İnsan Bedenini Geliştiren Yeni Teknolojiler Bizi Sayborglara mı Dönüştürüyor?

Bedenimizi yapay yöntemlerle doğal ve en verimli durumuna kavuşturma fikrine aslında yabancı değiliz. Numaralı gözlükler takarak görme kusurlarımızı düzeltebiliyor, işitme cihazları sayesinde duyma kayıplarını hafifletebiliyoruz. Günümüzde ise insan bedenini yalnızca onarmakla kalmayıp onu biyolojik sınırlarının ötesine taşımayı ve şimdiye dek yapabildiklerimizden çok daha fazlasını başarmamızı hedefleyen yeni teknolojiler geliştiriliyor.

Bu tür yeni teknolojileri kullanan bireyler insan ve makinenin bir araya geldiği birer sayborga dönüşüyor, bedenlerini geliştirerek bir zamanlar imkânsız görülen beceriler kazanıyor. Üstelik bu araçlar yalnızca kurgusal ya da kavramsal tasarımlardan ibaret değil. Bahsi geçen sistemlerin bir kısmı hâlihazırda ticari olarak satışa sunulmuş durumda, diğer kısmı ise çok yakında piyasaya çıkmaya hazırlanıyor.

Gökyüzüne Yükselmek

Uçmak; İkaros'un antik Yunan efsanesinden Blade Runner gibi bilim kurgu filmlerindeki uçan arabalara kadar insanlığın en köklü hayallerinden biri olmuştur. Bireysel uçuş teknolojileri ilk bakışta hayal ürünü gibi görünse de günümüzde Gravity Jet Suit adı verilen jet kıyafeti sayesinde gerçeğe dönüşmüş durumdadır. Bir zamanlar bizi yerden havalandıran roketli botların hayalini kurmuş olsak da bu tür bir tasarım doğası gereği dengesiz kalacaktı (itki kuvveti kullanıcının ağırlık merkezinden uzakta uygulanacaktı).

Bunun yerine Gravity Jet Suit kullanıcısını havada hassas bir şekilde yönlendirmek amacıyla beş adet jet motorundan yararlanıyor. Pilotlar suyun ya da karanın üzerinde havada asılı kalabiliyor, yön değiştirebiliyor ve kısa mesafelerde uçuş gerçekleştirebiliyor. Sırt bölümüne yerleştirilen yaklaşık 783 kilovatlık ana gaz türbini temel kaldırma kuvvetini sağlarken kolların her birinde bulunan ikişer adet daha küçük jet türbini denge ve manevra kontrolü sunuyor. 2021 yılında Royal Navy gemiden gemiye geçiş operasyonlarındaki potansiyelini değerlendirmek üzere bu kıyafeti askerî tatbikatlarda test etti.

Gözler Kapalıyken Görebilmek

İnsan görme yetisi diğer bazı canlılarla kıyaslandığında oldukça sınırlıdır, yeterli ışık bulunmadığında fiilen hiçbir şey göremeyiz. Kızılötesi dalga boylarını görmemizi sağlayan gece görüş gözlükleri uzun süredir hayatımızda yer alıyor fakat bu teknoloji günümüzde son derece küçük boyutlara indirgenmiş durumdadır. Çin'deki bilim insanları kızılötesi ışığı soğuran ve bu ışığı görünür kırmızı, yeşil ya da mavi ışık olarak yeniden yayan nanoparçacık kaplı kontakt lensler geliştirdi.

Yapılan laboratuvar testlerinde bu lensler deneklerin kızılötesi bir LED tarafından yayılan ışık parlamalarını algılamasını sağladı. İlginç bir şekilde katılımcılar bu parlamaları gözleri kapalıyken çok daha net fark edebildi çünkü kapalı göz kapakları görünür ışığın yarattığı paraziti engelliyordu. Bu teknolojinin gelecekte renk körlüğü yaşayan bireylerin kısıtlı görüş sınırlarının ötesindeki renkleri algılamasına yardımcı olacak biçimde uyarlanması hedefleniyor.

Geleceğe Doğru Adım Atmak

Dış iskeletler insanın doğal fiziksel gücünü artırmak amacıyla tasarlanmış giyilebilir makinelerdir. Bu sistemleri motorlu bir zırh veya giyilebilir bir forklift gibi düşünebiliriz. Çoğumuz bu aygıtları Aliens gibi bilim kurgu filmleriyle bağdaştırsak da dış iskeletler günümüzde fiilen kullanılmaktadır. Gövdedeki algılayıcılar kullanıcının hareketlerini tespit ediyor ve eklem noktalarındaki motorları devreye sokarak fazladan güç sağlıyor.

Dış iskeletler hareket kısıtlılığı yaşayan bazı bireylerin herhangi bir destek almadan yürümesine hâlihazırda yardımcı oluyor, bunun yanı sıra depo çalışanlarının ağır yükleri çok daha güvenli biçimde kaldırması ve taşıması için de geliştiriliyor. Söz konusu teknoloji doğa yürüyüşlerinde daha uzun mesafeler katedilmesini sağlamak veya zorlayıcı merdivenleri tırmanmayı kolaylaştırmak gibi gündelik alanlarda da kendine yer buluyor.

Daha Güçlü Bir Kavrayış

University College London bünyesindeki araştırmacılar yakın zamanda kullanıcıya fazladan bir başparmak kazandıran eldiven benzeri bir cihaz geliştirdi. Bu durum ilk bakışta gereksiz görünebilir (çoğumuz zaten iki başparmağa sahibiz) ancak yürütülen deneyler ek bir başparmağın sağladığı kıvraklığın normalde iki el gerektiren belirli görevlerin tek elle tamamlanmasına imkân tanıdığını gösteriyor.

Kullanıcının ayak parmaklarının altına yerleştirilen algılayıcılar üçüncü başparmağın nasıl hareket edeceğini kontrol ediyor. Cihaz henüz parmağın ne yaptığını hissetmenizi sağlayan dokunsal geri bildirim mekanizmasına sahip değil, bu nedenle kullanıcılar bu robotik parmağı şimdilik yumurta gibi hassas nesneleri taşımak için kullanamayacak. Üçüncü bir başparmak doğal anatomimizin bir parçası olmamasına karşın testlere katılan insanların büyük çoğunluğu bu teknolojiye hızla uyum sağladı; neredeyse 600 kişiden yalnızca dört kişi cihazı kullanamadı.

Düşünce Gücüyle Cihazları Kontrol Etmek

Beyin-bilgisayar arayüzü, insanların bilgisayarları zihinleriyle kontrol etmesine olanak tanıyan hızla gelişen bir teknoloji alanıdır. Beyne bir mikroelektrot dizisi yerleştirilerek bir uzvu hareket ettirmeyle ilişkili nöral sinyaller bilgisayar tarafından yorumlanabiliyor, böylece dış aygıtlar doğrudan düşüncelerle çalıştırılabiliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Bu teknoloji yalnızca bilgisayar kullanma becerisini geliştirmekle sınırlı kalmıyor. Ayrıca nörodejeneratif rahatsızlıkları bulunan bireylerin çevrelerini güvenilir bir şekilde kontrol edebilmesine de imkân tanıyor. Şimdiye kadar omurilik felci yaşayan gönüllüler yalnızca felçli el ya da kollarının hareketini düşünerek bir bilgisayar imlecini kontrol etmeyi başardı. Bu cihazlar için bir sonraki adım robotik uzuvların hareketlerini hassas bir şekilde yönlendirmek olacak. Bilim insanları beyin-bilgisayar arayüzleri sayesinde kas atrofisi ve benzeri dejeneratif durumlardan muzdarip hastaların motor fonksiyonlarını tamamen geri kazanacağı bir gelecek hayal ediyor.