Endonezya'daki Çamur Volkanının Etkileri Yirmi Yıl Sonra Hâlâ Devam Ediyor!

Endonezya'nın Cava adasındaki bir balçık gölünün kıyısında, binlerce insanı yerinden eden çamur volkanı patlamalarının yirminci yılını anmak üzere toplanan onlarca bölge sakini arasında yer alan Harwati, ellerini kavuşturup dua etti. Felaketin yirminci yılında bölgeye baktığımızda bu devasa yıkımın etkilerinin yerel halk üzerinde hâlâ sürdüğünü net bir şekilde görebiliyoruz.

29 Mayıs 2006 tarihinde, Doğu Cava eyaletinin Sidoarjo bölgesinde yeryüzü yarıldı ve köyleri ile fabrikaları yutan keskin kokulu, kaynar çamurlar püskürtmeye başladı. Felaket bölgesindeki bir yeraltı gaz boru hattının patlaması sonucu on üç kişi hayatını kaybetti. Günümüzde de devam eden patlamalar en az on iki köyü haritadan sildi ve on binlerce insanı yaşam alanlarını terk etmeye zorladı.

Yirmi Yıllık Yıkım ve Sağlık Sorunları

Harwati, felaketin üzerinden geçen yirmi yılı anmak için düzenlenen bu toplanmanın, hükümete bölge sakinlerinin çamur akıntısının etkilerini hâlâ hissettiğini hatırlatmak amacıyla organize edildiğini söyledi. Elli yaşındaki Harwati, felaketin henüz sona ermekten "çok uzak" olduğunu vurgulayarak durumu şu sözlerle ifade etti: "Cumhurbaşkanları değişse de hükümetin bizim için adaleti sağlamasını hâlâ umut ediyoruz."

Birçok yerel sakinin olayın ardından kansere yakalandığını belirten Harwati, hükümetten çamur akıntısının bölge halkının sağlığı üzerindeki etkilerine dair kapsamlı bir inceleme yapmasını talep etti. Sahadaki duruma dair elde edilen hükümet verilerini incelediğimizde devasa beton topların kullanılması da dahil olmak üzere akıntıyı durdurmaya yönelik çabaların sonuçsuz kaldığını ve 600 hektarın üzerinde bir alanın çamur tarafından yutulduğunu görüyoruz.

Kirlenen Su Kaynakları ve Yeni Hayatlara Uyum

Yaşanan bu felaket, ailesinin yemek pişirmek ve yıkanmak için güvendiği kuyuya sızan kirliliğe daha fazla dayanamayan 62 yaşındaki Muhammad Irsyad'ı 2012 yılında köyünü terk etmeye zorladı. Irsyad yaşadığı zorlukları şu sözlerle anlattı: "Banyo yapmak istediğimde sinirleniyordum çünkü duş alırken su yüzüme çarptığı anda gözlerim yanıyordu."

Felaketin üzerinden geçen yirmi yılın ardından Irsyad, ailesinin yiyecek tezgâhlarından ve içme suyu satışlarından elde ettiği gelirle hayatta kaldığını ve hayatını hâlâ yeniden düzenlemeye çalıştığını söyledi. Irsyad'ın 48 yaşındaki eşi Siti Chusniawati ise yeni bir yere taşınmaktan dolayı üzgün olduğunu ancak ailenin başka çaresi kalmadığını belirtti. Chusniawati, hislerini şu şekilde dile getirdi:

Zordu ama istesek de istemesek de bu yeni duruma uyum sağlamaya çalışarak günbegün yaşamaya devam ediyoruz.

Sorumluluk Tartışmaları ve Çevresel Etkiler

Bağımsız araştırmalar, felaketin sorumlusu olarak o dönemde bölgede sondaj yapan petrol ve doğalgaz şirketi PT Lapindo Brantas ile olaydan iki gün önce yaklaşık 260 kilometre uzaklıkta meydana gelen bir deprem arasında ikiye bölünmüş durumda. Endonezya'nın güçlü Bakrie ailesinin kontrolündeki şirketler grubunun bir parçası olan Lapindo'nun nihayetinde mağdurlara tazminat ödemesine karar verildi. Ancak ödemelerin yıllar sürmesi öfkeli protestoları tetikledi. Sonunda hükümet duruma müdahale ederek kalan ödemeleri hızlandırmak için şirkete kredi sağladı. Felaketin ardından oluşan zararları karşılamak için kamu parasının kullanılmasını bir "adaletsizlik" olarak nitelendiren Irsyad, sorumluluğu şirketin üstlenmesi gerektiğini savundu.

O zamandan bu yana adını Minarak Brantas Gas olarak değiştiren şirket ise daha önce yaptığı açıklamalarda sondaj faaliyetleri ile çamur patlaması arasında hiçbir bağlantının kanıtlanamadığını ileri sürmüştü. Öte yandan Madencilik Savunuculuğu Ağı koordinatörlerinden Melky Nahar, çevre örgütlerinin bölgeye yakın yeraltı sularının kirlendiğini ve bu durumun yerel halkta ciddi hastalıklara yol açtığını tespit ettiğini belirtti. Nahar, bu süreci şu sözlerle değerlendirdi:

Yirmi yıl geçmesine rağmen halkın sağlığı, çevresi ve üretim alanları üzerindeki yıkım henüz bitmedi.

Eski evinden yaklaşık dört kilometre uzağa taşınan Irsyad, bir arkadaşına eski köyüne gömülmek istediğini söylediğini aktardı ve yaşadığı derin aidiyet duygusunu şu sözlerle tamamladı:

Böylece çocuğum ve torunum beni orada arayacaklar. Ve oradan muhtemelen şu soruyu soracaklar: Dedem neden buraya gömüldü?