Hayvanlar Gerçekten Sarhoş Olabilir mi?

Doğada çakırkeyif olan veya sarhoşluk belirtileri sergileyen hayvanlara dair hikâyelerle karşılaşmamız hiç de zor değildir. Örneğin İsveç'te fermente olmuş elmaları yedikten sonra sendeleyerek dolaştığı görülen ve kafası bir ağaç kovuğuna sıkışmış hâlde bulunan bir sığın uzun süre gündemi meşgul etmişti. Benzer şekilde Botsvana'da marula meyvelerini tükettikten sonra dengesini kaybeden filler ya da ev yapımı birayı devirip dökülenleri yalayan evcil sıçanlar sıklıkla anlatılır. Bu canlıların tümü dışarıdan bakıldığında sarhoş gibi görünüyordu; peki gerçekten sarhoşlar mıydı?

Doğadaki Açık Büfe ve Alkol Toleransı

Nereye bakacağımızı bilirsek doğa; fermente meyveler, ağaç özsuları ve nektarlar aracılığıyla adeta musluğundan sürekli alkol akan devasa bir meyhane gibidir. Tıpkı biz insanlar gibi hayvanlar âlemindeki farklı canlıların da alkole karşı tolerans düzeyleri belirgin biçimde değişkenlik gösterir.

Genel bir kural olarak evrimsel süreçte fermente besinleri düzenli biçimde tüketen canlılar alkolü vücutlarında çok daha hızlı metabolize eder, dolayısıyla alkolün sarhoş edici etkilerinden çok daha az etkilenirler. Buna karşın bu tür gıdalarla nadiren karşılaşan canlılar, çok küçük miktarlarda bile ciddi denge ve koordinasyon kayıpları yaşayabilir.

Alkol Tüketiminde Uzmanlaşan Memeliler: Sivrifareler ve Yarasalar

Bu adaptasyonun en çarpıcı örneklerinden biri Güneydoğu Asya'da görülür. Malezya'nın kalem kuyruklu sivrifaresi (Lat: "Ptilocercus lowii") bertam palmiyesinin (Lat: "Eugeissona tristis") fermente nektarıyla beslenerek hayatta kalacak biçimde evrimleşmiştir. Bu küçük memeliler, vücut ağırlıklarına oranlandığında bir insan için yaklaşık 10 ila 12 kadeh şaraba denk gelen yüksek miktarda alkolü düzenli olarak tüketirler; buna rağmen hiçbir sarhoşluk belirtisi göstermezler.

Benzer bir fizyolojik direnç Orta ve Güney Amerika'da yaşayan yerli yarasalarda da mevcuttur. Doğada sıklıkla fermente meyve ve nektarla beslenen bu yarasalar kanlarındaki alkol yoğunluğu insanlar için geçerli yasal sınırın üç katından daha yüksek seviyelere ulaştığında bile ayık oldukları andaki kadar kusursuz biçimde uçmayı sürdürebilirler.

Sedir İpekkuyrukları ve Kontrolsüz Beslenmenin Tehlikeleri

Ancak tüm canlılar alkol konusunda bu kadar hazırlıklı veya donanımlı değildir. Kuzey Amerika'da yaşayan sedir ipekkuyrukları (Lat: "Bombycilla cedrorum") bunun en somut örneğini oluşturur. Bu kuşlar normal koşullarda sıradan yabani meyvelerle beslenseler de zaman zaman Brezilya biber ağacının aşırı olgunlaşmış ve fermente olmuş alkollü meyvelerine denk gelip aşırı miktarda tüketirler. Ne var ki bu kontrolsüz ziyafet nadiren iyi sonuçlanır.

Aşırı miktarda fermente meyve tüketen sedir ipekkuyrukları düz bir hat üzerinde uçma yetilerini kaybederek pencerelere ve çitlere çarpma eğilimi gösterirler. Bu tür kazalar sonucu yaşamını yitiren kuşlar üzerinde gerçekleştirilen doku analizleri, karaciğerlerindeki alkol yoğunluğunun milyonda 1.000 parçaya (ppm) kadar ulaştığını ortaya koymuştur; bu oran bir insanı bile son derece kolay sarhoş edebilecek bir düzeydir.

Eğer bir sedir ipekkuyruğuysanız doğanın sunduğu bu tehlikeli ziyafetten çıkarmanız gereken üç temel ders bulunur:

• Asla alkollüyken uçmayın.
• Fizyolojik sınırlarınızı bilin.
• Doğada alkolsüz meyvelerin de her zaman kolaylıkla bulunabileceğini unutmayın!