Evrimsel İfşa Etme Dürtüsü, Kişisel Bilgilerin Aşırı Paylaşımını Açıklayabilir!

Kişisel bilgilerimizi başka kişilerle paylaşırken genellikle potansiyel fayda ve riskleri tartarak karar veririz. Ancak sosyal medyada yapılan paylaşımları "fayda-zarar analizi" gibi katı bir strateji çerçevesinde alınan kararlar olarak ele almak, insanların kendi çıkarlarını tehdit eden kişisel bilgilerini sosyal medyada paylaşmaya neden bu kadar istekli olduklarını açıklamıyor.

Current Directions in Psychological Science dergisinde yayınlanan yeni bir makaleye göre, kişisel bilgileri paylaşma kararı, gizlilik dürtüsü ile ifşa etme dürtüsü arasındaki bir savaşa dönüşebilir. Makale yazarlarından Erin Carbone, şöyle anlatıyor:

İfşanın maliyet ve faydaların stratejik bir tartımı olduğunu varsayarsak, kişinin belirli bilgileri ifşa etmesi için ciddi bir yanlış hesaplama yapması gerekir. Bazı ifşa örneklerini dürtü gibi bir kavramla ilgili olarak düşünebiliriz.

Araştırmacılar, bir film klibinin kişide uyandırdığı duygu yoğunluğu nedeniyle bilgi ifşa etme olasılıklarının arttığına yönelik deneysel kanıtlar olduğunu da belirtmektedir. Buna göre, ifşa davranışı duygusal tepkilerimizi düzenlemenin bir yolu olabilir.

İfşa etme dürtüsünün toplumsal işlevini anlamak için dedikodu gibi davranışların işlevini de göz önünde bulunduran yazarlar, dedikodu gibi davranışların bilgiye erişimi artırarak kolektif hayatta kalma başarısını arttırmak için evrimleşmiş olabileceğini öne sürmektedir. Bu tür davranışlar istenmeyen sosyal davranışları caydırmaya ve topluluk üyelerinin ilişkilerini pekiştirmeye yardımcı olarak kültürel evrime katkıda bulunabilir. Carbone şöyle anlatıyor:

İnsanlar olarak başkalarıyla bilgi paylaşmaya oldukça istekliyiz ve bu ihtiyacı gruba fayda sağlamak için evrimleştirmiş olabiliriz. Artık orijinal evrimsel amaca hizmet etmese bile bilgiyi ifşa etmek için içgüdüsel bir arzu duyuyoruz.

İfşayı bir dürtü olarak görmek, insanların neden bazen sosyal medyada kendi hayatlarına yönelik "aşırı paylaşım" yapmayı seçtiklerini anlamamıza yardımcı olabilir. Araştırmacılar; paylaşımların herkese açık ve kalıcı olduğunu, bu yüzden ifşa etme dürtüsünü anlamanın önemli olduğunu vurgulamaktadır.