Isınma, Maine Kıyılarındaki Ekolojik Durum Değişimini ve Kelp Ormanlarının Kaybını Hızlandırıyor!

Bigelow Okyanus Bilimleri Laboratuvarı'ndaki bilim insanları tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, okyanus suları ısındıkça Maine kıyılarındaki yoğun kelp (bir tür büyük kahverengi alg) ormanlarının kaybı hızlanıyor. Bu kaybın yaşandığı bölgelerde ise halı benzeri kısa boylu algler kuzeye doğru yayılarak eski kelp ormanlarının yerini alıyor.

Geçtiğimiz günlerde Ecology dergisinde yayımlanan araştırma, ısınmanın Maine Körfezi'ne yeni türlerin gelişini kolaylaştırdığını ve kelp ormanlarından kısa alg resiflerine geçişin son yıllarda hızla ilerlediğini gösteriyor. Bölgede şimdiye kadar kaydedilen en sıcak yılların bazılarını kapsayan çalışma, çevresel değişimin ılıman resif ekosistemleri ve bunların sağladığı hayati hizmetler üzerindeki hem doğrudan hem de dolaylı etkilerini vurguluyor. Makalenin kıdemli yazarı ve Kıdemli Araştırmacı Doug Rasher, bu durumu şöyle açıkladı:

Kelp ormanlarından kısa boylu alg resiflerine doğru yaşanan bu değişimin ilerleyişi tam gözlerimizin önünde gerçekleşti. Bu geçişi neyin tetiklediğini ve bunun sonucunda nelerin kazanıldığını veya kaybedildiğini araştırıyoruz. Bu sayede söz konusu ekosistemin geleceği hakkında daha net konuşabiliyoruz.

Yeni makale, Rasher'ın ekibi tarafından yayımlanan önceki araştırmaların üzerine inşa ediliyor. Bu araştırmalar arasında, Maine'in kelp ormanlarının 2018'e kadarki durumu hakkında kıyı çapında bir değerlendirme sunan ve 2024 yılında yayımlanan bir çalışma da bulunuyor. Deniz Kaynakları Departmanı'nın uzun vadeli izleme verileriyle birleştirilen bu analiz, kelp ormanlarındaki gerileme ile artan okyanus sıcaklıkları arasında nedensel bir bağlantı kurmuştu. Ayrıca kıyının güney kesimlerinde kısa boylu alg türlerine doğru geniş çaplı bir geçişi de belgelemişti. Araştırma ekibi daha sonra bu durum değişiminin, resifin kimyasal ortamındaki ve besin ağı dinamiklerindeki değişimler de dahil olmak üzere çeşitli sonuçlarını inceledi.

Mevcut çalışma bu konuyu kaldığı yerden devam ettiriyor. Araştırma, hangi kısa alg türlerinin çoğaldığını ve bu türlerin daha geniş ekosisteme hangi işlevleri sağlayıp sağlamadığını ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.

Rasher Laboratuvarı'ndaki çok sayıda araştırmacı, 2021 ile 2023 yılları arasında sahil boyunca uzanan on bir farklı bölgede tekrarlı izleme çalışmaları yürüttü. Ekip, her bölgedeki alg topluluğunun yapısını analiz etti, özelliklerini ölçtü ve zaman içinde nasıl değiştiğini değerlendirdi.

Elde edilen bulgular, kelp ormanı ekosisteminden kısa boylu alglerin baskın olduğu bir ekosisteme geçişin son yıllarda kuzeye doğru ilerleyerek Penobscot Körfezi'ne kadar ulaştığını gösteriyor. Hatta bazı bölgelerde kısa boylu alglerin kaplama alanındaki artışın yılda 40'a kadar çıktığı görülüyor.

Çalışma ayrıca, bu kısa boylu alg halılarının tekdüze görünmelerine rağmen aslında çok çeşitli türlerin birleşiminden oluştuğunu da gösteriyor. Bu karışım; eskiye kıyasla daha yaygın hale gelen yerli türleri, genellikle daha güneyde bulunup kuzeye göç eden türleri ve diğer okyanus havzalarından gelen istilacı türleri içeriyor. Çalışmanın başyazarı ve Rasher'ın grubunda eski bir doktora öğrencisi olan Shane Farrell, durumu şu şekilde özetledi:

Bu alg halıları yirmi ila otuz farklı türden oluşabiliyor ancak Pasifik'ten gelen Dasysiphonia japonica gibi istilacı türlerin baskınlığı altında kalıyorlar. Kelp ormanlarının hala gelişmeye devam ettiği daha kuzey bölgelerde bile, yerli kısa boylu algleri daha önce hiç görmediğimiz kadar yüksek yoğunlukta görüyoruz. Bu durum, gelecekteki olası bir değişimin erken uyarı işareti olabilir.

Makale ayrıca Farrell'ın belirttiği üzere, bu kısa boylu alg türlerinin fizyolojik açıdan, bu ekosistemin etrafında evrimleştiği temel kelp türlerinden önemli ölçüde farklı olduğuna da dikkat çekiyor.

Kelplerin aksine kısa boylu algler; hızlı bir besin döngüsü sergiliyor, yüksek yüzey alanı-hacim oranlarına sahip oluyor ve daha küçük ara boşluklar sağlıyor. Tüm bu özellikler, kısa boylu alglerin kelp ormanlarıyla aynı beslenmeyi, kararlılığı veya fiziksel yaşam alanını sağlamadığı anlamına geliyor. Yazarlar, bu kaybın resiflerde yaşayan diğer türler üzerinde zincirleme etkiler yaratabileceğini öne sürüyor. Bu durumun av-avcı dinamiklerini ve enerji akışının ekosistem içindeki hareketini yeniden şekillendirebileceği düşünülüyor.

Araştırmacılar ayrıca yüksek sıcaklıkların, dalga hareketlerinin ve önceden gerçekleşen kelp kayıplarının kısa boylu alglerin çoğalmasını nasıl tetiklediğini de modellediler. Bu bulgu, okyanus ısınmasının doğrudan ve dolaylı etkilerinin öneminin altını çiziyor. Çünkü yüksek sıcaklıklar hem kelpleri doğrudan öldürüyor hem de kelplerin yerini alma sürecini hızlandıran yeni türlerin gelişini teşvik ediyor. Bu durum, kelp ormanlarının hala varlığını sürdürdüğü ancak kısa boylu alg türlerinin giderek daha yaygın hale geldiği kuzey kıyı bölgelerinin geleceği hakkında da endişeleri artırıyor. Rasher, bu konudaki olumlu bir noktaya şu sözlerle dikkat çekti:

İşin sevindirici yanı, kıyı resiflerimizdeki değişime neyin yön verdiğini çözmüş olmamızdır. Böylece artık bu değişimlerin kıyı boyunca nasıl ilerleyeceğini tahmin edebiliyoruz. Eğer bu geçişi anlayıp öngörebilirsek, onunla mücadele etmek için gereken yönetim ve koruma stratejilerini de doğru bir şekilde yönlendirebiliriz.