Kafatası Tipleri (Anapsid, Diapsid, Synapsid, Euryapsid)

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Kafatasının arka (posterior) kısmında, göz çukuru (fossa orbitalis) arkasında fazladan boşlukların olup olmasına göre sınıflandırılır. Bu şekilde canlıların filogenetik ilişkileri anlaşılır ve taksonomik olarak sınıflandırılmalarına yardımcı olur.

Anapsid

Temporal boşluklara sahip olmayan kafatası tiplerine denir. Evrimsel olarak sürüngenlerin en eski alt sınıfı oldukları düşünülür. Paleontolojik olarak bu kafatası tiplerinin izleri Carboniferous Devri'nde 350 milyon yıl kadar geriye sürülebilir. Günümüzdeki kaplumbağalar ve Captorhinus cinsi gibi birçok soyu tükenmiş sürüngen bu tipte kafatasıya sahiptir.

Diapsid

Bu kafatası tiplerinde bir üst (superior) ve bir alt (inferior) olmak üzere iki tane temporal çukur mevcuttur. Timsahlar, kertenkeleler, yılanlar, kuşlar, dinozorlar (avian ve non-avian) dahil çeşitli canlılar bu kafatası tipine sahiptir. Timsahlara göre kertenkele ve yılanlarda bu açıklıklar daha büyüktür, kemikler ise daha incedir. En azından bu kafatası tipinde 7.925 sürüngen türü şu an hayatta. 

Ayrıca son çalışmalarda Araeoscelis denilen soyu tükenmiş bazı diapsid cinslerini ayırmak amacı ile neodiapsid (yeni diapsidler) denilen takım olarak kendi içinde ayrılmıştır.

Synapsid

Göz çukurunun arka altında tek bir temporal açıklığa sahiplerdir. Diapsidlerdeki arka alt (posteroinferior) çukura yakın bir konumda bulunur. Bu kafatası tipindeki bütün sürüngenlerin soyu tükenmiştir. Ancak memeliler ve memelilere yakın olan canlı türleri bu grupta yer alır. Filogenetik olarak synapsidler kendi içerisinde therapsid denilen bir dal verir. Memeliler ve akrabaları bu alt grup içerisindedir. İnsanda (Homo sapiens) ikinci açıklık nerede diye sorarsanız, elmacık kemiğinin kemeri olan arcus zygomaticus'un arkasındadır. 

Primitif synapsidlere aynı zamanda pelycosaur da denir. Memeli olmayan türleri proto-memeli olarak adlandırılır. Örnek olarak Erken Permian Dönemi'nde yaşamış Dimetrodon limbatus verilebilir. Unutmayın Dimetrodon dinozor değildir!

Euryapsid

Bu türler de synapsidler gibi göz çukurunun arkasında tek bir açıklığa sahiptirler; ancak deliğin konumu synapsidlerden farklı göz çukurunun arka üstünde (posterosuperior) yer alır, daha dar ve uzun bir morfolojiye sahiptir. Bütün türlerinin soyu tükenmiştir. Soyu tükenmiş deniz sürüngenleri olan plesiosaur ve ichthyosaur takımı bu sınıflandırılma dahilindedir.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Comparative Anatomy
  2. Anapsid/Wikipedia
  3. Synapsid/Wikipedia
  4. Therapsid/Wikipedia
  5. Diapsid/Wikipedia
  6. Euryapsid/Wikipedia

Evrim Ağacı'ndan Gelişmeler ve Yeni Projelerle İlgili (18 Nisan 2017)

Ağrı Tedavisi ve Ghrelin

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim