Kara akbaba (Aegypius monachus)

Kara akbaba (Aegypius monachus)
Kara akbaba.
Pedram Türkoğlu
3 dakika
2,618 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Kara akbaba
  • Bilimsel Adı Aegypius monachus
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Kara akbaba
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Black vulture
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Araziyi tarayarak düşük irtifada uçan bir yetişkin. Primer parmak tüylerinin uzunluğu, muhteşem bir şekilde süzülmelerine destek olur.
Araziyi tarayarak düşük irtifada uçan bir yetişkin. Primer parmak tüylerinin uzunluğu, muhteşem bir şekilde süzülmelerine destek olur.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Bu dev yırtıcı kuşu (raptor) Bolu'nun Sorkun Köyü'nde gözlemledik. Köyün rakımı (1340 m) ve habitatı sayesinde büyük yırtıcı kuşlara ev sahipliği yapıyor. Tabii bu tür büyük yırtıcı kuşları gözlemlemek için sabah erken saatlerde arazide olmak gerekiyor. Çünkü saat 10'dan sonra ısınan hava ile birlikte artan termal hava akımlarını kullanarak yükselmeye başlıyorlar. Biz gittiğimizde öğlen 10.40 gibi havalandılar. Saat 11.30 sularında ise iyice yükseldiler.

Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü, Bolu/Dörtdivan (Haziran 2018).
Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü, Bolu/Dörtdivan (Haziran 2018).
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

Kara akbaba, Avrasya'nın en büyük akbabalarından biridir. Boyunlarındaki beyaz tüylerden oluşan yakadan ötürü rahip akbabası da denir. Kafaları ve boyunları tüysüzdür. Çünkü leşlerin içerisine kafalarını soktuklarından, daha az tüylü olmaları daha az kirlenmelerini ve daha kolay beslenmelerini sağlar. Kanat açıklığı 2.5 ile 3 metreye, ağırlığı ise 14 kilograma ulaşabilir. Bu ağırlık, ile uçabilen en iri kuşlardan biridir. Tahmin edebileceğiniz gibi bu bir yırtıcı kuş için son derece fazladır.

Yere inmiş bir çift kara akbabanın anlaşmazlığı.
Pedram Türkoğlu

Dolayısıyla termal hava akımları ve yüksek bölgeler olmadan enerji harcayarak uçmak, oldukça yorucu olacaktır. Hatta havalanırken adeta uçak gibi birkaç metre koşmaları bile gerekebilir. Bu yüzden genelde 800 metreden, 4000 metreye kadar rakım bulunduran bölgelerde yaşarlar. İlginçtir ki kayıtlara göre Everest'ten, 6.970 m yükseklikte bir kara akbaba gözlemlenmiş. Hemoglobin alfanın D alt tipi, oksijene afinitesi oldukça yüksek bir biçimde evrimleşmiş. Bu yüzden düşük basınçta troposferde, oksijen konsantrasyonunu çok daha verimli kullanabiliyor.

Devasa kanat açıklığı ile araziyi tararken, Bolu/Dörtdivan.
Devasa kanat açıklığı ile araziyi tararken, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kara akbabaları gibi Eski Dünya akbabaları, doğan, şahin, çaylak, delice ve kartal gibi yırtıcı kuşların bulunduğu Accipitridae olarak bilinen atmacagiller ailesine üyedir. Aynı zamanda bu ailenin de en büyük üyeleridir. Diğer yandan Yeni Dünya'da evrimleşen akbabalar ise Cathartidae isimli farklı bir taksonomik ailenin üyesidir. Yani Amerika kıtasında yaşayan Yeni Dünya akbabaları ile akraba değillerdir.

Yere inmiş bir grup kara akbaba ve leylek, Bolu/Dörtdivan.
Yere inmiş bir grup kara akbaba ve leylek, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Bazı kaynaklara göre kara akbabalar, nesilleri tehlike altına girmeye yakın bir türdür. Bu yüzden birçok bölgede sayımları yapılmaktadır ve koruma altına alınmaktadır. Bolu'daki Akbaba Sofrası'nda ise bu kuşlara özel alanlar yapılmıştır.

Üstümüzden geçerken adeta Güneş'i kapatan bir kara akbaba.
Üstümüzden geçerken adeta Güneş'i kapatan bir kara akbaba.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Genelde avını yüksekten yere atarak öldürür. Örneğin kaplumbağaları veya küçük memelileri. Öte yandan ağırlıklarından dolayı yerden havalanmak isterken belli bir mesafe koşup, hız almaları gerekebilir.

Araziyi tararken bize bakış atması, Bolu/Dörtdivan.
Araziyi tararken bize bakış atması, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Diyetleri arasında leşler ve küçük sürüngenler ile küçük memeliler vardır. Aslında leşçilik, doğada etçil hayvanlar arasında yaygın bir diyet çeşididir. Aslanlar (Panthera leo) bile sık sık leşle beslenirler. Çünkü en başarılı avcılar bile 6/10 gibi bir başarı oranına sahiptir. Dolayısıyla enerji harcamadan beslenmek her yırtıcının hayalidir. Öte yandan leşle beslenmeleri, birçok hastalık yapıcı etkenin de yayılmasını engellemektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/12/2021 13:45:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7217

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Zihin
Uzay Aracı
Ay Görevleri
Vücut
Kurbağa
Hayvanlar Alemi
Büyük Patlama
Metabolizma
Kök Hücre
Kimyasal Bağ
Yıldız
Mit
Solunum
Aşı
Hayvan
Eğilim
Sinir Hücresi
Film
Mikoloji
Bakteriler
Besin Değeri
Abiyogenez
Tüy
Deprem
Sosyal Mesafelendirme
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et