/evrimagaci.org/public/images/icons/flame-emoji.gif){kind=icon}
/evrimagaci.org/public/images/agora-icon.png){kind=icon}
Köpeklerimiz Ödül Maması İçin Beynimizi mi Yıkıyor?
Köpek sahiplerinin sıkça sorduğu o malum soru: Biz mi onları eğitiyoruz, yoksa onlar mı bizi? Bilim insanları köpeklerin insanları yönlendirme davranışlarını inceliyor.
/content/4bb9b62f-241b-4564-9915-e4e36dcf9c6a.jpeg)
BBC Science Focus Magazine
/profile/4d1aeb36-ff28-40a3-ab1e-dfe33190e93d.png)
/profile/37f26ac92b52d4b1fc6c287a2c379540.jpeg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Köpekler, ödül ve övgüyle eğitilerek istenilen davranışları öğrenir ve bu eğitim hem köpekleri hem de sahiplerini etkileyerek karşılıklı bir manipülasyon süreci oluşturur.
- Araştırmalar, köpeklerin işbirlikçi ve rekabetçi kişileri ayırt ederek, ödül alma olasılığı düşük olanları manipüle etmek için kasıtlı aldatma davranışı sergileyebildiğini göstermektedir.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) çalışmaları, köpeklerin sahiplerini duyduklarında veya kokladıklarında beyinlerinde ödül ve sosyal bağ kurma bölgelerinin aktifleştiğini ve bu durumun onların sevgi gösterdiğine işaret ettiğini ortaya koymaktadır.
Köpeklerimizi çoğu insandan daha çok seviyoruz ve beynimizin yıkandığına inanmayı reddediyoruz. Ancak, eğer beynimiz yıkanıyor olsaydı, tam olarak da böyle söylerdik.
Çoğu köpek sahibi, evcil hayvanlarını eğitmek için zaman ve çaba harcar. Yiyecek veya övgü gibi ödüllerle iyi davranışları pekiştiririz; böylece zamanla iyi davranışlar daha yaygın hale gelir. Köpeğiniz komutla gelmeyi veya oturmayı öğrenir. Bu şekilde onları manipüle ederiz, ancak aynı taktik tersine de işler.
Örneğin birçoğumuzun köpeği, çalışmak için oturduğumuzda bizi durmaksızın rahatsız etmeyi öğrenmiştir. Bu davranışı durdurmanın tek yolu, ona bir ödül maması vermektir. Oyun, set ve maç: Bizler de aslında eğitilmişizdir (veya isterseniz beynimiz yıkanmıştır diyebilirsiniz). Ancak ne kadar sevimli olduklarını gördüğünüzde, bunu neden umursamadığımızı anlarsınız.
Bazı köpekler kasıtlı aldatma yeteneğine de sahiptir. Yapılan bir çalışmada köpekler, kendilerine ödül maması veren, "işbirlikçi" bir kişi ile mamasını kendine saklayan, "rekabetçi" bir kişiyi ayırt etmek üzere eğitildi. Daha sonra köpeklere, bu kişileri yiyecek içeren veya boş olan kutulara yönlendirme şansı verildi.
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, ödülü alma umuduyla işbirlikçi kişiyi sosis içeren kutuya yönlendirdiler; ancak rekabetçi kişiyi yönlendirmeye zorlandıklarında, onu boş kutuya götürdüler. Bu durum, ödül mamasını daha uygun bir an için saklamalarını sağladı ve köpeklerin, kendilerine yardım etme olasılığı düşük olduğunu düşündükleri kişileri manipüle etmek ve aldatmak için kasıtlı bir karar verdiklerini gösteriyor.
Köpeklerimiz beynimizi yıkıyor olabilir. Ancak manyetik rezonans görüntüleme (İng: "magnetic resonance imaging" veya kısaca MRI) çalışmaları, köpeklerin sahiplerini duyduklarında veya kokladıklarında, beyinlerinin ödül ve sosyal bağ kurma ile ilgili bölgelerinde aktivasyon sergilediklerini gösteriyor. Dolayısıyla nörobilimciler, "köpekler bizi seviyor" demekten çekinseler de, bu tür bulgular aslında bunu yaptıklarına dair ipuçları veriyor.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git-
1
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
- Çeviri Kaynağı: BBC Science Focus Magazine | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/05/2026 18:42:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22917
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in BBC Science Focus Magazine. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}