolay beslenmelerini sağlar. Kanat açıklığı 2.5 ile 3 metreye, ağırlığı ise 14 kilograma ulaşabilir. Bu ağırlık, ile uçabilen en iri kuşlardan biridir. Tahmin edebileceğiniz gibi bu bir yırtıcı kuş için son derece fazladır.

Yere inmiş bir çift kara akbabanın anlaşmazlığı.
Pedram Türkoğlu

Dolayısıyla termal hava akımları ve yüksek bölgeler olmadan enerji harcayarak uçmak, oldukça yorucu olacaktır. Hatta havalanırken adeta uçak gibi birkaç metre koşmaları bile gerekebilir. Bu yüzden genelde 800 metreden, 4000 metreye kadar rakım bulunduran bölgelerde yaşarlar. İlginçtir ki kayıtlara göre Everest'ten, 6.970 m yükseklikte bir kara akbaba gözlemlenmiş. Hemoglobin alfanın D alt tipi, oksijene afinitesi oldukça yüksek bir biçimde evrimleşmiş. Bu yüzden düşük basınçta troposferde, oksijen konsantrasyonunu çok daha verimli kullanabiliyor.

Devasa kanat açıklığı ile araziyi tararken, Bolu/Dörtdivan.
Devasa kanat açıklığı ile araziyi tararken, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kara akbabaları gibi Eski Dünya akbabaları, doğan, şahin, çaylak, delice ve kartal gibi yırtıcı kuşların bulunduğu Accipitridae olarak bilinen atmacagiller ailesine üyedir. Aynı zamanda bu ailenin de en büyük üyeleridir. Diğer yandan Yeni Dünya'da evrimleşen akbabalar ise Cathartidae isimli farklı bir taksonomik ailenin üyesidir. Yani Amerika kıtasında yaşayan Yeni Dünya akbabaları ile akraba değillerdir.

Yere inmiş bir grup kara akbaba ve leylek, Bolu/Dörtdivan.
Yere inmiş bir grup kara akbaba ve leylek, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Bazı kaynaklara göre kara akbabalar, nesilleri tehlike altına girmeye yakın bir türdür. Bu yüzden birçok bölgede sayımları yapılmaktadır ve koruma altına alınmaktadır. Bolu'daki Akbaba Sofrası'nda ise bu kuşlara özel alanlar yapılmıştır.

IUCN tarafından “Near Threatened (NT)” yani neredeyse tehlike altında olarak sınıflandırılmıştır. Yeryüzünde yaklaşık 23.400-31.500 bireyinin bulunduğu tahmin edilmektedir, ancak sayıları giderek azalmaktadır. Avrupa popülasyonlarında artışlar görülse de, Asya popülasyonunda düşüşler görülmektedir. Türün IUCN kriteri de bu sebepler doğrultusunda belirlenmiştir.

Kara akbabanın popülasyonlarındaki azalışa sebep olan tehditler büyük oranda insan kaynaklıdır. Bu tehditleri; insanların kasıtsız olarak sebep oldukları ve kasıtlı olarak yaptıkları olarak ikiye ayırabiliriz. Bu iki tehdit grubu genellikle bireylerin doğrudan ölümüne veya besin olanaklarının azalmasına sebep olur. Örneğin evcil hayvanların ölmeden önce tedavilerinde kullanılan diklofenak, leşle beslenen akbaba türlerinin büyük oranda ölümüne sebep olmaktadır. Diklofenak, aynı zamanda insanın kasıtsız olarak sebep olduğu tehditlere örnek verilebilir. Başka hayvanlar için kurulan kapanlar, yine kara akbaba için önemli bir tehdittir. Yasadışı zehirli et uygulamaları ve toynaklı hayvanların sayısındaki azalış da yine kara akbabayı etkileyen önemli tehditlerdir.

Tüm Reklamları Kapat

Üstümüzden geçerken adeta Güneş'i kapatan bir kara akbaba.
Üstümüzden geçerken adeta Güneş'i kapatan bir kara akbaba.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Genelde avını yüksekten yere atarak öldürür. Örneğin kaplumbağaları veya küçük memelileri. Öte yandan ağırlıklarından dolayı yerden havalanmak isterken belli bir mesafe koşup, hız almaları gerekebilir.

Araziyi tararken bize bakış atması, Bolu/Dörtdivan.
Araziyi tararken bize bakış atması, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Diyetleri arasında leşler ve küçük sürüngenler ile küçük memeliler vardır. Aslında leşçilik, doğada etçil hayvanlar arasında yaygın bir diyet çeşididir. Aslanlar (Panthera leo) bile sık sık leşle beslenirler. Çünkü en başarılı avcılar bile 6/10 gibi bir başarı oranına sahiptir. Dolayısıyla enerji harcamadan beslenmek her yırtıcının hayalidir. Öte yandan leşle beslenmeleri, birçok hastalık yapıcı etkenin de yayılmasını engellemektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
15
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2024 00:52:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7217

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kuantum Mekaniği
Enzim
Yavru
Makina
Algı
Goril
Dışkı
Avrupa
İklim
Kuantum Fiziği
Plastik
Arkeoloji
Maskeler
Para
Korku
Uzaylı
Tekillik
Hindistan
Tardigrad
Süpernova
Tümör
Terapi
Mantık Hatası
Tespit
Eğilim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Türkoğlu, et al. Kara akbaba (Aegypius monachus). (4 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7217
Türkoğlu, P., Çekici, . (2019, May 04). Kara akbaba (Aegypius monachus). Evrim Ağacı. Retrieved July 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7217
P. Türkoğlu, et al. “Kara akbaba (Aegypius monachus).” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 04 May. 2019, https://evrimagaci.org/s/7217.
Türkoğlu, Pedram. Çekici, . “Kara akbaba (Aegypius monachus).” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, May 04, 2019. https://evrimagaci.org/s/7217.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close