Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kara akbaba (Aegypius monachus)

Kara akbaba (Aegypius monachus)
Kara akbaba.
Pedram Türkoğlu
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Kara akbaba
  • Bilimsel Adı Aegypius monachus
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Kara akbaba
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Black vulture
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Araziyi tarayarak düşük irtifada uçan bir yetişkin. Primer parmak tüylerinin uzunluğu, muhteşem bir şekilde süzülmelerine destek olur.
Araziyi tarayarak düşük irtifada uçan bir yetişkin. Primer parmak tüylerinin uzunluğu, muhteşem bir şekilde süzülmelerine destek olur.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Bu dev yırtıcı kuşu (raptor) Bolu'nun Sorkun Köyü'nde gözlemledik. Köyün rakımı (1340 m) ve habitatı sayesinde büyük yırtıcı kuşlara ev sahipliği yapıyor. Tabii bu tür büyük yırtıcı kuşları gözlemlemek için sabah erken saatlerde arazide olmak gerekiyor. Çünkü saat 10'dan sonra ısınan hava ile birlikte artan termal hava akımlarını kullanarak yükselmeye başlıyorlar. Biz gittiğimizde öğlen 10.40 gibi havalandılar. Saat 11.30 sularında ise iyice yükseldiler.

Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü, Bolu/Dörtdivan (Haziran 2018).
Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü, Bolu/Dörtdivan (Haziran 2018).
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

Kara akbaba, Avrasya'nın en büyük akbabalarından biridir. Boyunlarındaki beyaz tüylerden oluşan yakadan ötürü rahip akbabası da denir. Kafaları ve boyunları tüysüzdür. Çünkü leşlerin içerisine kafalarını soktuklarından, daha az tüylü olmaları daha az kirlenmelerini ve daha kolay beslenmelerini sağlar. Kanat açıklığı 2.5 ile 3 metreye, ağırlığı ise 14 kilograma ulaşabilir. Bu ağırlık, ile uçabilen en iri kuşlardan biridir. Tahmin edebileceğiniz gibi bu bir yırtıcı kuş için son derece fazladır.

Yere inmiş bir çift kara akbabanın anlaşmazlığı.
Pedram Türkoğlu

Dolayısıyla termal hava akımları ve yüksek bölgeler olmadan enerji harcayarak uçmak, oldukça yorucu olacaktır. Hatta havalanırken adeta uçak gibi birkaç metre koşmaları bile gerekebilir. Bu yüzden genelde 800 metreden, 4000 metreye kadar rakım bulunduran bölgelerde yaşarlar. İlginçtir ki kayıtlara göre Everest'ten, 6.970 m yükseklikte bir kara akbaba gözlemlenmiş. Hemoglobin alfanın D alt tipi, oksijene afinitesi oldukça yüksek bir biçimde evrimleşmiş. Bu yüzden düşük basınçta troposferde, oksijen konsantrasyonunu çok daha verimli kullanabiliyor.

Devasa kanat açıklığı ile araziyi tararken, Bolu/Dörtdivan.
Devasa kanat açıklığı ile araziyi tararken, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kara akbabaları gibi Eski Dünya akbabaları, doğan, şahin, çaylak, delice ve kartal gibi yırtıcı kuşların bulunduğu Accipitridae olarak bilinen atmacagiller ailesine üyedir. Aynı zamanda bu ailenin de en büyük üyeleridir. Diğer yandan Yeni Dünya'da evrimleşen akbabalar ise Cathartidae isimli farklı bir taksonomik ailenin üyesidir. Yani Amerika kıtasında yaşayan Yeni Dünya akbabaları ile akraba değillerdir.

Yere inmiş bir grup kara akbaba ve leylek, Bolu/Dörtdivan.
Yere inmiş bir grup kara akbaba ve leylek, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Bazı kaynaklara göre kara akbabalar, nesilleri tehlike altına girmeye yakın bir türdür. Bu yüzden birçok bölgede sayımları yapılmaktadır ve koruma altına alınmaktadır. Bolu'daki Akbaba Sofrası'nda ise bu kuşlara özel alanlar yapılmıştır.

Üstümüzden geçerken adeta Güneş'i kapatan bir kara akbaba.
Üstümüzden geçerken adeta Güneş'i kapatan bir kara akbaba.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Genelde avını yüksekten yere atarak öldürür. Örneğin kaplumbağaları veya küçük memelileri. Öte yandan ağırlıklarından dolayı yerden havalanmak isterken belli bir mesafe koşup, hız almaları gerekebilir.

Araziyi tararken bize bakış atması, Bolu/Dörtdivan.
Araziyi tararken bize bakış atması, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Diyetleri arasında leşler ve küçük sürüngenler ile küçük memeliler vardır. Aslında leşçilik, doğada etçil hayvanlar arasında yaygın bir diyet çeşididir. Aslanlar (Panthera leo) bile sık sık leşle beslenirler. Çünkü en başarılı avcılar bile 6/10 gibi bir başarı oranına sahiptir. Dolayısıyla enerji harcamadan beslenmek her yırtıcının hayalidir. Öte yandan leşle beslenmeleri, birçok hastalık yapıcı etkenin de yayılmasını engellemektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/10/2020 06:52:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7217

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Sars-Cov-2
Balık
Ağız
Kafatası
Değişim
Manyetik Alan
Nöron Hücresi
Mers
İlaç
Bilim İnsanı
Bilgisayar
İstatistik
Ortak Ata
Eğitim
Kök Hücre
Erkek
Analiz
Skeptisizm
Öğrenme Alanı
Olasılık
Bağışıklık
Evrim
Hastalık
Renk
Bilim İnsanları
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Her kim olursa olsun, hayatında iyi bir romanın tadına hiç varmamış biri, dayanılmaz derecede aptal olmalıdır.”
Jane Austen
Geri Bildirim Gönder